Qiyamət ssenarilərinin səhv başa düşülən qalası Svalbard

Şimal Qütb dairəsində yerləşən Svalbard Qlobal Toxum Anbarı populyar mədəniyyətdə tez-tez "qiyamət sığınacağı" kimi təqdim olunsa da, əslində onun əsas məqsədi dünya üzrə kənd təsərrüfatı biomüxtəlifliyini qorumaq və toxumların ehtiyat nüsxələrini saxlamaqdır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, buzlaqların arasında yerləşən bu obyekt haqqında çoxsaylı miflər formalaşıb. Lakin reallıq elmi-fantastik filmlərdə təsvir olunan qiyamət ssenarilərindən xeyli fərqlənir. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, anbar fəlakətdən sonra insanların ərzaq əldə etmək üçün üz tutacağı məkan deyil. O, kənd təsərrüfatı biomüxtəlifliyinin qorunmasına xidmət edən sığorta mexanizmi rolunu oynayır.

Hazırda anbarda təxminən 1,4 milyon müxtəlif toxum nümunəsi yerin dərinliyində, mənfi 18 dərəcə temperaturda mühafizə olunur. Bu toxumlar təbii fəlakətlər, müharibələr və ya digər səbəblər nəticəsində yerli gen bankalarında baş verə biləcək itkilərə qarşı ehtiyat kimi saxlanılır.

"NordGen” tərəfindən idarə olunan sistem dünyanın müxtəlif toxum banklarının ehtiyat nüsxələrinin qorunması prinsipi əsasında fəaliyyət göstərir. Buna görə də qlobal fəlakət baş verdiyi halda anbara daxil olmaq və oradakı toxumları sərbəst şəkildə götürmək mümkün deyil.

Anbarda saxlanılan toxumların mülkiyyət hüququ onları anbara təhvil vermiş təşkilatlara məxsusdur. Bu səbəbdən toxumların geri götürülməsi yalnız müəyyən edilmiş qaydalar çərçivəsində həyata keçirilir.

Bu sistemin əhəmiyyəti 2015-ci ildə Suriyada baş vermiş münaqişə zamanı özünü aydın şəkildə göstərib. Həmin vaxt Beynəlxalq Quraq Ərazilərdə Kənd Təsərrüfatı Araşdırmaları Mərkəzi (ICARDA) öz toxum kolleksiyasını Svalbard anbarından geri götürərək fəaliyyətini bərpa edib. Bu hadisə anbarın əsas funksiyasının təhlükə altında olan bitki müxtəlifliyini qorumaq olduğunu nümayiş etdirib.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu uzaq obyektə çatmaq özü də olduqca çətindir. Anbarda daimi personal fəaliyyət göstərmir və toxumlar "qara qutu" prinsipi əsasında saxlanılır.

Onların fikrincə, genişmiqyaslı fəlakət zamanı Svalbarda üz tutmaqdansa, yerli kənd təsərrüfatı və toxum mərkəzlərindən istifadə etmək daha məqsədəuyğundur.

Beləliklə, Svalbard Qlobal Toxum Anbarı qiyamət sığınacağı deyil, gələcək nəsillər üçün kənd təsərrüfatı biomüxtəlifliyinin qorunmasına xidmət edən mühüm elmi infrastruktur obyektidir.

Aydın