Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Repetitorlu yay mövsümü: Uşaqlar niyə istirahət etmir?

Repetitorlu yay mövsümü: Uşaqlar niyə istirahət etmir?

Icma.az, News24 portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

"Yay tətili məktəblilər üçün pedaqoji baxımdan vacib olan fiziki istirahət, emosional bərpa və sosial bacarıqların inkişafı üçün nəzərdə tutulan dövrdür. Lakin son illərdə Azərbaycanda yay aylarında uşaqların müxtəlif repetitor kurslarına və imtahan hazırlığı dərslərinə yönləndirilməsi geniş vüsət alıb. Bu tendensiya ilk baxışdan uşağın biliyinin artırılması kimi təqdim olunsa da, əslində həm pedaqoji yanaşmalara, həm də uşağın hüquqlarına zidd bir prosesə çevrilib. Yay tətilində davam edən bu akademik yüklənmə nə bilik keyfiyyətini artırır, nə də uşağın inkişafına real töhfə verir. Əksinə, tükənmə, motivasiya itkisi və təhsilə qarşı laqeydlik yaradır".

Bu fikirləri News24.az-a açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov deyib. 

Onun sözlərinə görə, BMT-nin Uşaq Hüquqları Konvensiyasının 31-ci maddəsində uşaqların istirahət, asudə vaxt və oyuna çıxış hüququ tanınır:

"Azərbaycan Respublikasının “Təhsil haqqında” Qanununun 20.2-ci maddəsində də açıq şəkildə bildirilir ki, “təhsilalanın fiziki və psixoloji sağlamlığı onun təlim-tərbiyə prosesində nəzərə alınmalı və təmin edilməlidir.” Lakin praktikada bu hüquqlar yay aylarında pozulur. Yay mövsümündə minlərlə məktəbli hər gün repetitor yanına gedir, test hədəfləri ilə yüklənir və istirahətə ayırmalı olduğu vaxtı süni şəkildə dərs rejimi ilə əvəz edir. Bu isə nə qanunvericiliyin ruhuna, nə də müasir təhsil nəzəriyyəsinə uyğundur.

Statistik müşahidələr göstərir ki, yay aylarında ödənişli hazırlıq kurslarına və repetitorlara müraciət edən şagirdlərin sayı ildən-ilə artır. Bakı şəhərində aparılmış qeyri-rəsmi sorğulara əsasən, 8-ci sinifdən yuxarı siniflərdə oxuyan şagirdlərin təqribən 65-70 faizi yay aylarını müxtəlif hazırlıq kurslarında keçirir. Bu kursların böyük hissəsi isə dövlət təhsil proqramına deyil, yalnız qəbul imtahanlarının testlərinə əsaslanır. Nəticədə uşağın maraq dairəsi, sosial bacarıqları və yaradıcı təfəkkürü inkişaf etmir. Bu sistem uşaqda yalnız mexaniki öyrənmə və psixoloji təzyiq yaradır".

Ekspert, dünya təcrübəsi isə yay aylarında öyrənməni daha çox oyun, yaradıcılıq və tətbiqi fəaliyyətlərə əsaslanaraq həyata keçirdiyini bildirib. Məsələn, Finlandiyada yay məktəbləri yalnız könüllü əsaslarla təşkil olunur və bu məktəblərdə proqramın əsas məqsədi uşaqların sosiallaşması, təbiətlə ünsiyyət və praktik bacarıqların inkişafıdır- deyə o əlavə edib.

"Almaniyada yay aylarında “Ferienprogramm” adlanan mədəni və idman düşərgələri fəaliyyət göstərir, burada uşaqlar həm əylənir, həm də öyrənirlər. Bu modellərdə əsas prinsip öyrənmənin rəsmi dərsdən uzaq formada həyata keçirilməsidir".

K. Əsədov vurğulayıb ki, Azərbaycanda isə Elm və Təhsil Nazirliyi yay tətilinin necə təşkili ilə bağlı heç bir strateji yanaşma ortaya qoymur:

"Uşaqların yay istirahəti ilə bağlı nə metodiki vəsait var, nə də məktəblərə göndərilən tövsiyə sənədləri. Nazirlik bu prosesi sadəcə olaraq valideynlərin seçiminə buraxır. Lakin nəticədə valideynlər imtahan qorxusu ilə hərəkət edir, uşaqların isə hüquqları və maraqları arxa planda qalır. Bu, təkcə pedaqoji deyil, həm də sosial ədalət məsələsidir. Maddi imkanı olmayan ailələrin uşaqları yayda ya tamamilə boş qalır, ya da təzyiq altında dərs yükü daşıyır. Yəni sistem nə balanslı istirahəti, nə də keyfiyyətli yay təhsilini təmin edə bilir.

Elm və Təhsil Nazirliyi bu istiqamətdə nə planlı fəaliyyət göstərir, nə də orta və uzunmüddətli proqnozlar verir. Halbuki hər tədris ilinin sonunda məktəblərə konkret təklif və tövsiyələr göndərilməli, yay müddətində uşaqlar üçün elmi-texniki yaradıcılıq mərkəzləri, STEAM düşərgələri, mütaliə festivalları və yay məktəbləri təşkil olunmalı idi. Mədəniyyət və turizm sektorları ilə inteqrasiya edilə biləcək proqramlarla uşaqların həm öyrənməsi, həm istirahəti təmin oluna bilərdi. Əvəzində isə nazirlik yay aylarında sadəcə dərs bitdiyi üçün təhsilin məsuliyyətini öz üzərindən götürür".

Həmçinin o, uşaqların yay aylarında müəyyən dərəcədə təkrar və möhkəmləndirici dərslərlə məşğul olması mümkündür və pedaqoji cəhətdən zəruri olduğunu da söyləyib. Lakin bu fəaliyyətlər könüllü əsaslarla, şagirdin marağına uyğun, oyun və layihə əsaslı formada həyata keçirilməlidir- deyə ardınca əlavə edib. Ekspert, əgər yay ayları da məktəb dönəminin davamına çevrilirsə, bu zaman istirahət anlayışı silinir və nəticədə uşaqda təhsilə qarşı daxili müqavimət yaranır- deyə diqqətə çatdırıb:

"Bu isə uzunmüddətli perspektivdə təhsilin keyfiyyətinə birbaşa mənfi təsir göstərir.

Bütün bu arqumentlər onu göstərir ki, yay tətili nə yalnız istirahət dövrü, nə də təkrar dərs mərhələsi kimi görülməməlidir. Bu dövr balanslı şəkildə planlanmalı, həm psixoloji rahatlıq, həm də intellektual inkişaf təmin olunmalıdır. Bu balansı isə ancaq dövlət siyasəti, maarifləndirmə və real mexanizmlərlə qorumaq mümkündür. Əgər Elm və Təhsil Nazirliyi bu sahədə passivliyini davam etdirərsə, yaxın illərdə yay tətilləri uşaqlar üçün tükənmə dövrü, təhsil üçün isə motivasiya itkisi mərhələsinə çevriləcək. Bu isə nə milli təhsil maraqlarına, nə də uşağın inkişaf hüquqlarına xidmət edir".

Xeyrənsə Piriyeva

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:187
embedMənbə:https://news24.az
archiveBu xəbər 17 İyul 2025 17:30 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see408

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see328

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see308

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see307

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see303

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see293

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see285

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see281

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see277

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see264

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see257

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see254

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see239

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see234

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see219

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see214

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see198

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see195

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see188

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri