Qızıl Yer kürəsinə necə gəlib? Alimlər TAPDI

Yer üzündəki demək olar ki, bütün qızıl milyardlarla il əvvəl sönmüş ulduzların toqquşması nəticəsində yaranıb.

Lent.az xəbər verir ki, bu barədə “Space Daily” yazıb.

Məlumata görə, 2017-ci il avqustun 17-də Yerdən təxminən 130 milyon işıq ili uzaqlıqda yerləşən NGC 4993 qalaktikasında iki neytron ulduzu milyonlarla il davam edən yaxınlaşmadan sonra toqquşub. Saniyənin kiçik bir hissəsi ərzində baş verən bu hadisə nəticəsində güclü qravitasiya dalğaları yaranıb.

Həmin dalğalar Yerə çataraq LIGO və Virgo rəsədxanaları tərəfindən qeydə alınıb. Bundan bir neçə saat sonra dünyanın müxtəlif teleskopları hadisənin qamma şüalarından radio dalğalarına qədər uzanan elektromaqnit şüalanmasını müşahidə ediblər. GW170817 adlandırılan bu hadisə neytron ulduzlarının birləşməsinin ilk təsdiqlənmiş müşahidəsi kimi tarixə düşüb. Eyni zamanda, astrofizikada uzun illər cavabsız qalan “Kainatdakı qızıl haradan yaranır?” sualına da cavab verib.

Alimlərin hesablamalarına görə, bu toqquşma nəticəsində Günəş kütləsinin təxminən 6 faizinə bərabər ağır elementlər kosmosa səpələnib. Buraya təxminən 200 Yer kütləsi həcmində qızıl, 500 Yer kütləsi həcmində platin, eləcə də uran və dəmirdən ağır digər elementlər daxildir.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, Yer üzərindəki bütün qızıl belə kosmik toqquşmalar nəticəsində yaranıb. Bu hadisələr Günəş sistemi formalaşmazdan milyardlarla il əvvəl baş verib.

Təxminən 4,6 milyard il əvvəl Günəş və planetlər ulduzlararası qaz və toz buludundan yaranıb. Həmin bulud isə daha əvvəl baş vermiş fövqəlnova partlayışları və neytron ulduzlarının toqquşmaları nəticəsində əmələ gələn ağır elementlərlə zənginləşmişdi.

Alimlərin fikrincə, Yerin daxilindəki qızılın böyük hissəsi planetin nüvəsində yerləşir. İnsanların tarix boyu hasil etdiyi qızıl isə ümumi ehtiyatın yalnız kiçik bir hissəsidir. Bu qızılın əhəmiyyətli hissəsinin Yer qabığına sonradan asteroid toqquşmaları nəticəsində çatdığı hesab olunur.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu gün bəşəriyyətin istifadə etdiyi hər bir qızıl atomu milyardlarla il əvvəl iki ölü ulduzun toqquşması zamanı yaranıb, daha sonra uzun müddət kosmosda hərəkət etdikdən sonra Yerin tərkibinə daxil olub.