Qidalanan, böyüyən, bölünən hüceyrə hazırladılar

Minnesota Universitetinin alimləri qeyri-canlı kimyəvi komponentlərdən qidalana, böyüyə və bölünə bilən sintetik hüceyrə hazırlayıblar.

Lent.az-ın xarici mediaya istinadən xəbərinə görə, tədqiqatçılar bunun canlı hüceyrələrin əsas xüsusiyyətlərini nümayiş etdirən ilk sintetik sistem olduğunu bildirirlər.

SpudCell necə işləyir?

Alimlər yeni yaratdıqları sintetik hüceyrəni SpudCell adlandırıblar. Tədqiqat müəlliflərinin sözlərinə görə, bu, tam hüceyrə dövrünü yerinə yetirə bilən ilk sintetik hüceyrədir.

SpudCell qidalana, böyüyə, öz genomunu təkrarlaya, bölünə və bir neçə nəsil ərzində seçilmə və rəqabət prosesindən keçə bilir.

Layihənin rəhbəri, sintetik bioloq Kate Adamala bildirib ki, onların işi əvvəllər yalnız biologiyada mümkün hesab edilən prosesləri kimyəvi mühitdə yenidən yaratmağa imkan verib.

Onun sözlərinə görə, bu nəticə həyatın ən fundamental xüsusiyyətləri olan böyümə və çoxalmanın mütləq şəkildə "sirli həyat qüvvəsi" tələb etmədiyini göstərir.

Hələlik çox sadə quruluşa malikdir

Bununla belə, SpudCell hələ kifayət qədər primitiv hesab olunur və mürəkkəbliyinə görə adi bakteriyalara bənzəyir.

Kate Adamala bunu üstünlük kimi qiymətləndirir. O bildirib ki, hüceyrənin tərkibində hansı molekulların və hansı miqdarda olduğunu dəqiq bildikləri üçün sistemi gələcəkdə təkmilləşdirmək mümkündür.

Alim öz yaratdığı hüceyrəni "çox zəif orqanizm" adlandırıb. Hazırda SpudCell yalnız qidalana bilir və bəzən bölünür.

İnsan köməyi olmadan yaşaya bilmir

Məlumata görə, SpudCell təxminən 150-200 molekuldan ibarətdir. Müqayisə üçün qeyd olunur ki, adi canlı hüceyrələr milyardlarla molekul ehtiva edə bilər.

Sintetik hüceyrənin təxminən hər 12 saatdan bir bölünməsi üçün alimlər onu müntəzəm olaraq xüsusi maddələrlə qidalandırmalı və temperaturu təxminən 30 dərəcə Selsi səviyyəsində saxlamalı olurlar.

Müqayisə üçün, Escherichia coli (E. coli) bakteriyası təxminən hər 30 dəqiqədən bir bölünə bilir.

SpudCell zülalları müstəqil şəkildə sintez edə bilmədiyi üçün insan müdaxiləsi olmadan yaşaması mümkün deyil.

Bu, həqiqətən həyat hesab oluna bilərmi?

SpudCell-in canlı hesab olunub-olunmaması elmi ictimaiyyətdə müzakirə mövzusu olaraq qalır.

Drew Endy hesab edir ki, Kate Adamala hüceyrə yaradıb, lakin hələ həyat yaratmayıb.

Bununla yanaşı, o qeyd edib ki, bu tədqiqat gələcəkdə daha çox alimin laboratoriyada sintetik hüceyrələr hazırlamasına yol aça bilər.

Araşdırmada iştirak etməyən John Glass isə daha nikbin mövqe nümayiş etdirərək bildirib ki, Adamalanın komandası indiyədək yaradılmış sintetik sistemlər arasında canlı hüceyrəyə ən yaxın nümunəni hazırlayıb.

Mütəxəssislərin fikrincə, bu texnologiya gələcəkdə süni biologiyanın inkişafına, yeni dərmanların hazırlanmasına, xəstəliklərin öyrənilməsinə və biotexnologiya sahəsində innovativ həllərin yaradılmasına mühüm töhfə verə bilər.