“Rusiya Çinin vassalına çevrilib...”

...Bloomberg statistika ilə tanış mənbələrə istinadən xəbər verir ki, Rusiyanın Çin vasitəsilə sanksiyalı texnologiyaların idxalından asılılığı 90 faizə çatıb.

Onların məlumatlarına görə, elan edilmiş idxal əvəzetmə proqramlarına baxmayaraq, asılılıq səviyyəsi əslində ötən illə müqayisədə 80 faiz artıb.

Bu, Qərbdən qalan təchizat kanallarını kəsən Aİ sanksiyalarının sərtləşdirilməsi ilə əlaqədardır.

SİA-nın məlumatına görə, bu barədə The Moscow Times qeyd edir.

Agentliyin mənbələri bildirib ki, Aİ Çinin Kremlə ikili təyinatlı texnologiyalar və hətta hərbi məqsədlər üçün peyk kəşfiyyatı ilə təchiz edilməsindəki rolunu yaxşı bilir, lakin mümkün cavab tədbirləri səbəbindən ona qarşı sanksiyalar tətbiq etməkdən ehtiyat edir.

…Vaşinqtondakı Peterson Beynəlxalq İqtisadiyyat İnstitutunun iqtisadçısı Elina Rıbakova qeyd edir ki, Putinin texnoloji suverenliyə doğru irəliləmək barədə açıqlamalarına baxmayaraq, Qərblə əlaqələrin kəsilməsi Rusiyanın "Çinin vassalına" çevrilməsinə səbəb olub.

Rıbakova "Deutsche Welle"yə verdiyi müsahibədə Çinin Rusiya ticarətindəki əhəmiyyəti hazırda o qədər qeyri-bərabərdir ki, Pekin Moskvaya böyük təsir göstərir:

…Çin Rusiyanın ən böyük ticarət tərəfdaşıdır, Rusiya isə Çin ixracatının yalnız kiçik bir hissəsini təşkil edir.

Qaydar İnstitutunun məlumatına görə, ötən il Çin Rusiyanın ixrac etdiyi bütün malların 27 faizini alıb və Rusiyanın idxalının 36 faizini təşkil edib.

Lakin Rusiyanın Çin ixracatının bazar payı 3,2 faizdən 2,7 faizə düşüb - bu, ABŞ-dan beş dəfədən çox aşağı olan Meksika ilə eynidir.

Qərb sanksiyaları səbəbindən Moskva yüksək texnologiyalı mallar və istehsal olunmuş mallar üçün Pekindən getdikcə daha çox asılıdır.

Bunu Bruegel Mərkəzinin eksperti Zsolt Darvas izah edir: “…Rusiya böyük bir ölkədir, lakin özünütəmin etmək qabiliyyətinə malik deyil. Buna görə də bu malları başqa yerlərdən əldə etmək məcburiyyətində qalır. Və bu təchizatçı getdikcə Çinə çevrilir”.

…Rıbakova qeyd edir ki, Çin yalnız məhsullarını Rusiyaya satmır, həm də Qərb mallarının alınmasını asanlaşdırmağa kömək edir. Bu, ilk növbədə həm mülki, həm də hərbi məqsədlər üçün istifadə edilə bilən ikili təyinatlı məhsullarla bağlıdır.

Rusiya-Çin ticarət həcmi 2025-ci ildə müharibənin başlanğıcından bəri ilk dəfə olaraq 6,5 faiz azalaraq 1,63 trilyon yuana (234 milyard dollar) düşüb.

Həm Çin mallarının Rusiyaya ixracı (illik müqayisədə 3,4 faiz azalma), həm də Rusiyanın Çinə ixracı (9,9 faiz azalma) azalıb.

Hökumətə yaxın mənbələr avqust ayında Reuters agentliyinə bildiriblər ki, Rusiya-Çin ticarətinin azalması Kremldə narahatlıq yaradıb.

Onların sözlərinə görə, Putin Pekinə səfəri zamanı Si Cinpindən Rusiya iqtisadiyyatının kritik dərəcədə asılı olduğu ticarət dövriyyəsini azaltmamasını xahiş etmək niyyətində olub.

Əli Babayev