Qərbi azərbaycanlı: Mənim uşaqlığım elimin obamın, doğmalarımın əhatəsində keçirdiyim günlərdə qaldı

İstanbul, 9 iyun, Günel Karatepe, AZƏRTAC

Vətən müharibəsində qazandığımız şanlı Zəfər ərazi bütövlüyümüzün bərpası ilə yanaşı, həm də bizə xalqımızın əsrlər boyu üzləşdiyi fəlakətlərin, soyqırımı aktlarının hesabını sormaq, tarixi ədaləti bərpa etmək imkanı da yaratdı. Bu gün Cənubi Qafqazın ən qüdrətli dövlətinə çevrilən Azərbaycanın növbəti hədəflərindən biri də Qərbi azərbaycanlıların tapdanan hüquqlarının tanınmasına nail olmaq, bu insanları əzəli yurd-yuvalarına qaytarmaqdır. Bu hədəf öz tarixi ata-baba torpaqlarından zorla qovulmuş yüzminlərlə soydaşımızın ən böyük arzusu, xəyalıdır. Belə insanlardan biri də əslən Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Nərimanlı (Hüseynquluağalı) kəndində dünyaya gələn həmvətənimiz Aytən Kanberdir.

AZƏRTAC ilə xatirələrini bölüşən Aytən xanım artıq uzun illərdir İstanbulda yaşayır.

“Təxminən 35 ildir Vətən həsrəti ilə yaşayıram. Demək olar, hər gecə yuxumda kəndimizi, xoşbəxt, qayğısız günlərimi, atamla anamın əlimdən tutaraq məni kəndimizin mərkəzində yerləşən rəhmətlik Təyyar dayının dükanına aparmalarını, oradan sevdiyim şirniyyatları almalarını görürəm. Basarkeçər rayonunun mərkəzinə gedərkən ermənilərdən qorxaraq atamın qucağına atladığım an da yuxularımda yer alan acı xatirələrdən biridir. Mən elə o illərdə qalmışam, yəqin ki, yuxumda hələ də o kənddəki balaca qızam…” - deyən müsahibimiz uşaqlığının ən yaddaqalan günlərinin doğma torpaqları ilə bağlı olduğunu xatırlayır: “Mənim uşaqlığım elimin-obamın, doğmalarımın əhatəsində keçirdiyim günlərdə qaldı. Yaddaşımı ağ kağız üzərində çəkilmiş rəsmə bənzədirəm. Aradan uzun illər keçib, lakin o rəsmin rəngləri solmur, tam əksinə, hər ötən gün daha qabarıq şəkildə gözümdə canlanır. Uşaq olmağıma baxmayaraq, orada çox xoşbəxt olduğumu daha yaxşı anlayıram”.

Doğma Vətəni onun üçün ən gözəl yuxu olub, qoynunda dünyaya göz açdığı, ayaq atıb torpağında yeridiyi Nərimanlı kəndi yaddaşında silinməz iz qoyub. Kənddə cəmi 5 yaşınadək yaşasa da, evləri, qohumları, o yerlərin bulaqları, dağları, ümumiyyətlə, orada keçirdiyi illər daim yaddaşındadır.

Aytən Kanber yaddaşında qaldığı və valideynlərindən eşitdiklərini belə yada salır: “Atamın işi ilə bağlı Bakıya köçməli idik. Bunu öyrənəndə çox ağladığımı xatırlayıram, getmək istəmirdim. Nənəmlə babamı qucaqlayaraq, “məni göndərməsinlər” - deyə yalvarırdım. Lakin alınmadı, ailəmizlə köçdük və Bakının Mehdiabad qəsəbəsinə yerləşdik. Hər il məktəbin bağlanmasını səbirsizliklə gözləyirdik, çünki üç aylıq yay tətili bizi kəndimizə qaytarırdı. Rəhmətlik babam Məsi kişi ilə Nərimanlının yaylaqlarını çox gəzib dolaşmışam. Kəndimizdə insanlar tütünçülük, taxılçılıq, xalçaçılıq və heyvandarlıqla məşğul olurdular. İnsanlar səmimi, mərd və çox qonaqpərvər idilər. Bütün bunlar 1988-ci ilin qarlı-şaxtalı noyabr günlərinə qədər davam etdi. O vaxta qədər Nərimanlı mənim üçün dünyanın ən təhlükəsiz yeri idi. Lakin bir gün Bakıda idik və atamla anamın asta səslə danışaraq keçirdikləri narahatçılıqdan nələrinsə baş verdiyini anladıq. Qohum-əqrəbalarımızın hamısı kənddə yaşayırdı. Orada nə isə baş verirdi və atam onlara kömək etmək üçün kəndə getdi. Sonradan atam danışırdı ki, yolda ermənilər bir neçə dəfə onların maşınlarına atəş açıblar, təsadüf nəticəsində maşındakılardan heç kim xəsarət almayıb. O, kəndə çatdığında oranı tanımadığını deyirdi. Kənd saqqallı və azərbaycanlılara qarşı qəddar davranan ermənilərlə dolu idi. Qadın, qoca və uşaqları qorumaq üçün kənd sakinləri gecədən səhərə kimi keşik çəkirdilər. Lakin onlar 1988-ci ilin noyabr ayınadək tab gətirə biliblər. Sonra da Göyçədən Kəlbəcər istiqamətinə yola çıxaraq, Azərbaycana qaçmağa məcbur olublar. O qarlı aşırımlarda qəzaya düşənlər də çox olub. Beləliklə, qohumlarım da daxil olmaqla, oradakı bütün azərbaycanlılar köç karvanı və min bir əzab-əziyyətlə doğma el-obalarından çıxmağa məcbur ediliblər”.

Atası, anası, qardaşları da daxil olmaqla, doğmalarının əksəriyyətinin Vətən nisgili ilə dünyasını dəyişdiyini deyir Aytən xanım.

“Artıq uzun illər ötüb, lakin Nərimanlıda keçən uşaqlığımı unuda bilmirəm. Ötən illərimə baxdıqda kəndimizdə keçən günlər gözümün önündə kino lenti kimi canlanır”, - deyən müsahibimiz dolmuş gözləri ilə dərin bir ah çəkir: “Kaş heç böyüməsəydim...”.

“Ermənilər tarix boyu azərbaycanlılara qarşı nə qədər soyqırımı törədiblər, xalqımızı elindən-obasından didərgin salıblar, evlərimiz, kəndlərimiz, şəhərlərimiz viran qalıb. Elə bu gün Ermənistana baxsaq, orada bir nəfər belə azərbaycanlı yoxdur. Elə bu faktın özü yaşananların sübutudur. Bəs, ədalət, insan haqları, bütün bunlardan ağız dolu danışanlar haradadırlar? Lakin, biz gec-tez ədalətin bərqərar olacağına inanırıq”, - deyə müsahibimiz bildirib.