Icma.az
close
up
RU
Qiymət artımı və inflyasiya sürətlənir: hansı tədbirlər görülməlidir? ARAŞDIRMA

Qiymət artımı və inflyasiya sürətlənir: hansı tədbirlər görülməlidir? ARAŞDIRMA

Icma.az, Bakupost portalına istinadən məlumat verir.


Dövlət Statistika Komitəsinin açıqladığı məlumata görə, 2025-ci ilin mart ayında Azərbaycanda illik inflyasiya 5,9 faizə yüksəlib. 2024-cü ilin mart ayına nisbətən qida məhsulları, içkilər və tütün məmulatlarının qiymətləri 6,5 faiz, qeyri-qida məhsullarının qiymətləri 2,8 faiz, əhaliyə göstərilmiş ödənişli xidmətlərin dəyəri isə 7,5 faiz artıb. Mart ayında əvvəlki ayla müqayisədə inflyasiya 0,6 faiz, ərzaq məhsullarının qiymətləri isə ay ərzində 1,2 faiz artıb. Fevral ayı ilə müqayisədə mart ayında balıq və balıq məhsulları, süd məhsulları, bitki yağları, meyvə-tərəvəz, qoz-fındıq, qəhvə, su və siqaret bahalaşıb.

Qeyd edək ki, İqtisadiyyat Nazirliyinin proqnozlarına əsasən, 2025-ci ildə inflyasiyanın 4,6 faiz səviyyəsində olacağı gözlənilir. Mərkəzi Bankın yanvar ayı üzrə yenilənmiş proqnozu bu il inflyasiyanın 5,5-6 faiz səviyyəsində olacağını göstərir.

Eyni zamanda, beynəlxalq reytinq agentlikləri qiymət artımı ilə bağlı hökumətin gözlədiyinə yaxın və ya ondan da aşağı proqnoz verirlər – S&P Global və Moody's 2025-ci ildə inflyasiya səviyyəsini 4 faiz adlandırıblar.

Xatırladaq ki, ötən il ölkədə orta illik inflyasiya 4,9 faiz təşkil edib.

Mövzu ilə bağlı Bakupost.az-a danışan iqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli deyib ki, Azərbaycanda qiymət artımının obyektiv və subyektiv səbəbləri var. Ərzaq inflyasiyasının rəsmi rəqəmlərdə də artmasını gündəlik həyatımızda hər gün müşahidə edirik. Hətta gündəlik həyatımızda hiss edilən qiymət artımı rəsmi inflyasiya rəqəmindən daha yüksəkdir. Rəsmi inflyasiyada bir çox mal və xidmətlərin qiymət dəyişimi nəzərə alınır, lakin əhali təxminən 30 adda gündəlik tələbat məhsullarının alış-verişini daha çox həyata keçirir ki, onların qiymətləri daha çox artır:


“Ölkədə qiymət artımının obyektiv səbəbi mövsümlə əlaqədardır. Azərbaycanda həmişə təxminən yanvar ayından başlayaraq may ayına qədər yerli məhsulların bazardan çıxması kənd təsərrüfatı sahəsində əsasən qiymətlərin artımına səbəb olur. Sonrakı dövrdə isə müəyyən sabitləşmə, balanslaşma müşahidə edirik. Bunun subyektiv səbəbi isə idxaldan çox asılı olmağımızdır. Xaricdə baş verən qiymət dəyişiklikləri bizə təsir göstərir. Azərbaycanda istehsalı artıra bilmirik və rəqabətli mühitlə bağlı problemlər çoxdur. Bütün bunlar qiymət artımında rol oynayan əsas amillərdəndir”.

İqtisadçı ekspert Rüfət Quliyev hesab edir ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı qlobal iqtisadiyyata güclü inteqrasiya olunub və buna görə də qlobal iqtisadiyyatda baş verən bütün təlatümlü proseslər ölkə iqtisadiyyatına da təsir edir. Əsasən, inflyasiya və valyuta paritetinə təsir göstərir:

"Qlobal iqtisadiyyatın demək olar ki, 8-9 faiz gerilədiyi pandemiyadan sonra inflyasiya da sürətlənməyə başladı. Üstəlik, Avropanın düz mərkəzində hərbi əməliyyatlar qiymət artımının növbəti mərhələsinə gətirib çıxardı".

İqtisadçı qeyd edib ki, sənaye inflyasiyasını, yəni istehsal vasitələri - dəzgah və avadanlıq istehsal edən sənaye sahələrində qiymət artımını da unutmaq olmaz. Son illər sənaye inflyasiyası 20 faizdən aşağı düşməyib.Yəni maşınların, avadanlıqların, komplektləşdirici hissələrin, ehtiyat hissələrinin qiyməti qalxır və bu, təbii ki, həmin istehsal vasitələrindən istifadəyə başlayandan sonra formalaşan malların qiymətinə təsir göstərir”.

R.Quliyev Trampın dünya bazarlarının və birjalarının 7-12 faiz çökməsinə səbəb olan kifayət qədər sərt siyasətini də xatırladıb. Bu siyasət qlobal iqtisadiyyatı ləngitməyə başlayır və bir çox ölkələrdə tənəzzülə səbəb olur.

Eyni zamanda, ekspert bildirib ki, Azərbaycan hökuməti qiymət artımının hansısa yolla qarşısını almaq üçün addımlar atır. Lakin qəbul edilməlidir ki, inflyasiyanı tam olaraq boğmaq mümkün deyil. Ancaq onu proqnozlaşdırmaq, maliyyə-kredit sistemində müəyyən siyasət aparmaq olar. Amma bazar iqtisadiyyatı şəraitində bunu tam aradan qaldırmaq mümkün deyil:

“Deyə bilərik ki, Azərbaycan üçün ümumilikdə 3-5 faiz illik inflyasiyanın standart göstəricisidir".

İqtisadçı ekspert Xalid Kərimlinin sözlərinə görə, AMB artıq 2023-cü ilin dekabrından pul-kredit siyasətini kifayət qədər sərtləşdirib və bu səbəbdən depozitlər və kreditlər üzrə faiz dərəcələri az qala 2-3 faiz artıb:

“Ona görə də hesab edirəm ki, tənzimləyici bundan sonra pul siyasətini sərtləşdirməyəcək və inflyasiyaya görə dərəcələri artırmayacaq. Çünki qiymət artımının səbəbi Mərkəzi Bankın pul siyasəti deyil, hökumətin və Tarif Şurasının bir sıra qərarlarıdır. Bu ilin yanvar ayından Tarif Şurası əhali üçün işıq və qazın qiymətini qaldırıb. Ötən ilin ikinci yarısında dizel və benzinin qiymətləri qaldırılıb, sərnişindaşımada gediş haqqı da artırılıb. Bütün bunlar inflyasiyanın artmasına səbəb oldu. Elektrik enerjisi, qaz və avtomobil yanacağına görə tariflərin artırılması kənd təsərrüfatı məhsulları, tikinti materialları və digər malların istehsalının maya dəyərinin artmasına səbəb olub. Eyni zamanda, Tarif Şurasının qiymət artımını davam etdirəcəyini düşünmürəm. Çünki əvvəllər tariflərin artırılması ilə bağlı kifayət qədər sərt addımlar atılıb və bu, dövlət tərəfindən göstərilən demək olar ki, bütün xidmətlərin qiymətini artırıb".

X.Kərimlinin fikrincə, bu il inflyasiyanın artmasının digər səbəbi yanvar ayından minimum əmək haqqının artırılmasıdır ki, bu da sahibkarların xərclərini artırır və onlar mal və xidmətlərin qiymətini qaldırmağa məcbur olurlar. Bundan əlavə, o xatırladıb ki, keçən il orta aylıq əmək haqqı təxminən 8 faiz artıb ki, bu da sahibkarların bir işçiyə düşən xərclərinin 8 faiz artması deməkdir. Eyni zamanda, sahibkarların vergi xərcləri də artır ki, bu da özünü son məhsul və ya xidmətin maya dəyərində göstərir:

“Azərbaycan Mərkəzi Bankının hazırkı məqsədi əhali üçün idxal olunan məhsulların bahalaşmasının qarşısını almaq üçün manatın xarici valyutalara nisbətdə məzənnəsini saxlamaqdır”.

Millət vəkili Vüqar Bayramovun dediyinə görə, bütövlükdə inflyasiya qeydə alınsa da, rəsmi statistika göstərir ki, qiymət artımı proqnozlaşdırılan diapazonda dəyişir:

"İnflyasiya göstəriciləri üçün proqnozlaşdırılan diapazon 4-6 faiz arasıdır. Sözsüz ki, biz 2024-cü il və eləcə də, ötən ilin son ayı ilə müqayisədə inflyasiya səviyyəsində artımı müşahidə edirik. Bunun əsl səbəbi idxal inflyasiyasıdır. Biz yanvar ayında idxal inflyasiyasının qiymət artımına, istehlak bazarına təsirlərini müşahidə etdik. Bu da inflyasiya səviyyəsində özünü göstərdi".

Millət vəkili deyir ki, yanvar ayında bazarda yerli kənd təsərrüfatı məhsullarının payı azaldı. Bu da nəticə etibarilə istehlak bazarında məhsul strukturuna təsir göstərdi. Bunun nəticəsində də biz qiymətlərdə artımları müşahidə edirik:

"2025-ci ildən ölkədə sosial paket icra olunub. Sosial paketin icrasına uyğun olaraq təbii ki, tələbin, istehlakın artması gözlənilir. Amma bu kontekstdə süni qiymət artımlarına qarşı mübarizənin gücləndirilməsinə ehtiyac var ki, istehlak bazarında yeni qiymət artımları müşahidə olunmasın. Birmənalı şəkildə müvafiq dövlət qurumu tərəfindən süni qiymət artımlarına qarşı mübarizə gücləndirilməlidir".

V.Bayramov vurğulayıb ki, regionda qiymət artımı müşahidə olunduğu üçün bu, bizə də təsirsiz ötüşmür:

"İdxalın əvəzlənməsi prosesi intensivləşməlidir, çünki bu proses praktiki olaraq, idxal inflyasiyasının təsirlərinin minimumlaşdırılmasına gətirib çıxara bilər. Hazırda regionda qiymət artımı müşahidə olunur. Bu da idxal vasitəsilə Azərbaycan istehlak bazarında da inflyasiya səviyyəsinə təsir göstərir".

Sevinc,

BakuPost


Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:205
embedMənbə:https://www.bakupost.az
archiveBu xəbər 17 Aprel 2025 18:05 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see343

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see330

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see315

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see308

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see285

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see272

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see267

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see250

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see238

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see231

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see230

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see226

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see218

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see214

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see213

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see211

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see211

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see204

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see202

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see191
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri