Rusiyanın hava limanları hədəfdə: qarşıdurma çoxşaxəli fazaya keçə bilər

Ukrayna ordusu son zamanlar Rusiyanın hava limanlarını hədəf alır. Rusiya Müdafiə Nazirliyi çoxsaylı Ukrayna pilotsuz təyyarəsinin Rusiyanın hava hücumundan müdafiə sistemləri tərəfindən müxtəlif bölgələrdə zərərsizləşdirildiyini açıqlayıb.

Ukrayna ordusunun Rusiyanın hava limanlarını hədəf almasında məqsəd nədir və bu hücumlar Rusiyaya necə təsir edə bilər?

“Ukrayna simvolik bir irəliləyiş əldə edir”

Milli Məclisin deputatı Arzu Nağıyev bildirib ki, Ukraynanın Rusiya hava limanlarına hücumu bir neçə istiqamətdən xarakterizə olunur: “Əsas məsələ odur ki, Rusiyanın hava limanlarında yerləşən hərbi təyyarələr, eyni zamanda, helikopterlər, PUA-lar Rusiya hava kosmik qüvvələrinin silah-sursatıdır və onların vurulması, müəyyən qədər sayının azalması Ukrayna üçün nisbi üstünlük yarada bilər. Rusiya öz hava hücum sistemlərini, texnikanı dərin arxa bölgəyə köçürə bilər. Bu da təbii ki, cəbhə bölgəsinə yaxın ərazilərdən uçuşları dayandıra bilir”.

Deputat qeyd edib ki, burada digər məsələ müharibənin müxtəlif psixoloji davamı kimi qeyd olunmalıdır: “Yəni Tatarıstanda da, Krasnodarda da, Moskvada da digər istiqamətlərdə də belə hücumlar ajiotaj yaradır və narahat olan əhali artıq Ukraynanın gücünün nədən ibarət olduğunu görməyə başlayır. Təbii ki, Ukrayna Rusiyanın hava limanlarını vurmaqla elə bir ciddi irəliləyiş əldə edə bilmir, simvolik bir irəliləyiş əldə edir”.

“Qərb bundan özü üçün müəyyən siyasi dividend götürür”

A.Nağıyevin bildirdiyinə görə, məlumdur ki, bu hücumda istifadə olunan silahlar heç də Ukraynanın öz istehsalı deyil: “Bu silahlar ABŞ-dən, Avropa Birliyindən Ukraynaya verilmiş silahlardır və bu, yardımın nədən ibarət olduğunu bir daha göstərir. Yəni əsas məram, məqsəd təbii ki, bunlardan ibarətdir. Bunu Ukrayna da, Rusiya da başa düşür ki, bu müharibədə hava kosmik silahları, yəni helikopterlər, təyyarələr, PUA-lar və digərləri ən ciddi amillərdir və onların sayı nə qədər azalsa, onlar nə qədər vurulsa, Rusiya ordusuna bir o qədər ziyan gətirə bilərlər. Artıq uzaqməsafəli raketlərdən də istifadə olunur və digər ərazilərdə olan hava limanlarını da vururlar. Əvvəllər vurulan hava limanında aviasiyanın ən ciddi təyyarələri vuruldu. Buna görə də düşünürəm ki, bu, seçilmiş taktikadır. Həm qərb bundan özü üçün müəyyən siyasi dividend götürür, eyni zamanda, psixoloji amillər yaranır”

“Bu, Ukraynaya taktiki üstünlüklər qazandıra bilər”

Siyasi şərhçi Turan Rzayev qeyd edib ki, hava limanları hərbi logistika və qüvvələrin yerləşdirilməsi baxımından önəmli mərkəzlərdir: “Onların zədələnməsi Rusiyanın hava əməliyyatlarının effektivliyini və sürətini zəiflədə, təchizat zəncirində problemlər yarada bilər. Bu, Rusiya ordusunun qarşıya qoyduğu hədəflərə çatmaq imkanlarını məhdudlaşdıra, eyni zamanda Ukrayna tərəfinə əlavə taktiki üstünlüklər qazandıra bilər. Psixoloji təsir də əhəmiyyətlidir”.

“Regional və qlobal təhlükəsizlik riskləri yüksələcək”

Siyasi şərhçi Rusiyada bu cür hücumlar və onların nəticələri haqqında yayılan məlumatların cəmiyyətin müharibəyə dəstəyini sarsıda, hökumətin strateji qərarlarına təzyiqi artıra biləcəyini deyib: “Həmçinin, Rusiyanın təhlükəsizlik sistemində boşluqların olduğu mesajını verərək, münaqişə tərəfləri və beynəlxalq ictimaiyyət arasında Rusiya təhlükəsizliyinə şübhələri gücləndirə bilər. Lakin belə hücumlar cavabsız qalmayacaq. Rusiya öz hava limanlarının müdafiəsini gücləndirəcək, əlavə hərbi resurslar cəlb edəcək və potensial olaraq əks-hücumlar həyata keçirəcək. Bu isə münaqişənin gərginliyini daha da artıracaq, regional və qlobal təhlükəsizlik risklərini yüksəldəcək”.

