Icma.az
close
up
RU
Rusiya niyə belə edir…

Rusiya niyə belə edir…

Modern.az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Son həftələrin diplomatik gündəmi bir sualı yenidən aktuallaşdırıb. Rusiya niyə uğursuzluqlarını daim xaricdə axtarır? Ukraynadakı hərbi vəziyyət ağırlaşdıqca, Moskvanın rəsmi ritorikası genişlənir, əvvəllər neytral vasitəçi kimi qəbul etdiyi Türkiyəyə, tarixən müttəfiq saydığı Azərbaycana və regionun digər aktorlarına qarşı ittiham dili sərtləşir. Bütün bunlar çürüyən sistemli bir modelin təzahürüdür.

Bir müddət öncəyə qədər Rusiya Türkiyəni "mühüm regional aktor və dəniz qonşusu" kimi təqdim edir, Ankaranın Qara dənizdə sabitlik təşəbbüslərinə hazır olduqlarını bildirirdi. Lakin may ayında tonlar kəskin dəyişdi. Zaxarova Türkiyəni və Bolqarıstanı NATO çərçivəsində Ukraynaya dəstək göstərməklə Qara dənizə "ekoloji zərbə" vurmaqda ittiham etdi. Bu yanaşma Moskvanın tarixən neytral vasitəçi saydığı Ankaraya qarşı ilk açıq ittihamı idi. Halbuki Rusiya Türkiyənin NATO üzvü olduğunu bilməmiş deyil. Türkiyə, Pakistan, Səudiyyə Ərəbistanının Məkkə razılaşmasından sonra Rusiya daha da aqressivləşib.

Avqust ayında bu xətt daha kəskin xətt üzrə davam etdi. Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidanın Qara dənizdə hərbi əməliyyatlara moratorium təklifini irəli sürdüyü açıqlanandan sonra, Zaxarova bunu təkzib edərək rəsmi müraciətin olmadığını bildirdi. Bir neçə gün sonra isə ABŞ və Türkiyənin Ukraynaya iri həcmli silah tədarükü planları gündəmə gələndə, Zaxarova bunun "Rusiyanın ABŞ və Türkiyə ilə münasibətlərinə ciddi zərər vuracağını" açıqlayıb.

Diqqətəlayiq məqam budur ki, hər dəfə münasibətlərdə gərginlik yarananda, izah Moskvanın öz addımlarında deyil, tərəf-müqabilin "düşmənçiliyində" axtarılır.

İş ondadır ki, Rusiyanın belə aqressivliyi yalnız Türkiyəyə aid deyil. Avqustun 17-də Azərbaycanın Baş Prokurorluğu terrorizm çağırışlarına görə üç rusiyalı jurnalist və "ekspert"i beynəlxalq axtarışa verəndə, Zaxarovanın reaksiyası maraqlı oldu. O, bu şəxslərin fikirlərinin "Moskvanın dövlət xətti ilə heç bir əlaqəsi olmadığını" bildirərək, münasibətlərin 2022-ci il fevral tarixli Müttəfiqlik Bəyannaməsi əsasında davam etməli olduğunu vurğuladı. Problemi fərdlərin üzərinə atdı. Amma uşaq da bilir ki, Rusiyanın bu açıqlaması Cırtdan nağılıdır, həmin şəxslər rəsmi Moskvanın iradəsindən kənar belə addım ata bilməzdilər.

Odur ki, bunu təsadüfi ritorik seçim kimi qiymətləndirmək mümkün deyil. Ekaterinburqda iki azərbaycanlının öldürülməsindən sonra gərginləşən münasibətlərdə də oxşar nümunə müşahidə olunub. Problem hər dəfə konkret hadisələrdən kənarda, "üçüncü tərəflərin təxribatı" kimi çərçivələnib.

Rusiya - Türkiyə münasibətlərinin tarixi araşdırmaları göstərir ki, bu əlaqələr əsrlərdir dövri xarakter daşıyıb.  XVI əsrin sonundan XX əsrin əvvəlinə qədər Osmanlı və Rus imperiyaları arasında münasibətlər adətən düşmənçilik və qarşıdurma ilə səciyyələnib, zamanla yaxınlaşma dövrləri ilə növbələşib. Tarixi arxa fon, bugünkü gərginliyin "yeni" deyil, dərin struktur köklərə malik olduğunu göstərir.

Sovet dönəmindən qalan "yaxın xarici" doktrinası, yəni keçmiş SSRİ məkanının Moskva üçün təbii nüfuz dairəsi sayılması bu gün də Rusiyanın xarici siyasət təfəkküründə qalır. Qərbli analitiklər (məsələn, Zbigniew Brzezinski öz əsərlərində) uzun müddət qeyd edib ki, Rusiya öz təhlükəsizliyini yalnız ətrafındakı ölkələr üzərində nəzarətlə təmin edilə bilən bir amil kimi görür. Belə bir baxış müstəqil qonşu dövlətlərin öz xarici siyasət seçimlərini "təhdid" kimi qəbul etməyə gətirib çıxarır.

Analitik baxımdan bunun bir neçə funksional izahı var.  Rusiya üçün daxili siyasi mobilizasiya: xarici "düşmən" obrazı, daxili çətinliklərdən diqqəti yayındırmaq üçün ənənəvi vasitədir. Danışıq mövqeyini gücləndirmək, ittiham dili, gələcək danışıqlarda güzəşt tələb etmək üçün təzyiq vasitəsi kimi işlədilir. Buna paralel olaraq məsuliyyəti yayındırmaq, hərbi meydanda uğursuzluqların səbəbini "kənar müdaxilədə" göstərmək, öz strategiyasının sual altına düşməsinin qarşısını alır.

Rusiya tərəfinin öz nöqteyi-nəzərinin olması təbiidir, ancaq burada qonşuları hədəf götürmək Rusiyanın 1000 illik siyasətidir. İndi də Rusiya rəsmiləri NATO-nun 1990-cı illərdən bəri şərqə doğru genişlənməsini özlərinin təhlükəsizlik narahatlığının əsas mənbəyi kimi təqdim edirlər və bunu illərdir ictimai müzakirədə saxlayırlar. Türkiyənin NATO üzvü kimi Ukraynaya silah tədarükünü, Moskva öz mövqeyindən "münaqişəyə birbaşa qoşulma" kimi qiymətləndirir.

Analitiklər Rusiyanın bu ittihamlarını "ikili standart" kimi tənqid edir.

Faktlar göstərir ki, Moskvanın son aylardakı ritorikası Türkiyə, Azərbaycan və digər qonşu dövlətlərə qarşı ardıcıl bir naxışı təkrarlayır. Gərginlik yarananda məsuliyyət xaricdə axtarılır, daxili və ya strateji səbəblər arxa plana keçir. Bu, həm tarixi "yaxın xarici" təfəkkürünün davamı, həm də cari hərbi-siyasi konyunkturanın məhsuludur.

Elnur ƏMİROV

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:154
embedMənbə:https://modern.az
archiveBu xəbər 21 Avqust 2026 12:48 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see387

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see365

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see352

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see314

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see293

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see275

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see264

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see262

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see259

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see254

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see238

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see238

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see237

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see231

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see226

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see224

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see206

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see206

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see203

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see200
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri