Icma.az
close
up
RU
Regional enerji bazarı və yeni dövrə keçid

Regional enerji bazarı və yeni dövrə keçid

Xalq qazeti saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Azərbaycandan Ermənistana neft məhsulları satışının hədəfi sülhdür

“Ermənistan Azərbaycandan ümumi həcmi 7 min 600 ton olan neft məhsullarının idxalını gözləyir”. Bunu Ermənistanın iqtisadiyyat naziri Gevork Papoyan bildirib. Onun sözlərinə görə Azərbaycan ərazisindən dəmir yolu vasitəsilə Ermənistana 8 min 485 ton Rusiya taxılı çatıb, 4 min 103 ton yoldadır. Həmçinin 7 min 600 ton Azərbaycan neft məhsulları var ki, bunun 6 min 100 tonu benzin, 1 min 500 tonu dizel yanacağıdır. Artıq Ermənistanın idxal etdiyi benzinin birinci partiyası (1 min 220 ton Aİ-95) bir neçə gün ərzində satılıb. Bu günlərdə Ermənistana bir neçə min ton həcmində yeni benzin və dizel partiyası daxil olacaq.

Bu addım təkcə kommersiya xarakterli enerji tədarükü kimi yox, eyni zamanda, iki ölkə arasında münasibətlərin mərhələli şəkildə normallaşması istiqamətində atılan real və praktik addımdır. 30 il ərzində iqtisadi əlaqə olmayan tərəflər arasında ilk dəfə bu miqyasda ticarət əməliyyatının həyata keçirilməsi region üçün yeni reallıqlar formalaşdırır.

İqtisadi baxımdan bu proses, ilk növbədə, ticarət əlaqələrinin bərpası və genişlənməsi üçün zəmin yaradır. Neft məhsullarının ixracı Azərbaycan üçün yeni bazar imkanları deməkdir. İrəvan üçün isə bu, yanacaq təchizatında alternativ mənbənin yaranması anlamına gəlir. Ermənistan indiyədək əsasən bir və ya iki əsas tədarükçüdən asılı olub və bu asılılıq həm qiymətlərin formalaşmasına, həm də enerji təhlükəsizliyinə təsir göstərib. Azərbaycan məhsullarının bazara daxil olması isə rəqabəti artırır və bu, təbii olaraq, qiymətlərin daha balanslı səviyyədə formalaşmasına şərait yaradır. Xüsusilə də, idxal olunan yanacağın mövcud bazar qiymətlərindən daha münasib olması Ermənistan daxilində sosial-iqtisadi baxımdan da müsbət təsir yaradır.

Enerji təhlükəsizliyi aspektindən baxdıqda, yeni tədarük xətti Ermənistanın enerji bazarının şaxələndirilmiş və davamlı olmasına kömək edir. Tək bir mənbədən və ya bir ölkədən asılılığın azalması istənilən ölkə üçün strateji üstünlük sayılır. Bu kontekstdə Azərbaycan neft məhsullarının Ermənistana çatdırılması regionda enerji balansını müəyyən qədər dəyişir və İrəvanın manevr imkanlarını genişləndirir. Çünki Azərbaycan məhsullarının bazara daxil olması rəqabəti artırır və bu, təbii olaraq, qiymətlərin daha balanslı səviyyədə formalaşmasına şərait yaradır. İlkin qiymətləndirmələrə görə, onların qiyməti bazar qiymətindən, təxminən, 80 dram aşağıdır. Bu da digər sahələrdə də xərcləri azaldacaq. Məsələn, erməni nazirin dediyi kimi, dizel yanacağı 80 dram ucuz başa gələrsə, torpağı becərən traktorun xərcləri də 20 faiz azalacaq.

Bəs, Azərbaycan neft məhsullarının Ermənistan bazarında yanacağı ucuzlaşdırmasına səbəb nədir?

Elm və Təhsil Nazirliyinin İqtisadiyyat İnstitutunun şöbə müdiri, dosent Mahir Zeynalov XQ-yə bildirdi ki, əvvəlllər Ermənistanın yanacaq təchizatı məhdud sayda mənbələrdən təmin olunurdu: “İndi ümumi təklifin həcmi artır, bazarda yanacaq qıtlığı azalır. Digər tərəfdən, Azərbaycan yanacağı bazara nisbətən aşağı qiymətlə daxil olur. Çünki bizim böyük neft emalı imkanlarımız və dövlət şirkətinin uzunmüddətli strategiya ilə işləməsi daha aşağı qiymətlə satışa imkan verir. Kiçikhəcmli bazar olan Ermənistan üçün bu cür əlavə təklif qiymətlərə güclü təsir göstərir. Yəni təklif həcmi artır, bazarda yanacaq qıtlığı azalır, təchizatçılar arasında rəqabət sərtləşir və bu proses bazar iştirakçılarının gözləntilərini dəyişdirərək qiymətlərə aşağı istiqamətli psixoloji təzyiq yaradır.

İkincisi, Azərbaycanın logistika və istehsal üstünlükləri Ermənistana ixrac olunan yanacağın qiymətinə birbaşa təsir göstərir. Ölkənin böyük neft emalı gücü olduğuna görə daxili istehsal həcmləri yüksəkdir və vahid məhsul üzrə maya dəyəri aşağı düşür. Regiondaxili yerləşmə və mövcud nəqliyyat infrastrukturundan istifadə logistika xərclərini uzaq bazarlarla müqayisədə xeyli azaldır. Bundan əlavə, dövlət şirkəti olan SOCAR kommersiya baxımından qısamüddətli mənfəətdən daha çox uzunmüddətli bazar mövqeyini və strateji maraqları nəzərə alaraq fəaliyyət göstərə bilir”.

M.Zeynalovun fikrincə, bu amillər Azərbaycana qısa müddətdə yanacağı daha aşağı qiymətlə təklif etmək imkanı yaradır və bazarda “şok qiymət” effekti formalaşdırır: “Qiymətlərin gözlənilmədən aşağı səviyyədə təklif edilməsi digər təchizatçıları sürətlə reaksiya verməyə məcbur edir. Həcmi nisbətən kiçik olan Ermənistan bazarında isə bu cür əlavə və ucuz təklif daha kəskin hiss olunur, çünki az miqdarda idxal belə ümumi bazar balansını dəyişərək qiymətlərə güclü təsir göstərir.

Üçüncüsü, yanacaq bazarında qiymət təkcə real təklif həcmləri ilə deyil, bazar iştirakçılarının gözləntiləri ilə də formalaşır. Bazarda “ucuz yanacaq gəlir” kimi bir fikir yayıldıqda, bu, psixoloji təsir yaradır və davranışları dəyişir. Distribyutorlar gələcəkdə qiymətlərin düşəcəyini gözlədikləri üçün mövcud yüksək qiymətləri saxlamağın riskli olduğunu düşünürlər və satış həcmini qorumaq məqsədilə qiymətləri qabaqcadan endirə bilərlər.

Eyni zamanda, siyasi və geosiyasi kontekst də bu gözləntiləri gücləndirir. Yeni ticarət istiqamətinin açılması və alternativ təchizatçının ortaya çıxması bazara uzunmüddətli ucuzlaşma siqnalı verir. Bu şəraitdə şirkətlər ehtiyatla davranır, yüksək qiymət təyin etməkdən çəkinir və daha aşağı marja ilə işləməyə razı olurlar. Bununla da yanacağın fiziki həcmləri hələ ciddi şəkildə artmasa belə, təkcə gözləntilərin dəyişməsi qiymətlərin enməsinə səbəb olur. Bu, Ermənistan daxilində sosial-iqtisadi baxımdan da müsbət təsir yaradır. Eyni zamanda, Azərbaycan üçün də enerji sahəsində regional təsir imkanlarını artır”.

Şöbə müdiri sonda onu da qeyd etdi ki, neft məhsullarının Gürcüstan ərazisindən tranzitlə daşınması Cənubi Qafqazda mövcud nəqliyyat marşrutlarının daha aktiv istifadəsinə şərait yaradır: “Bu, gələcəkdə yalnız enerji məhsulları deyil, digər malların da daşınması üçün presedent yaradır. İqtisadi əməkdaşlıq tədricən genişlənərək regional inteqrasiyanın dərinləşməsinə yol açır.

Siyasi və diplomatik mənada bu addımın əhəmiyyəti də böyükdür. Azərbaycan və Ermənistan arasında onilliklər boyu davam etmiş qarşıdurmadan sonra iqtisadi əməkdaşlıq elementlərinin ortaya çıxması sülh gündəliyinin praktik müstəviyə keçdiyini göstərir. Bu, tərəflər arasında etimadın tam formalaşdığını deməyə imkan verməsə də, qarşılıqlı maraqlara əsaslanan münasibətlərin mümkün olduğunu göstərir. İqtisadi əlaqələr çox vaxt siyasi gərginliyin azalmasına və dialoqun daha rasional müstəviyə keçməsinə zəmin yaradır”.

Beləliklə, Azərbaycandan Ermənistana neft məhsullarının göndərilməsi sadəcə yanacaq ixracı deyil. Bu, iqtisadi münasibətlərin bərpası, enerji təhlükəsizliyinin güclənməsi, regional inteqrasiyanın təşviqi və sülh prosesinin real addımlarla dəstəklənməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Uzunmüddətli perspektivdə bu cür ticarət əməliyyatları daha geniş əməkdaşlıq imkanları açacaq. Bu isə logistika, ticarət və hətta birgə regional layihələr üçün baza rolunu oynaya bilər. Ən əsası isə bu proseslər bölgə xalqları üçün daha sabit, proqnozlaşdırıla bilən və iqtisadi baxımdan faydalı mühitin formalaşmasına xidmət edir.

Ə.PÜNHAN
XQ

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:309
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 10 Yanvar 2026 12:33 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see319

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see310

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see263

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see257

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see256

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see241

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see235

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see232

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see214

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see214

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see210

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see210

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see208

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see207

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see204

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see201

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see201

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see200

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see182

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri