Qəzza qərarı: yüksək dövlət məsuliyyəti

"Bizə belə müraciətlər daxil olub. Təbii, bununla bağlı qərar qəbul etməzdən əvvəl biz aydın şəkildə başa düşməliyik ki, əməliyyatların mandatı necə olacaq və hansı növ əməliyyatlar ola bilər" .

Bunu Prezident İlham Əliyev yanvarın 5-də yerli televiziyalara müsahibəsində deyib. Söhbət Qəzza bölgəsindəki sülhməramlı/sülhyaratma əməliyyatlarından gedir.

Prezident nəinki Qəzzaya, ümumiyyətlə, ölkə xaricində vuruşmağa əsgər göndərməyəcəyini deyib.

O, Azərbaycanın öz əsgəri heyətini sabitləşdirici qüvvələrin tərkibində iştirak etmək məqsədilə guya Qəzzaya göndərməyə razılıq verdiyi haqqında ABŞ-ın BMT-dəki səfirliyinin bəyanatını qətiyyətlə təkzib edib. Prezident deyib: " Biz razılıq verməmişik və diplomatik kanallarla Amerika administrasiyasına çatdırdıq ki, bu cür yalan bəyanatlar qəbuledilməzdir, onlar yanlış mənzərə yaradır".

Bu məsələ ilə bağlı Prezidentin öz müsahibəsində açıqladığı arqumentlər yetərincə dolğun, aydın və əsaslıdır.

Əvvəla, Prezidentin də bildirdiyi kimi, Qəzzada hələ vəziyyət aydın deyil. Hələ tərəflərin (İsrail dövləti ilə HƏMAS hərəkatının) arasında tam razılaşma yoxdur. Deməli, indiki halda Azərbaycan Qəzzaya əsgər göndərsə, bu, ordakı döyüşlərə qarışmaq, hansısa formada qoşulmaq deməkdir. Döyüşlərə qoşulmaq - vuruşmaq isə bu münaqişədə tərəf tutmaqdır. Azərbaycan kimin tərəfində durasıdır ki?! Niyə də tərəf tutmalıdır? Əgər söhbət sülhməramlı fəaliyyətdən gedirsə (Azərbaycan İraqda, Kosovoda, Əfqanıstanda bu işdə təcrübə toplayıb) Qəzzada bu hələ ki mümkün deyil. Hər şeydən əvvəl gərək ortada sülh olsun ki, onu qoruyub saxlamaq üçün sülhməramlı kontingentə ehtiyac yaransın, hətta bu ehtiyac olsa belə, hələ bunun qərarını kimin verəcəyi, mandatı kimin və necə müəyyənləşdirəcəyi məlum deyil.

Əhalisinin çoxu müsəlman olan bəzi ölkələrdə, o cümlədən, təəssüf ki, Türkiyədə müəyyən marginal kəsimlər Azərbaycan prezidentinin Qəzzaya əsgər göndərməmək qərarı ətrafında süni ajiotaj yaradıblar. Bu, Ulyam Şekspirin "Heç nədən hay-küy" əsərini xatırladır.

Məlumdur, nə İran, nə Türkiyə Qəzzaya buraxılmır. ABŞ Qəzzada hər iki tərəfin etimadla yanaşacağı müsəlman ölkəsi olaraq, Azərbaycanın prosesdə iştirakını istəmiş ola bilər. Türkiyə Azərbaycanın onu da layiqincə təmsil edəcəyini düşünə bilər (haqlıdır da). Ancaq məsələ bundadır ki, Azərbaycanın da sülhyaratma əməliyyatlarında iştirak etməmək üçün haqlı səbəbləri var. Ən əsas səbəb də budur ki, bu, ərəb ölkələrinin məsələsidir, Ərəb Dövlətləri Liqasının mövqeyi var. Ərəb dövlətləri öz məsələlərini özləri həll etməlidir. 22 ərəb ölkəsi var. Qəzza məsələsinin həllinə başqa dövlətləri "müsəlman ölkəsi olsun" prinsipi ilə cəlb etmək doğru deyil. Bu, dinlərarası konflikt deyil. Heç dövlətləraras konflikt də deyil. Çünki tərəflərdən biri (HƏMAS) dövlət deyil axı. Hətta əksinə onu terror təşkilatı kimi tanıyan ölkələr də az deyil. ABŞ, Avropa İttifaqı özü və ayrı-ayrılıqda bütün üzvləri, Böyük Britaniya, Kanada, Avstraliya, Yaponiya, Yeni Zelandiya, hətta Paraqvay HƏMAS-ı terror təşkilatı hesab edirlər. Əlbəttə ki, birinci elə İsrail dövləti bu fikirdədir.

