Icma.az
close
up
RU
Qəbul imtahanlarının onlayn qaydada keçirilməsi mümkün olacaq? AÇIQLAMA

Qəbul imtahanlarının onlayn qaydada keçirilməsi mümkün olacaq? AÇIQLAMA

Demokrat.az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

"İmtahanların onlayn formada keçirilməsi ideyası texnologiyanın təhsilə inteqrasiyası baxımından əhəmiyyətli bir mərhələ kimi görünür. Məleykə Abbaszadənin bu istiqamətdə irəli sürdüyü fikirlər təhsilin rəqəmsallaşması və çevik qiymətləndirmə modellərinə keçidlə bağlı müasir çağırışlarla üst-üstə düşür. Lakin bu prosesin sadəcə texnoloji imkanlarla məhdudlaşmadığı, onun sosial, hüquqi və institusional baza tələb etdiyi nəzərə alınmalıdır. Azərbaycanda bu keçid üçün ciddi hazırlıq və islahatlar zəruridir, çünki cari vəziyyətdə mövcud infrastruktur və idarəetmə sistemi bu tələblərə tam cavab vermir".
Bu sözləri Demokrat.az-a açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov deyib. 
"Azərbaycan Respublikasının “Təhsil haqqında” Qanununun 13.2.3-cü maddəsində qeyd olunur ki, təhsil alanların nailiyyətləri onların bilik və bacarıqlarını obyektiv, ədalətli və şəffaf şəkildə qiymətləndirən mexanizmlərlə müəyyən olunmalıdır. Eyni zamanda, 2021-ci ildə qəbul edilmiş “Rəqəmsal transformasiya konsepsiyası”nda göstərilir ki, dövlət orqanları rəqəmsal xidmətləri inkişaf etdirməklə şəffaflıq və səmərəliliyi artırmalıdırlar. Bu yanaşmaların fonunda imtahanların onlayn formatda təşkili üçün həm texniki infrastruktur, həm də hüquqi baza formalaşdırılmalıdır".
O bildirib ki, mövcud vəziyyətə gəldikdə isə, Dövlət Statistika Komitəsinin 2023-cü il üçün məlumatına əsasən, ölkə əhalisinin yalnız 66,7 faizi stabil internetə çıxış imkanı əldə edir:
"Bu göstərici Bakı şəhərində 91 faiz olduğu halda, rayonlarda 43 faizə qədər enir. Bu isə onlayn imtahan sisteminin tətbiqi zamanı regionlararası bərabərsizliyin artmasına səbəb olacaq. Eyni zamanda, hazırda ali və orta təhsil müəssisələrinin əksəriyyətində internet infrastrukturunun səviyyəsi texniki baxımdan böyük miqyaslı onlayn imtahanların aparılmasına imkan vermir. 2023-cü ildə Təhsil Nazirliyinin hesabatına əsasən, ölkədəki ümumtəhsil məktəblərinin yalnız 28%-i sürətli və stabil internetlə təchiz olunub.
Əlavə olaraq, imtahanların onlayn qaydada keçirilməsi üçün istifadə olunacaq platformaların təhlükəsizlik və şəxsiyyəti identifikasiya edə bilən imkanları olmalıdır. Bu sistemlər üçün “proctoring” adlanan nəzarət texnologiyaları tələb olunur. Bu texnologiyalar istifadəçinin üz cizgilərini, səsini, baxış istiqamətini və digər davranış göstəricilərini analiz etməklə imtahanın legitimliyini təmin edir. Hazırda bu cür sistemlər Azərbaycanda mövcud deyil və kənar proqram təminatı almaq üçün ciddi maliyyə və hüquqi tənzimləmə lazımdır. Əgər bu sistemlər olmadan onlayn imtahan keçirilərsə, qiymətləndirmənin obyektivliyi və şəffaflığı təmin olunmayacaq".
Ekspertin sözlərinə görə, dünya praktikasında onlayn imtahan modelləri yalnız hazırlıq mərhələlərindən və sınaqlardan sonra tətbiq olunur:
"Məsələn, ABŞ-da ETS (Educational Testing Service) tərəfindən keçirilən TOEFL və GRE imtahanları onlayn qaydada yalnız rəsmi platformalar və yüksək səviyyəli proctoring sistemi ilə icra olunur. Hindistanda UGC (University Grants Commission) və NTA (National Testing Agency) tərəfindən aparılan imtahanlarda əvvəlcə pilot mərhələ sınaqdan keçirilir, texniki və etik problemlər aşkar edildikdən sonra sistem geniş miqyasda tətbiq olunur. Almaniyada onlayn imtahanlar yalnız tələbənin şəxsiyyət vəsiqəsi ilə real vaxt video nəzarət altında mümkündür. Həmçinin, nəticələrin təsdiqi üçün yazılı təsdiq sənədləri tələb olunur.
Azərbaycanda bu keçidin mümkün olması üçün bir neçə sahədə ciddi dəyişikliklər zəruridir. Əvvəla, ölkə üzrə bütün təhsil müəssisələri sürətli və dayanıqlı internetlə təmin olunmalıdır. Bu yalnız texniki məsələ deyil, eyni zamanda sosial ədalətin təmin olunması məsələsidir. İkincisi, imtahan platformaları milli səviyyədə hazırlanmalı, texniki dayanıqlığı, təhlükəsizlik sistemləri və şəxsiyyəti müəyyən edən alqoritmlərlə təchiz edilməlidir. Bu istiqamətdə yerli İT şirkətləri ilə əməkdaşlıq və beynəlxalq təcrübə inteqrasiyası vacibdir. Üçüncüsü, müəllimlər və şagirdlər üçün genişmiqyaslı rəqəmsal savadlılıq təlimləri təşkil olunmalı, rəqəmsal qiymətləndirmə mədəniyyəti formalaşdırılmalıdır. Son olaraq isə, normativ hüquqi bazada dəyişikliklər edilməli, onlayn qiymətləndirmə hüquqi olaraq legitim tanınmalı, nəticələrə dair mübahisə hallarında rəsmi apellyasiya mexanizmləri yaradılmalıdır.
Əgər bu dəyişikliklər həyata keçirilərsə, onlayn imtahan modeli Azərbaycanda təhsilin çevikliyini və innovativliyini artıracaq, pandemiya və ya fövqəladə hallarda imtahanların dayanmadan keçirilməsinə imkan verəcək. Eyni zamanda, nəqliyyat, logistika və fiziki məkanla bağlı xərc və resurslar optimallaşdırılacaq. Əks halda, tələsik tətbiq olunan onlayn imtahanlar təhsildə bərabərsizliyi artıracaq, imtahan nəticələrinin etibarsızlığını doğuracaq və cəmiyyətdə təhsil sisteminə olan inamı sarsıdacaq.
Texnologiya yalnız vasitədir; əsas məsələ onu hansı şəraitdə, hansı məqsədlə və necə tətbiq etməkdir. Azərbaycanda onlayn imtahan sisteminə keçid yalnız bütün sosial, texniki və hüquqi mexanizmlər təmin edildikdən sonra mümkün olmalıdır. Əks təqdirdə, bu, texnologiyanın deyil, etimadsızlığın alətinə çevriləcək".
Əfsanə Kamal
Demokrat.az
Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:188
embedMənbə:https://demokrat.az
archiveBu xəbər 10 İyul 2025 14:38 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see393

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see369

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see310

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see289

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see285

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see278

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see267

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see260

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see259

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see246

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see233

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see230

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see227

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see225

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see225

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see222

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see218

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see213

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see213

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see204
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri