Rəqəm və ədəd arasındakı əsas fərqlər

Gündəlik ünsiyyətdə bu sözləri tez-tez sinonim kimi işlətsək də, əslində onlar müxtəlif anlayışları ifadə edirlər.

Qayda olaraq nə vaxt "ədəd", nə vaxt "rəqəm" demək lazımdır? Rəqəm və ədəd arasındakı fərq nədən ibarətdir?

Lent.az xarici mediaya istinadən rəqəm və ədəd arasındakı fərqin nədən inbarət olduğunu izah edir

Rəqəm nədir?

Rəqəm — ədədləri yazmaq üçün istifadə olunan qrafik işarədir. Ən geniş yayılmış onluq say sistemində cəmi 10 rəqəm mövcuddur: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 və 9.

"Rəqəm" sözü ərəb dilindəki "sifr" (sıfır) sözündən əmələ gəlmişdir. Bu simvollar yazı üçün tikinti materialı rolunu oynayan özünəməxsus "riyaziyyat əlifbası"dır. Rəqəmlər ədədin tərkibinə daxil olana qədər özlüyündə heç bir kəmiyyət mənasını daşımır.

•    Məsələn: 7 rəqəmi sadəcə ayrıca bir işarədir, lakin 77 ədədi artıq 2 rəqəmdən — 7 və 7-dən ibarətdir.

Dillə olan analogiya çox sadədir: hərf rəqəmə bərabərdir, söz isə ədədə.

Ədəd nədir?

Ədəd — obyektlərin sayılması, ölçülməsi, markalanması, tərtib edilməsi və ya tərtib və kəmiyyətinin ifadə olunması üçün istifadə olunan mücərrəd riyazi anlayışdır.

Rəqəmdən fərqli olaraq, ədədlərin sayı məhdudiyyətsizdir. O, həm 1 rəqəmdən, həm də mənfi qiymətlər üçün minus və ya kəsrlər üçün vergül kimi riyazi işarələrlə tamamlanmış rəqəm kombinasiyalarından ibarət ola bilər.

•    Məsələn: 5, 100, 21, -7 və 3,14 ədədlərə nümunədir.

Ədədləri rəqəmlərin köməyi ilə (məsələn, 125 və ya 2025), sözlərlə (yüz iyirmi beş) və ya digər say sistemlərində (məsələn, Roma rəqəmləri ilə I, V, X və ya 0 və 1-dən ibarət ikili kodla) yazmaq olar.

Bundan əlavə, ədədlərin praktiki tətbiqi ilə yanaşı mədəni əhəmiyyəti də var; belə ki, Qərbdə 13 bədbəxt ədəd hesab olunur, "milyon" sözü isə çox vaxt sadəcə olaraq çox böyük miqdarı bildirir.

Ədəd və rəqəm anlayışlarını necə fərqləndirmək olar?

Sadə dillə desək, ədəd riyazi mahiyyət, rəqəm isə onun yazıdakı qeydiyyat üsuludur.

•    Məsələn: 10 ədədini məhz ədəd adlandırmaq düzgündür, çünki bu, 1 simvol deyil, vahid və sıfırdan ibarət 2 rəqəmin birləşməsidir.

•    Öz növbəsində, 0-dan 9-a qədər olan rəqəmlər də konkret miqdar və ya sıra nömrəsi (məsələn, sözdəki 3 hərf) ilə yazıldıqda ədəd ola bilər.

Say sistemi rəqəm və ədədləri müəyyən edir

Anlamaq vacibdir ki, rəqəmlər dəsti universal deyil və konkret say sistemindən asılıdır. Bir sistemdə ədəd olan şey başqa sistemdə rəqəm ola bilər.

•    Məsələn: Roma say sistemində ərəb ədədi 10 latın hərfi ilə yazılan X rəqəmi ilə işarə olunur.

•    Daha çox kompüter tərtibatçıları və proqramçılar tərəfindən istifadə edilən onaltılıq sistemdə 0-dan 9-a qədər ərəb rəqəmlərinə A-dan F-ə qədər 6 latın hərfi əlavə olunur ki, onlar da 10-dan 15-ə qədər olan qiymətlərə uyğun gəlir və rəqəm rolunu yerinə yetirirlər.

•    Qədim yunan, kilsə-slavyan və ivrit kimi bəzi dillərdə isə ümumiyyətlə ədədləri hərflərlə yazma sistemi mövcuddur.

Nəticə: Əsas nəticə sadədir: rəqəmlər onluq say sistemində 0-dan 9-a qədər işarələr və hesablama vahidləridir, ədədlər isə həmin rəqəmlərdən ibarət olan və kəmiyyətləri ifadə etməyə xidmət edən kəmiyyət abstraksiyalarıdır.