Belə olduğu halda - sülhyaratma prosesinə HƏMAS-ı terror təşkilatı kimi tanıyanlar qoşulursa, bu, HƏMAS-a qarşı antiterror koalisiyası demək olar. Əks tərəfdə - Qəzza camaatının yanında durası dövlətlər isə İsraili qarşısına almış olur. Elə isə bu, sülhyaratma olmadı ki! Lokal konflikti regional, hətta dünya müharibəsinə çevirmək deməkdir.

Bax, bu məsələlər hələ də açıq qalır.

Ona görə Prezident İlham Əliyev haqlı olaraq deyir ki, paravozun qabağında qaçmaq lazım deyil. Ərəb xalqının problemlərini həll etmək lazımdırsa, 22 ərəb dövlətindən əvvəl irəli atılmaq yanlışdır. Üstəlik Fələstin Muxtariyyəti heç özü Ermənistanla müharibə dövründə Azərbaycanı müdafiə etməmişdi. Ancaq Azərbaycan Fələstinə siyasi və mənəvi dəstəyini həmişə göstərib. İsraillə çox yaxın münasibətlərinə baxmayaraq, Azərbaycan Fələstin dövlətinin yaradılması ideyasını da həmişə dəstəkləyib. Hətta Bakıda Fələstinin səfirliyi də açılıb, həm də Azərbaycanın maliyyə yardımı ilə.

Azərbaycan Fələstin üçün bundan artıq daha nə etməlidir?!

Ona görə özünü Fələstin təəssübkeşi, Qəzza camaatına ürəyi yanan kimi göstərən kəsimlərin Azərbaycana qarşı hay-küyü boş və mənasızdır. Əsassız və ədalətsiz çığır-bağırdır. Rəsmi Bakı öz siyasətini emosiyalar üzərində qursaydı, indi çoxdan Azərbaycan əsgəri İrəvanın mərkəzində olardı. Azərbaycan öz dövlətçiliyini, öz sərhədlərini, öz xalqını qoruyur. Bu, yüksək dövlət məsuliyyəti deməkdir. Əlbəttə ki, Qəzzada baş verənləri də ürək ağrısı ilə izləyir. Ancaq bu məsələdə təşəbbüsün ərəb ölkələrindən gəlməsini doğru sayır. Azərbaycan öz ərazilərini işğaldan azad edərkən heç bir dövlətdən, o cümlədən, müsəlman ölkələrindən əsgəri dəstək istəmədi və gözləmirdi də. Buna ehtiyacı da yox idi. İllah da ərəb ölkələrini bu münaqişəyə qarışdırmadı. Necə deyərlər, öz göbəyini özü kəsdi. Heç kimin minnətini götürmədi, heç kimə minnət qoymadı. Müharibəni də Ermənistanla öz arasında apardı, postmüharibə danışıqlarını da. Odur ki, Azərbaycan Yaxın Şərqdəki problemlərə də qarışmaq istəmir və haqlıdır da.

Yazıçı-publisist, əməkdar jurnalist Bahəddin Həzi

Bahəddin Həzi,

bizimyol.info