Icma.az
close
up
RU
Qeyri rəsmi işləməyin riskləri

Qeyri rəsmi işləməyin riskləri

Olke.az portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

“Bu ilin əvvəlindən əmək qanunvericiliyində məsafədən iş rejimi, işçilərin sosial təminatını yaxşılaşdıran hüquqların artırılması, məzuniyyət haqları, əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi zamanı işçilərin müavinətinin adekvatlığı kimi bir sıra mütərəqqi tənzimləmələr həyata keçirildi. Bu kimi islahatlar sırf şəffaf əmək şəraitinin təmini, işçilərin əmək hüquqlarının qorunması və yeni təminatların həyata keçirilməsinə müsbət təsir göstərməkdədir”.

Ölkə.az xəbər verir ki, bu fikirləri hüquqşünas Şəhriyar Həbilov qeyri-rəsmi məşğulluğun fəsadları barədə “vergiler.az”a açıqlamasında səsləndirib. Onun sözlərinə görə, bir sıra hallarda qeyri-rəsmi məşğulluq şəxsin əmək hüquqlarının müdafiəsindən kənar qalmasına və əməyinin nəticələrinin qeyri-adekvat şəkildə mənimsənilməsinə gətirir. Hüquqşünas vurğulayıb ki, faktiki olaraq əmək münasibətlərində olan işçi ilə müqayisədə qeyri-rəsmi məşğulluğa cəlb edilən şəxslər aşağıdakı imtiyazlardan məhrum olur:

- əmək qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş ödənişli və qismən ödənişli məzuniyyət, təhlükəsiz əmək şəraitinin təmini;

- istirahət günü və istirahət vaxtının təmini;

- əməkhaqqı ödənişi;

- iş vaxtından artıq işə görə ödəniş;

- əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsi, hamiləliyə və doğuşa görə müavinətlər;

- icbari tibbi sığorta üzrə tibbi sığorta proqramından təmənnasız istifadə;

- işsizlikdən sığorta halında sığorta ödənişinin təmini;

- əmək stajı müddətinə uyğun olaraq güzəştlər;

- pensiya təminatı;

- rəsmi gəlirlilik əsasında müəyyən olunan imtiyazlar və hüquqlardan istifadə;

- Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər güzəştlər.

“Bunun müqabilində isə qeyri-rəsmi məşğulluğa imkan verən sahibkarlar irihəcmli sanksiyaları gözardı edərək, cüzi və qeyri-şəffaf məvacib sistemi, şərtləri birtərəfli qaydada müəyyən olunan müqavilə strukturu və “qara kassa” sxemi ilə işçi hüquqlarını kobud surətdə pozmuş olurlar. Dövlət isə hər iki hal üçün işçi hüquqlarının müdafiəsi mexanizmlərini qurmaqla açıq surətdə qanunvericiliyin tələblərini pozan şəxsləri məsuliyyətə cəlb etməyi və əmək qanunvericiliyinin adekvat müdafiə sistemini qurmağı prioritet kimi müəyyənləşdirib”, – Ş.Həbilov əlavə edib.

Ekspert bildirib ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 35-ci maddəsində hər kəsin əməyə olan qabiliyyəti əsasında sərbəst surətdə özünə fəaliyyət növü, peşə, məşğuliyyət və iş yeri seçmək hüququ qeyd edilib: “Əmək qanunvericiliyinə əsasən, əmək müqaviləsi işəgötürənlə işçi arasında fərdi qaydada qanunvericiliklə müəyyən edilmiş formada bağlanılan, əmək münasibətlərinin əsas şərtlərini, tərəflərin hüquq və vəzifələrini əks etdirən yazılı müqavilədir. Göründüyü kimi, sənədlər hər kəsin sərbəst surətdə əmək qanunvericiliyinin tələblərinə uyğun və öz seçiminə əsasən, əmək fəaliyyətinə cəlb olunmasına imkan verir. Əmək münasibətləri isə gündən-günə təkmilləşdirilərək işçilərin hüquqlarının müdafiəsini daha da möhkəmləndirir”.

İqtisadçı Eyyub Kərimli də qeyri-rəsmi məşğulluğun həm iqtisadiyyata, həm də vətəndaşların sosial təminatlarına mənfi təsir etdiyini vurğulayıb, formal işçilərin vergi uçotuna durmadan işlədiklərini qeyd edib: “Qeyri-rəsmi məşğulluq insanların əmək və sosial hüquqlarını məhdudlaşdırır, gələcəkdə onların pensiya təminatına mənfi təsir göstərir. Yəni burada həm vətəndaşlar, həm də dövlət zərər görür. Həmin şəxslər vergi və sosial yığımlardan kənarda qalırlar. Bəzən sahibkarlar da işçiləri qeyri-rəsmi məşğulluğa cəlb etməyə meyil göstərirlər. Bu da vergi və sosial ödənişlərdən, eləcə də işçilərin hüquqlarının təmin olunmasından yayınmağa hesablanıb. Müqaviləsiz işləmək gələcəkdə həmin şəxslərin pensiya kapitalının formalaşmasına mənfi təsir göstərir”.

Bununla bağlı ciddi maarifləndirlməyə ehtiyac olduğunu deyən E.Kərimli hesab edir ki, vətəndaşlar gələcək təminatlarını bugünkü kiçik gəlirlərinə qurban verməməlidirlər.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:214
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 31 May 2026 21:24 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see352

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see337

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see322

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see317

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see292

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see279

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see276

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see258

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see240

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see239

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see230

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see222

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see219

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see217

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see217

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see215

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see215

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see208

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see203

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see196
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri