Icma.az
close
up
RU
Qəbul imtahanlarının onlayn qaydada keçirilməsi mümkün olacaq? AÇIQLAMA

Qəbul imtahanlarının onlayn qaydada keçirilməsi mümkün olacaq? AÇIQLAMA

Demokrat.az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

"İmtahanların onlayn formada keçirilməsi ideyası texnologiyanın təhsilə inteqrasiyası baxımından əhəmiyyətli bir mərhələ kimi görünür. Məleykə Abbaszadənin bu istiqamətdə irəli sürdüyü fikirlər təhsilin rəqəmsallaşması və çevik qiymətləndirmə modellərinə keçidlə bağlı müasir çağırışlarla üst-üstə düşür. Lakin bu prosesin sadəcə texnoloji imkanlarla məhdudlaşmadığı, onun sosial, hüquqi və institusional baza tələb etdiyi nəzərə alınmalıdır. Azərbaycanda bu keçid üçün ciddi hazırlıq və islahatlar zəruridir, çünki cari vəziyyətdə mövcud infrastruktur və idarəetmə sistemi bu tələblərə tam cavab vermir".
Bu sözləri Demokrat.az-a açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov deyib. 
"Azərbaycan Respublikasının “Təhsil haqqında” Qanununun 13.2.3-cü maddəsində qeyd olunur ki, təhsil alanların nailiyyətləri onların bilik və bacarıqlarını obyektiv, ədalətli və şəffaf şəkildə qiymətləndirən mexanizmlərlə müəyyən olunmalıdır. Eyni zamanda, 2021-ci ildə qəbul edilmiş “Rəqəmsal transformasiya konsepsiyası”nda göstərilir ki, dövlət orqanları rəqəmsal xidmətləri inkişaf etdirməklə şəffaflıq və səmərəliliyi artırmalıdırlar. Bu yanaşmaların fonunda imtahanların onlayn formatda təşkili üçün həm texniki infrastruktur, həm də hüquqi baza formalaşdırılmalıdır".
O bildirib ki, mövcud vəziyyətə gəldikdə isə, Dövlət Statistika Komitəsinin 2023-cü il üçün məlumatına əsasən, ölkə əhalisinin yalnız 66,7 faizi stabil internetə çıxış imkanı əldə edir:
"Bu göstərici Bakı şəhərində 91 faiz olduğu halda, rayonlarda 43 faizə qədər enir. Bu isə onlayn imtahan sisteminin tətbiqi zamanı regionlararası bərabərsizliyin artmasına səbəb olacaq. Eyni zamanda, hazırda ali və orta təhsil müəssisələrinin əksəriyyətində internet infrastrukturunun səviyyəsi texniki baxımdan böyük miqyaslı onlayn imtahanların aparılmasına imkan vermir. 2023-cü ildə Təhsil Nazirliyinin hesabatına əsasən, ölkədəki ümumtəhsil məktəblərinin yalnız 28%-i sürətli və stabil internetlə təchiz olunub.
Əlavə olaraq, imtahanların onlayn qaydada keçirilməsi üçün istifadə olunacaq platformaların təhlükəsizlik və şəxsiyyəti identifikasiya edə bilən imkanları olmalıdır. Bu sistemlər üçün “proctoring” adlanan nəzarət texnologiyaları tələb olunur. Bu texnologiyalar istifadəçinin üz cizgilərini, səsini, baxış istiqamətini və digər davranış göstəricilərini analiz etməklə imtahanın legitimliyini təmin edir. Hazırda bu cür sistemlər Azərbaycanda mövcud deyil və kənar proqram təminatı almaq üçün ciddi maliyyə və hüquqi tənzimləmə lazımdır. Əgər bu sistemlər olmadan onlayn imtahan keçirilərsə, qiymətləndirmənin obyektivliyi və şəffaflığı təmin olunmayacaq".
Ekspertin sözlərinə görə, dünya praktikasında onlayn imtahan modelləri yalnız hazırlıq mərhələlərindən və sınaqlardan sonra tətbiq olunur:
"Məsələn, ABŞ-da ETS (Educational Testing Service) tərəfindən keçirilən TOEFL və GRE imtahanları onlayn qaydada yalnız rəsmi platformalar və yüksək səviyyəli proctoring sistemi ilə icra olunur. Hindistanda UGC (University Grants Commission) və NTA (National Testing Agency) tərəfindən aparılan imtahanlarda əvvəlcə pilot mərhələ sınaqdan keçirilir, texniki və etik problemlər aşkar edildikdən sonra sistem geniş miqyasda tətbiq olunur. Almaniyada onlayn imtahanlar yalnız tələbənin şəxsiyyət vəsiqəsi ilə real vaxt video nəzarət altında mümkündür. Həmçinin, nəticələrin təsdiqi üçün yazılı təsdiq sənədləri tələb olunur.
Azərbaycanda bu keçidin mümkün olması üçün bir neçə sahədə ciddi dəyişikliklər zəruridir. Əvvəla, ölkə üzrə bütün təhsil müəssisələri sürətli və dayanıqlı internetlə təmin olunmalıdır. Bu yalnız texniki məsələ deyil, eyni zamanda sosial ədalətin təmin olunması məsələsidir. İkincisi, imtahan platformaları milli səviyyədə hazırlanmalı, texniki dayanıqlığı, təhlükəsizlik sistemləri və şəxsiyyəti müəyyən edən alqoritmlərlə təchiz edilməlidir. Bu istiqamətdə yerli İT şirkətləri ilə əməkdaşlıq və beynəlxalq təcrübə inteqrasiyası vacibdir. Üçüncüsü, müəllimlər və şagirdlər üçün genişmiqyaslı rəqəmsal savadlılıq təlimləri təşkil olunmalı, rəqəmsal qiymətləndirmə mədəniyyəti formalaşdırılmalıdır. Son olaraq isə, normativ hüquqi bazada dəyişikliklər edilməli, onlayn qiymətləndirmə hüquqi olaraq legitim tanınmalı, nəticələrə dair mübahisə hallarında rəsmi apellyasiya mexanizmləri yaradılmalıdır.
Əgər bu dəyişikliklər həyata keçirilərsə, onlayn imtahan modeli Azərbaycanda təhsilin çevikliyini və innovativliyini artıracaq, pandemiya və ya fövqəladə hallarda imtahanların dayanmadan keçirilməsinə imkan verəcək. Eyni zamanda, nəqliyyat, logistika və fiziki məkanla bağlı xərc və resurslar optimallaşdırılacaq. Əks halda, tələsik tətbiq olunan onlayn imtahanlar təhsildə bərabərsizliyi artıracaq, imtahan nəticələrinin etibarsızlığını doğuracaq və cəmiyyətdə təhsil sisteminə olan inamı sarsıdacaq.
Texnologiya yalnız vasitədir; əsas məsələ onu hansı şəraitdə, hansı məqsədlə və necə tətbiq etməkdir. Azərbaycanda onlayn imtahan sisteminə keçid yalnız bütün sosial, texniki və hüquqi mexanizmlər təmin edildikdən sonra mümkün olmalıdır. Əks təqdirdə, bu, texnologiyanın deyil, etimadsızlığın alətinə çevriləcək".
Əfsanə Kamal
Demokrat.az
Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:181
embedMənbə:https://demokrat.az
archiveBu xəbər 10 İyul 2025 14:38 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see343

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see330

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see315

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see308

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see285

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see272

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see267

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see250

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see238

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see231

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see230

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see226

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see218

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see214

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see213

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see211

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see211

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see204

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see202

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see191
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri