Icma.az
close
up
RU
Menu

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Qoxu hissi haqqında 5 təəccüblü fakt

Qoxu hissi haqqında 5 təəccüblü fakt

Sherg.az saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

İnsanların çoxu qoxudan vaz keçə biləcəyini deyir, amma...


İybilmə qabiliyyəti itərsə, emosiyalar da yox olacaq


Qoxular əvvəlcə burnumuzn içindəki xüsusi sinir hüceyrələri tərəfindən təsbit edilir. Bu hüceyrələr burnumuzun damından beynin iybilmə ampulu adlanan qoxu emal mərkəzinə qədər uzanır. Olfaktor lampa bilavasitə beynin limbik sistemi ilə birləşir ki, bura emosiyaların əmələ gəldiyi amigdala və xatirələrin formalaşdığı hipokampus daxildir. Məsələn, görmə və eşitmə kimi digər hisslər birbaşa limbik sistemlə əlaqəli deyil.

 “Sherg.az” “tr.mashable.com”a istinadən bildirir ki, 2004-cü ildə funksional maqnit rezonans tomoqrafiyasından istifadə edilən bir araşdırma göstərdi ki, qoxular beyində vizual siqnallardan daha güclü emosional və yaddaş reaksiyasına səbəb olur. Yaralanma və ya infeksiya səbəbindən qoxu alma qabiliyyətinizi itirə bilərsiniz; məsələn, Covid zamanı və sonra... Buna qoxu funksiyasının pozulması deyilir. Əksər hallarda müvəqqətidir və bir neçə həftə ərzində normala qayıdır. Bunun səbəbi bir neçə aydan bir qoxu sinir hüceyrələrinizin ölməsi və yeni hüceyrələrlə əvəzlənməsidir. Bunun necə baş verdiyini dəqiq bilmirik, amma çox güman ki, bu, burnunuzun kök hüceyrələri, iybilmə ampulü və qoxu sinirlərinizdəki digər hüceyrələrlə əlaqəlidir. Beyniniz və onurğa beyniniz də daxil olmaqla sinir sisteminizin digər sahələri zədədən sonra bərpa oluna və bərpa oluna bilməz. Davamlı regenerasiya qoruyucu mexanizm ola bilər, çünki qoxu sinirləri toksinlər, siqaret tüstüsü kimi kimyəvi maddələr və qrip virusu kimi patogenlər şəklində xarici mühitin zədələnməsinə həssasdır. Bununla belə, bəzi insanlar Covid infeksiyasından sonra qoxu itkisi yaşamağa davam edə bilər. Tədqiqatlar göstərir ki, virus və uzunmüddətli immun reaksiya iybilmə sisteminin bərpasına kömək edən hüceyrələrə zərər verir. Dünya əhalisinin təxminən 5 faizi anosmiyadan əziyyət çəkir. Yəni qoxu hissini tamamilə itirmək. Təxminən 15-20 faiz hiposmiya kimi tanınan qismən itkidən əziyyət çəkir. Qoxu itkisinin çox vaxt Covid-in əsas və uzunmüddətli simptomu olduğunu nəzərə alsaq, çox güman ki, bu rəqəmlər pandemiya səbəbindən artıb. Bununla belə, qoxu duyğunun itirilməsinin şəxsi və sosial münasibətlərə təsir etdiyi də sübut edilib. Məsələn, birgə yemək təcrübəsini qaçırmaq və ya cinsi istək və davranışdakı dəyişikliklər qoxu hissini itirməyin nəticələri arasında ola bilər. Yaşlılarda iybilmə qabiliyyətinin azalması depressiya və hətta ölüm riskinin artması ilə əlaqələndirilir, lakin bunun səbəbi hələ də bilinmir. Qoxu duyğunun qismən və ya tam itirilməsi bir sıra neyrodegenerativ xəstəliklərin, o cümlədən altsheymer və parkinson xəstəliklərinin erkən göstəricisi ola bilər. Xəstələr tez-tez bədənlərində və ya beyin funksiyalarında hər hansı bir simptom görünməzdən əvvəl illərlə qoxu hissini itirdiklərini bildirirlər. Ancaq bir çox insanlar qoxu hissini itirdiklərinin fərqində deyillər. Qoxu itkisinin olub-olmadığını və nə dərəcədə olduğunu müəyyən etməyin yolları var. Siz hökumətin qoxu test mərkəzinə baş çəkə və ya evdə qəhvə, sirkə və ya sabun kimi ətirli əşyaları müəyyən etmək qabiliyyətinizi qiymətləndirən evdə özünüz test edə bilərsiniz. “Qoxlama təhsili” qoxu funksiyasının pozulması üçün perspektivli eksperimental müalicə variantı kimi ortaya çıxır. Sözügedən müalicənin Coviddən sonra qoxu itkisi yaşayan insanlarda qoxuları qəbul etmək və ayırd etmək qabiliyyətini yaxşılaşdırdığı müşahidə edilib. Sözügedən təlim ilk dəfə 2009-cu ildə Almaniyada aparılan psixologiya tədqiqatında sınaqdan keçirilib. Təlim adətən 3-6 ay müddətində hər dəfə 10-20 saniyə ərzində gündə ən azı iki dəfə çiçək, sitrus, ətirli və ya meyvəli qoxular kimi güclü qoxuları iyləməkdən ibarətdir. Bəzi araşdırmalar tək bir qoxu dəstindən istifadə etməyi, bəziləri isə müəyyən müddətdən sonra yeni qoxu dəstinə keçməyi təklif edir. Bununla belə, hər iki üsul qoxu duyğusunda əhəmiyyətli bir inkişaf göstərir. Bu təlimin yaşlı yetkinlərdə və demanslı insanlarda depressiya əlamətlərini aradan qaldırdığı və bilişsel geriləməni yaxşılaşdırdığı da göstərilib. Fiziki zədədən sonra fizioterapiya kimi, iybilmə məşqinin də qoxu duyğunuz üçün reabilitasiya rolunu oynadığı düşünülür. Tədqiqat burnunuzdakı sinirləri və onların beyninizdə yaratdığı əlaqələri yenidən hazırlayır, qoxuları dəqiq qəbul etməyə, emal etməyə və şərh etməyə imkan verir. 

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:236
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 20 Fevral 2025 10:34 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see342

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see291

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see278

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see271

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see268

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see244

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see240

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see232

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see227

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see222

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see222

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see220

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see211

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see203

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see197

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see182

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see173

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see173

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see173

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see172
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri