Rusiya “azlıq kartı” oynayır: Azərbaycan hansı cavabı verə bilər?

Bu, təsadüfi deyil – Moskva öz aləmində harada zəif yer görsə, dərhal ora basır

“Azərbaycanı parçalamaq istəyənlərin əllərində yenə köhnə kart var – milli azlıqlar kartı. Vladimir Solovyov kimi təbliğatçılar efirdə qışqıraraq ləzgiləri Azərbaycana qarşı qaldırmağa çağırır. Bu, təsadüfi deyil – Moskva öz aləmində harada zəif yer görsə, dərhal ora basır. Ancaq bir həqiqəti unudurlar: Azərbaycanı bu yolla sarsıtmaq mümkün deyil. Çünki bu torpağın bütün xalqları əsrlərdir çiyin-çiyinə yaşayır. Əksinə, bu oyunu başlayan Rusiya özü çoxmillətli quruluşunun ən həssas nöqtəsini açmış olur”.

Rusiya şüşə evdə daş atır

Rusiyanın Azərbaycana “azlıq kartı” göstərmək haqqı yoxdur. Çünki Rusiya Federasiyası özü dünyanın ən çoxmillətli ölkələrindən biridir. Burada onlarla muxtar respublika, türk və qeyri-rus mənşəli xalqlar yaşayır: tatarlar, başqırdlar, çuvaşlar, noqaylar, saxalar, tuvalar və daha neçə-neçə millət.

Helsinki İnsan Haqları Fondu hələ 2023-cü ildə hazırladığı hesabatda yazırdı: “Rusiyada milli azlıqların dil haqları ildən-ilə zəiflədilir, muxtar qurumların səlahiyyətləri isə formal xarakter daşıyır. Bu, federativ dövlət üçün ciddi təhlükədir”.

Belə olan halda, Moskvanın Azərbaycandakı azlıqlar barədə danışması, ən azı, ikili standartdır.

Azərbaycan modeli: birlik içində müxtəliflik

Azərbaycanda isə mənzərə tam fərqlidir. Ləzgilər, talışlar, avarlar, tatlar və digər xalqlar əsrlərdir Azərbaycan xalqının bir parçasıdır. Onların dilinə, mədəniyyətinə dövlət səviyyəsində hörmətlə yanaşılır. Məktəblərdə ana dilində tədris imkanları mövcuddur, milli mədəniyyət mərkəzləri fəaliyyət göstərir.

Siyasi şərhçi Rəşad Məmmədov deyir: “Azərbaycan modeli unikaldır – bizdə heç vaxt milli azlıqlar təzyiq predmeti olmayıb. Əksinə, onlar dövlətçiliyin qorunmasına öz töhfəsini veriblər. Bu, Rusiyanın anlamadığı əsas fərqdir”.

Cavab strategiyası: necə davranmalı?

Azərbaycanın Rusiyanın təbliğatına cavabı simmetrik ola bilər:

Rusiyanın daxili ziddiyyətlərini qabartmaq. Əgər Moskva ləzgilərdən danışırsa, Bakı da Tatarıstan, Başqırdıstan və Yakutiyadan danışa bilər. Mövzunu beynəlxalq tribunalara çıxarmaq. ATƏT-in 2024-cü il hesabatında vurğulandığı kimi: “Rusiya Federasiyasında milli müxtəliflik zənginlik kimi deyil, təhdid kimi qəbul olunur. Bu siyasət uzunmüddətli sabitlik üçün risk yaradır.” Türk dünyası çərçivəsində gündəmdə saxlamaq. Türk Dövlətləri Təşkilatı vasitəsilə rusiyalı türklərin mədəni və dil hüquqları qabardıla bilər. İnformasiya əks-hücumu aparmaq. Azərbaycan mediasında rus təbliğatçıların arqumentlərinə dərhal cavab verilməlidir.

Kart işləməyəcək

Rusiyanın “azlıq kartı” Azərbaycana qarşı işləməyəcək. Çünki ölkəmizdə yaşayan bütün xalqlar bu torpağın bərabərhüquqlu vətəndaşlarıdır. Əksinə, bu kartın işə salınması Moskvanın öz çoxmillətli strukturunu gündəmə gətirəcək və Rusiya üçün daha güclü başağrısına çevriləcək.

Siyasi analitik Ləman Əliyevanın sözləri ilə desək: “Rusiyanın Azərbaycana qarşı milli kart oynaması onun öz ayağına atəş açması kimidir. Çünki həmin arqument sabah Tatarıstan, Başqırdıstan və Saxa(Yakutiya)da gündəmə gələ bilər”.