Rusiyanın müharibə strategiyasına təzyiq

Politoloq Aytən Qurbanova son dövrlərdə Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Rusiya Federasiyası ərazisində yerləşən hava limanlarını hədəfə almaq cəhdlərinin təkcə taktiki deyil, eyni zamanda, siyasi və psixoloji xarakter daşıyan addımlar kimi qiymətləndirilməli olduğunu diqqətə çatdırıb: “Bu hücumlar, şübhəsiz ki, Rusiyanın müharibə strategiyasına birbaşa təzyiq göstərmək məqsədi daşıyır. İlk növbədə qeyd edilməlidir ki, Ukraynanın bu yanaşması əsasən Rusiya daxilində ictimai və siyasi təzyiqlərin artırılmasına yönəlib. Rusiya Federasiyasının müxtəlif bölgələrində, xüsusilə də hərbi əhəmiyyətli hava limanlarında baş verən partlayışlar və insidentlər ölkə daxilində təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqların dərinləşməsinə səbəb ola bilər. Bu isə ictimai narazılığın artması və ictimai rəydə hakimiyyətə inamın zəifləməsi üçün münbit zəmin yarada bilər. Digər tərəfdən isə Ukrayna tərəfi göstərməyə çalışır ki, artan texniki imkanları sayəsində Rusiya ərazisinin dərinliklərində daha genişmiqyaslı və təsirli hərbi əməliyyatlar həyata keçirməyə qadirdir. Bu da öz növbəsində Qərb dövlətlərindən əlavə hərbi texnika və hava hücumundan müdafiə vasitələrinin təmin edilməsinə dair çağırışların əsaslandırılmasına xidmət edir”.

Ukraynanın enerji və nəqliyyat infrastrukturları hədəfdə

Onun sözlərinə görə, Rusiya tərəfi isə bu hücumları ciddi təhlükə kimi dəyərləndirərək hava hücumundan müdafiə sistemlərinin gücləndirilməsi, kritik infrastrukturun qorunması və zərərçəkmiş ərazilərin bərpası istiqamətində operativ tədbirlərin görülməsi ilə cavab verir: “Bununla yanaşı, rəsmi Kremlin cavab reaksiyasının daha sərt formada təzahür etməsi ehtimalı da istisna edilmir. Xüsusilə də, Ukraynanın enerji və nəqliyyat infrastrukturlarına qarşı hücumların intensivləşdirilməsi ehtimalı gündəmdə qalmaqdadır. Nəticə etibarilə, Ukrayna ilə Rusiya arasında davam edən müharibə artıq yalnız hərbi cəbhə ilə məhdudlaşmır, eləcə də strateji və psixoloji müstəviyə keçərək dərin arxa cəbhədə də davam edir. Bu vəziyyət müharibənin xarakterində qeyri-simmetrik və hibrid yanaşmaların rolunun artdığını göstərir və yaxın perspektivdə qarşıdurmanın daha mürəkkəb və çoxşaxəli fazaya keçə biləcəyi ehtimalını gücləndirir”.

“Rusiya qoşunları aşağı templi irəliləyişlərə nail olur”

Siyasi şərhçi Aqşin Kərimov Rusiya qoşunlarının Ukrayna ərazilərində aşağı templi irəliləyişlərə nail olduğunu söyləyərək əlavə edib ki, son zamanlar Ukrayna da öz torpaqlarındakı Rusiyanın nəzarət etdiyi işğal zonalarında cüzi ərazi qazanclarını aktivinə yazdırır: “Lakin Ukrayna bir ildən çoxdur ki, əhəmiyyətli və həlledici, dönüş nöqtəsi yarada bilən eksklüziv ərazi nailiyyəti əldə edə bilməyib. Bununla belə, Ukrayna müharibənin sərhədlərini Rusiyanın içərilərinə qədər genişlətmək bacarıqlarını davam etdirməyə çalışır. Bu, əsasən, Ukraynanın uğurlu kəşfiyyat əməliyyatları ilə müşayiət olunur. Ancaq Ukrayna Rusiyanı hərbi cəhətdən şikəst etmək səylərində uğura imza ata bilmir, ən azından Kursk əməliyyatlarının uğursuzluğu bunun bariz nümunəsidir. Üstəlik, son zamanlar Rusiya aviasiyasının Ukraynaya intensivləşən zərbə paketləri, Ukraynanın canlı qüvvə çatışmazlıqları Kiyev üçün əlavə problemlər yaradır. Belə olduğu təqdirdə, Ukrayna Rusiyanı müharibə kampaniyasından uzaqlaşdırmaq üçün Rusiya daxilində alternativ zərbə endirmək planlarını masaya qoyur”.

“Bu, Kiyevə şanslar gətirə bilər”

A.Kərimov qeyd edib ki, Rusiyanın hava limanları ilə bərabər dəniz portlarının da hədəfə alınması ehtimalları yüksəkdir və bu, Ukraynanın assimetrik müharibə aparmaq qabiliyyətində Kiyevə şanslar gətirə bilər: “Ukrayna dəniz limanlarının hədəfə alınması layihəsində ABŞ-dən əhəmiyyətli dəstək alsa, öz səylərini NATO ilə düzgün əlaqələndirə bilsə, müharibə qlobal tədarük zəncirlərində Rusiyanın üzləşdiyi maneələri gücləndirən nəticələr doğura bilər. Lakin cari əməliyyatlar və onun perspektivi Ukraynanın qələbəsini təmin etməkdən çox, Kiyevin məğlubiyyətini gecikdirməyə yönəlik addım kimi xarakterizə oluna bilər”.

Röya İsrafilova