Rəqəmsal sərvət... Qanunsuz kriptovalyuta əməliyyatları təhlükəsiz sərmayə, yoxsa gizli şəbəkə oyuncağı dır?

Azərbaycanda qanunsuz kriptovalyuta əməliyyatları ilə məşğul olan Rusiya vətəndaşı Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində saxlanılaraq ölkəmizə gətirilib. Hüquq-mühafizə orqanlarının yaydığı məlumata görə, həmin şəxs böyük həcmdə qeyri-qanuni gəlir əldə etməkdə, həmçinin maliyyə vəsaitlərinin mənşəyini gizlətməkdə şübhəli bilinir. Bu hadisə son dövrlər kriptovalyuta bazarında nəzarətsiz fəaliyyətlərin artdığını bir daha gündəmə gətirib.

Rəqəmsal valyutaların cazibəsi və riski

Kriptovalyutalar son illər bütün dünyada sərmayə qoyuluşunun yeni forması kimi populyarlıq qazanıb. Azərbaycanda da minlərlə insan “Bitcoin”, “Ethereum” və digər rəqəmsal aktivlərə maraq göstərir. Amma bu bazar hələ də tam tənzimlənmədiyi üçün, bir çox hallarda qeyri-qanuni əməliyyatlara, çirkli pulların yuyulmasına və vergidən yayınmaya şərait yaradır.

Ekspertlərin sözlərinə görə, bəzi şəxslər kriptovalyutaları “anonim gəlir mənbəyi” kimi istifadə edir, bu isə dövlətin maliyyə təhlükəsizliyi üçün ciddi risk hesab olunur.

Hazırda Azərbaycanda kriptovalyuta alqı-satqısı ilə bağlı ayrıca qanunvericilik yoxdur. Lakin Mərkəzi Bank və Maliyyə Monitorinq Xidməti bu əməliyyatlara ehtiyatla yanaşır və şübhəli pul dövriyyəsini izləyir. Rəsmi mövqe ondan ibarətdir ki, kriptovalyutalar qanuni ödəniş vasitəsi kimi tanınmır və bu sferada fəaliyyət göstərən şəxslər maliyyə əməliyyatlarını qeydiyyatdan kənar apararsa, məsuliyyət daşıyır.

Qanunsuz əməliyyatlar hansı hallarda cinayət sayılır?

Kriptovalyuta bazarında qanunsuzluq təkcə alqı-satqı ilə məhdudlaşmır. Əgər şəxs qeydiyyatsız “mining” fəaliyyəti aparırsa, kriptovalyuta mübadiləsini kommersiya məqsədilə həyata keçirirsə, vergidən yayınır və ya gəlirin mənşəyini gizlədirsə, bu zaman “qanunsuz sahibkarlıq”, “çirkli pulların yuyulması” və “vergi qaçaqmalçılığı” maddələri ilə məsuliyyətə cəlb oluna bilər.

Bir çox ölkələr kriptovalyuta bazarını tənzimləmək üçün xüsusi qanunlar qəbul edib. Avropa İttifaqında 2024-cü ildən qüvvəyə minən MiCA (Markets in Crypto-Assets) direktivi kripto şirkətlərin qeydiyyatını, şəffaflıq və hesabatlılıq mexanizmlərini məcburi edir.

Azərbaycanda da oxşar çərçivənin formalaşdırılması vacib sayılır. Bu, həm vətəndaşları fırıldaqçılıqdan qoruyar, həm də dövlət büdcəsinə əlavə vergi axını təmin edər.

Rusiya vətəndaşının saxlanılması hadisəsi bir faktı aydın göstərir ki, kriptovalyuta bazarı artıq sırf texnoloji məsələ deyil, maliyyə təhlükəsizliyi məsələsinə çevrilib. Əgər bu sfera tənzimlənməzsə, həm vətəndaşların sərmayəsi, həm də ölkənin iqtisadi sabitliyi risk altına düşə bilər.

Kriptovalyutalar gələcəyin pul vahidi kimi görünür, amma bu gələcək yalnız qanuni və şəffaf çərçivədə olarsa, cəmiyyətə fayda gətirəcək. Əks halda, bu “rəqəmsal sərvət” real təhlükəyə çevrilə bilər.

Leyla Mirzə, Bizimyol.info