Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Repetitorlu yay mövsümü: Uşaqlar niyə istirahət etmir?

Repetitorlu yay mövsümü: Uşaqlar niyə istirahət etmir?

Icma.az, News24 portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

"Yay tətili məktəblilər üçün pedaqoji baxımdan vacib olan fiziki istirahət, emosional bərpa və sosial bacarıqların inkişafı üçün nəzərdə tutulan dövrdür. Lakin son illərdə Azərbaycanda yay aylarında uşaqların müxtəlif repetitor kurslarına və imtahan hazırlığı dərslərinə yönləndirilməsi geniş vüsət alıb. Bu tendensiya ilk baxışdan uşağın biliyinin artırılması kimi təqdim olunsa da, əslində həm pedaqoji yanaşmalara, həm də uşağın hüquqlarına zidd bir prosesə çevrilib. Yay tətilində davam edən bu akademik yüklənmə nə bilik keyfiyyətini artırır, nə də uşağın inkişafına real töhfə verir. Əksinə, tükənmə, motivasiya itkisi və təhsilə qarşı laqeydlik yaradır".

Bu fikirləri News24.az-a açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov deyib. 

Onun sözlərinə görə, BMT-nin Uşaq Hüquqları Konvensiyasının 31-ci maddəsində uşaqların istirahət, asudə vaxt və oyuna çıxış hüququ tanınır:

"Azərbaycan Respublikasının “Təhsil haqqında” Qanununun 20.2-ci maddəsində də açıq şəkildə bildirilir ki, “təhsilalanın fiziki və psixoloji sağlamlığı onun təlim-tərbiyə prosesində nəzərə alınmalı və təmin edilməlidir.” Lakin praktikada bu hüquqlar yay aylarında pozulur. Yay mövsümündə minlərlə məktəbli hər gün repetitor yanına gedir, test hədəfləri ilə yüklənir və istirahətə ayırmalı olduğu vaxtı süni şəkildə dərs rejimi ilə əvəz edir. Bu isə nə qanunvericiliyin ruhuna, nə də müasir təhsil nəzəriyyəsinə uyğundur.

Statistik müşahidələr göstərir ki, yay aylarında ödənişli hazırlıq kurslarına və repetitorlara müraciət edən şagirdlərin sayı ildən-ilə artır. Bakı şəhərində aparılmış qeyri-rəsmi sorğulara əsasən, 8-ci sinifdən yuxarı siniflərdə oxuyan şagirdlərin təqribən 65-70 faizi yay aylarını müxtəlif hazırlıq kurslarında keçirir. Bu kursların böyük hissəsi isə dövlət təhsil proqramına deyil, yalnız qəbul imtahanlarının testlərinə əsaslanır. Nəticədə uşağın maraq dairəsi, sosial bacarıqları və yaradıcı təfəkkürü inkişaf etmir. Bu sistem uşaqda yalnız mexaniki öyrənmə və psixoloji təzyiq yaradır".

Ekspert, dünya təcrübəsi isə yay aylarında öyrənməni daha çox oyun, yaradıcılıq və tətbiqi fəaliyyətlərə əsaslanaraq həyata keçirdiyini bildirib. Məsələn, Finlandiyada yay məktəbləri yalnız könüllü əsaslarla təşkil olunur və bu məktəblərdə proqramın əsas məqsədi uşaqların sosiallaşması, təbiətlə ünsiyyət və praktik bacarıqların inkişafıdır- deyə o əlavə edib.

"Almaniyada yay aylarında “Ferienprogramm” adlanan mədəni və idman düşərgələri fəaliyyət göstərir, burada uşaqlar həm əylənir, həm də öyrənirlər. Bu modellərdə əsas prinsip öyrənmənin rəsmi dərsdən uzaq formada həyata keçirilməsidir".

K. Əsədov vurğulayıb ki, Azərbaycanda isə Elm və Təhsil Nazirliyi yay tətilinin necə təşkili ilə bağlı heç bir strateji yanaşma ortaya qoymur:

"Uşaqların yay istirahəti ilə bağlı nə metodiki vəsait var, nə də məktəblərə göndərilən tövsiyə sənədləri. Nazirlik bu prosesi sadəcə olaraq valideynlərin seçiminə buraxır. Lakin nəticədə valideynlər imtahan qorxusu ilə hərəkət edir, uşaqların isə hüquqları və maraqları arxa planda qalır. Bu, təkcə pedaqoji deyil, həm də sosial ədalət məsələsidir. Maddi imkanı olmayan ailələrin uşaqları yayda ya tamamilə boş qalır, ya da təzyiq altında dərs yükü daşıyır. Yəni sistem nə balanslı istirahəti, nə də keyfiyyətli yay təhsilini təmin edə bilir.

Elm və Təhsil Nazirliyi bu istiqamətdə nə planlı fəaliyyət göstərir, nə də orta və uzunmüddətli proqnozlar verir. Halbuki hər tədris ilinin sonunda məktəblərə konkret təklif və tövsiyələr göndərilməli, yay müddətində uşaqlar üçün elmi-texniki yaradıcılıq mərkəzləri, STEAM düşərgələri, mütaliə festivalları və yay məktəbləri təşkil olunmalı idi. Mədəniyyət və turizm sektorları ilə inteqrasiya edilə biləcək proqramlarla uşaqların həm öyrənməsi, həm istirahəti təmin oluna bilərdi. Əvəzində isə nazirlik yay aylarında sadəcə dərs bitdiyi üçün təhsilin məsuliyyətini öz üzərindən götürür".

Həmçinin o, uşaqların yay aylarında müəyyən dərəcədə təkrar və möhkəmləndirici dərslərlə məşğul olması mümkündür və pedaqoji cəhətdən zəruri olduğunu da söyləyib. Lakin bu fəaliyyətlər könüllü əsaslarla, şagirdin marağına uyğun, oyun və layihə əsaslı formada həyata keçirilməlidir- deyə ardınca əlavə edib. Ekspert, əgər yay ayları da məktəb dönəminin davamına çevrilirsə, bu zaman istirahət anlayışı silinir və nəticədə uşaqda təhsilə qarşı daxili müqavimət yaranır- deyə diqqətə çatdırıb:

"Bu isə uzunmüddətli perspektivdə təhsilin keyfiyyətinə birbaşa mənfi təsir göstərir.

Bütün bu arqumentlər onu göstərir ki, yay tətili nə yalnız istirahət dövrü, nə də təkrar dərs mərhələsi kimi görülməməlidir. Bu dövr balanslı şəkildə planlanmalı, həm psixoloji rahatlıq, həm də intellektual inkişaf təmin olunmalıdır. Bu balansı isə ancaq dövlət siyasəti, maarifləndirmə və real mexanizmlərlə qorumaq mümkündür. Əgər Elm və Təhsil Nazirliyi bu sahədə passivliyini davam etdirərsə, yaxın illərdə yay tətilləri uşaqlar üçün tükənmə dövrü, təhsil üçün isə motivasiya itkisi mərhələsinə çevriləcək. Bu isə nə milli təhsil maraqlarına, nə də uşağın inkişaf hüquqlarına xidmət edir".

Xeyrənsə Piriyeva

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:176
embedMənbə:https://news24.az
archiveBu xəbər 17 İyul 2025 17:30 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see271

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see269

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see260

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see259

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see253

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see249

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see244

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see240

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see226

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see217

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see215

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see205

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see203

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see203

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see200

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see199

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see196

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see194

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see188

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri