Icma.az
close
up
RU
Menu

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Qoxu hissi haqqında 5 təəccüblü fakt

Qoxu hissi haqqında 5 təəccüblü fakt

Sherg.az saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

İnsanların çoxu qoxudan vaz keçə biləcəyini deyir, amma...


İybilmə qabiliyyəti itərsə, emosiyalar da yox olacaq


Qoxular əvvəlcə burnumuzn içindəki xüsusi sinir hüceyrələri tərəfindən təsbit edilir. Bu hüceyrələr burnumuzun damından beynin iybilmə ampulu adlanan qoxu emal mərkəzinə qədər uzanır. Olfaktor lampa bilavasitə beynin limbik sistemi ilə birləşir ki, bura emosiyaların əmələ gəldiyi amigdala və xatirələrin formalaşdığı hipokampus daxildir. Məsələn, görmə və eşitmə kimi digər hisslər birbaşa limbik sistemlə əlaqəli deyil.

 “Sherg.az” “tr.mashable.com”a istinadən bildirir ki, 2004-cü ildə funksional maqnit rezonans tomoqrafiyasından istifadə edilən bir araşdırma göstərdi ki, qoxular beyində vizual siqnallardan daha güclü emosional və yaddaş reaksiyasına səbəb olur. Yaralanma və ya infeksiya səbəbindən qoxu alma qabiliyyətinizi itirə bilərsiniz; məsələn, Covid zamanı və sonra... Buna qoxu funksiyasının pozulması deyilir. Əksər hallarda müvəqqətidir və bir neçə həftə ərzində normala qayıdır. Bunun səbəbi bir neçə aydan bir qoxu sinir hüceyrələrinizin ölməsi və yeni hüceyrələrlə əvəzlənməsidir. Bunun necə baş verdiyini dəqiq bilmirik, amma çox güman ki, bu, burnunuzun kök hüceyrələri, iybilmə ampulü və qoxu sinirlərinizdəki digər hüceyrələrlə əlaqəlidir. Beyniniz və onurğa beyniniz də daxil olmaqla sinir sisteminizin digər sahələri zədədən sonra bərpa oluna və bərpa oluna bilməz. Davamlı regenerasiya qoruyucu mexanizm ola bilər, çünki qoxu sinirləri toksinlər, siqaret tüstüsü kimi kimyəvi maddələr və qrip virusu kimi patogenlər şəklində xarici mühitin zədələnməsinə həssasdır. Bununla belə, bəzi insanlar Covid infeksiyasından sonra qoxu itkisi yaşamağa davam edə bilər. Tədqiqatlar göstərir ki, virus və uzunmüddətli immun reaksiya iybilmə sisteminin bərpasına kömək edən hüceyrələrə zərər verir. Dünya əhalisinin təxminən 5 faizi anosmiyadan əziyyət çəkir. Yəni qoxu hissini tamamilə itirmək. Təxminən 15-20 faiz hiposmiya kimi tanınan qismən itkidən əziyyət çəkir. Qoxu itkisinin çox vaxt Covid-in əsas və uzunmüddətli simptomu olduğunu nəzərə alsaq, çox güman ki, bu rəqəmlər pandemiya səbəbindən artıb. Bununla belə, qoxu duyğunun itirilməsinin şəxsi və sosial münasibətlərə təsir etdiyi də sübut edilib. Məsələn, birgə yemək təcrübəsini qaçırmaq və ya cinsi istək və davranışdakı dəyişikliklər qoxu hissini itirməyin nəticələri arasında ola bilər. Yaşlılarda iybilmə qabiliyyətinin azalması depressiya və hətta ölüm riskinin artması ilə əlaqələndirilir, lakin bunun səbəbi hələ də bilinmir. Qoxu duyğunun qismən və ya tam itirilməsi bir sıra neyrodegenerativ xəstəliklərin, o cümlədən altsheymer və parkinson xəstəliklərinin erkən göstəricisi ola bilər. Xəstələr tez-tez bədənlərində və ya beyin funksiyalarında hər hansı bir simptom görünməzdən əvvəl illərlə qoxu hissini itirdiklərini bildirirlər. Ancaq bir çox insanlar qoxu hissini itirdiklərinin fərqində deyillər. Qoxu itkisinin olub-olmadığını və nə dərəcədə olduğunu müəyyən etməyin yolları var. Siz hökumətin qoxu test mərkəzinə baş çəkə və ya evdə qəhvə, sirkə və ya sabun kimi ətirli əşyaları müəyyən etmək qabiliyyətinizi qiymətləndirən evdə özünüz test edə bilərsiniz. “Qoxlama təhsili” qoxu funksiyasının pozulması üçün perspektivli eksperimental müalicə variantı kimi ortaya çıxır. Sözügedən müalicənin Coviddən sonra qoxu itkisi yaşayan insanlarda qoxuları qəbul etmək və ayırd etmək qabiliyyətini yaxşılaşdırdığı müşahidə edilib. Sözügedən təlim ilk dəfə 2009-cu ildə Almaniyada aparılan psixologiya tədqiqatında sınaqdan keçirilib. Təlim adətən 3-6 ay müddətində hər dəfə 10-20 saniyə ərzində gündə ən azı iki dəfə çiçək, sitrus, ətirli və ya meyvəli qoxular kimi güclü qoxuları iyləməkdən ibarətdir. Bəzi araşdırmalar tək bir qoxu dəstindən istifadə etməyi, bəziləri isə müəyyən müddətdən sonra yeni qoxu dəstinə keçməyi təklif edir. Bununla belə, hər iki üsul qoxu duyğusunda əhəmiyyətli bir inkişaf göstərir. Bu təlimin yaşlı yetkinlərdə və demanslı insanlarda depressiya əlamətlərini aradan qaldırdığı və bilişsel geriləməni yaxşılaşdırdığı da göstərilib. Fiziki zədədən sonra fizioterapiya kimi, iybilmə məşqinin də qoxu duyğunuz üçün reabilitasiya rolunu oynadığı düşünülür. Tədqiqat burnunuzdakı sinirləri və onların beyninizdə yaratdığı əlaqələri yenidən hazırlayır, qoxuları dəqiq qəbul etməyə, emal etməyə və şərh etməyə imkan verir. 

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:216
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 20 Fevral 2025 10:34 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see290

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see272

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see268

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see236

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see223

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see220

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see220

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see220

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see218

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see217

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see207

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see207

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see200

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see194

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see185

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see184

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see181

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see178

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see174

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see172
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri