Moskvanın iqtisadi arqumenti siyasi qorxunun örtüyüdür: Litskay nəyi gizlədir?

Cənubi Qafqazda Rusiya və İrandan yan keçən nəqliyyat layihələri mahiyyət etibarı ilə sərfəli deyil və region ölkələri arasında əməkdaşlığa xələl gətirmək məqsədi daşıyır.

Bu iddianı Rusiyanın Ermənistandakı səfirinin müşaviri Dmitri Litskay deyib.

Rusiyalı diplomat bildirib ki, bölgədə nəqliyyat dəhlizlərinin (“Tramp yolu” və ya Zəngəzur dəhlizini nəzərdə tutur – red.) yaradılması mövzusu çox fəal müzakirə olunur və burada əsas amil logistik xərc və marşrutların rentabelliyidir:

“Qərb tərəfdaşlarının təşviq etdiyi marşrutlar Rusiya və İrandan yan keçir, bu layihələr iqtisadiyyatdan çox geosiyasətə əsaslanır. Digər tərəfdən, Qazaxıstandan (Azərbaycan vasitəsilə) Ermənistana son yükdaşıma təcrübəsi göstərir ki, region ölkələri siyasi iradə olduğu halda öz marşrutlarını qura bilərlər”.
Litskay 3+3 platforması barədə qeyd edib ki, bu format əgər onlar regiona konstruktiv ideyalarla gəlirlərsə, xarici qüvvələrlə əməkdaşlığı istisna etmir: “Moskvada keçirilmiş ilk görüş formatın aktual olduğunu göstərdi”.

Diplomatın sözlərinə görə, Rusiya regiondakı proseslərin müzakirəsi zərurətini nəzərə alaraq yeni görüşlərin keçirilməsini gözləyir. Növbəti görüşün Azərbaycan və Ermənistanda baş tutmalı olduğu, məkan seçiminin tərəfdaşların qərarına buraxıldığı qeyd edilib.

Maraqlıdır, Litskay Qərbin təşviq etdiyi marşrutların iqtisadi cəhətdən sərfəli olmadığını deyir.

Bu arqument nə dərəcədə əsaslıdır?

Rusiya regionda hansı real iqtisadi hesablamalara söykənir, yoxsa bu, yalnız geopolitik narahatlıqların ifadəsidir?

Dmitri Litskayın “Qərbin təşviq etdiyi marşrutlar iqtisadi cəhətdən sərfəli deyil” iddiası ilk baxışdan logistik arqument kimi səslənsə də, əslində bu, Moskvanın bölgədə formalaşan yeni nəqliyyat arxitekturasına dair geosiyasi narahatlıqlarının üstüörtülü ifadəsidir.

Rusiya üçün əsas problem yeni marşrutların real rentabelliyi deyil, Qafqazdan keçən ticarət yollarının Moskva və Tehran üzərindən keçən ənənəvi strukturlardan çıxmasıdır.

Qərb, Türkiyə və Azərbaycan xətti boyunca formalaşan dəhlizlər Rusiyanın regiondakı nəzarət imkanlarını zəiflədir, Ermənistanı “çevrilməz şəkildə” Rusiyadan uzaqlaşdırır və İranın geoiqtisadi çəkisini azaldır.

Başqa sözlə, iddia edilən “sərfəlilik problemi” iqtisadi deyil, siyasi prioritetlərin başqa formada təqdimidir.

Litskayın arqumenti mahiyyətcə Rusiya və İranın Cənubi Qafqazdakı təsir dairəsinin daralmasına verilən geosiyasi reaksiyadır.
Real ekonometrik təhlillər göstərir ki, Qərbin dəstəklədiyi marşrutlar, xüsusən Orta Dəhliz sürətlə genişlənir və rentabellik imkanları artmaqdadır.

Rusiya isə bu prosesləri iqtisadi arqumentlərlə deyil, təhlükəsizlik və təsir zonası logikası ilə qiymətləndirir.

Elmar
Gununsesi.info