Icma.az
close
up
RU
Şah, kral, çar babalar və müasir fatehliyin limiti

Şah, kral, çar babalar və müasir fatehliyin limiti

Icma.az, Hurriyyet saytına istinadən bildirir.

Mistikadır, nədir, şah babalar haqqında bu yazını yazmağa başlayanda Feysbukda qarşıma hələ 17.07.2020-ci ildə yazılmş bir şeir çıxdı. Şeirin ilk misrasını yazım, sonra mətləbə keçərəm. Böylədir:

“Qalx ayağa, şah babam, yurdun viran olubdur”.

Şairənin kimi nəzərdə tutduğunu bilirsiniz, son günlər gündəmdə özüdür və Həmid Herisçi demişkən, şimali azərbaycanlılar israrla ondan ayağa qalxmasını tələb edirlər.

Şeirin yazılma tarixini əbəs yerə qeyd etmədim. Bu, ermənilərin Tovuzda Qaraqaya istiqamətindən hərbi hissələrimizi atəşə tutduğu, general və polkovniklərimizi şəhid etdiyi vaxt yazılıb.

O vaxt doğrudan da bir Heydər oğlu İsmayıla ehtiyac vardı. O, üzrlü səbəbdən viran olmuş yurdun müdafiəsinə qalxa bilməsə də, başqa bir Heydər oğlu bu işi gördü və məsələ 44 günün içində bitdi.

İndi Tenqriyə şükür, dövlətçiliyimiz yerində, ərazi bütövlüyümüz bərpa olunub, sərhədlərimiz qorunur, torpaqlarımız özümüzdədir. Hətta son informasiyaya görə, 5-6 il öncə daşı daş üstə olmayan Cəbrayıl turizm mərkəzi halına gəlib,. ötən ilin ilk rübündə Cəbrayıla gedən turistlərin sayı 914 nəfər olmuşdusa, indi artaraq 8 min 215 nəfərə çatıb - 799 faiz.

Belə anlaşılır ki, indi bizə fateh sərkərdələr yox, Daron Acemoğlu, Andrey Şleyfer, Cozef Stiglitz, Pol Kruqman (bunların adını Google-dən götürmüşəm) kimi Nobel ödüllü, müasir iqtisadiyyatı, beynəlxalq ticarətin yeni nəzəriyyəsini mükəmməl bilən iqtisadçılar lazımdır.

Çünki indinin fatehlərini uzağa getməyə qoymurlar, ən yaxşı halda öz ölkəsinin ərazi bütövlüyünü bərpa etməyə imkan verirlər. Limit bu qədərdir. Sərhədi bircə kilometr o tərəfə keçən kimi konvensiyalar işə düşür, sanksiya paketləri sovet dövrünün məktubları kimi daşdanıb gəlir.

Baxın, bu saat Rusiya kimi azman ölkənin 26 illik hökmdarı, adı dilimizə “cahangir” olaraq tərcümə olunan Putini fateh olmağa qoymurlar, Kiyevdən 2500 kilometr uzaqda olan şəhərlərini bombalayırlar, çar baba da əsəbiləşir ki, “dron çıxdı, mərdlik getdi, hay, haray!”

Yəni biz gərək irəliyə baxaq, şah babalarımızın qurduğu keçmiş imperiyaların xiffətini çəkməyə lüzum yoxdur.

Ona qalsa, müasir monqollar hökmdar babaları Çingiz xanın, Ugedeyin, Subedeyin, Batının, Hülakünün Koreya yarımadasından Macarıstana qədər uzanan imperiyasının həsrəti ilə qovrulurlar, amma nə xeyri var? Hətta Ulan-Batordan 54 km aralıda, Tuul çayı sahilindəki Tsonjin Boldog ərazisində xana nəhəng, 400 metrlik abidə də qoyublar, Göyəzənin zirvəsindən zəndlə baxsaq, bəlkə də görünər. (Abidəyə dair əqəmdə 0-ın birinin artıq olmasına fikir verməyin, tarixdən bəhs edəndə mübaliğə qaçılmazdır).

Fakt budur ki, şanlı keçmiş, türkün sözü, mazidə qalıb, indiki monqollar nə qədər toparlansalar da hökmdar babalarının şücaətini təkrar edə bilmirlər.

Bir monqollar deyil, başqa “qədim və böyük xalq”lar da var ki, keçmişdə qurduqları böyük dövlətlərlə, imperiyalarla, onların fəthləri ilə fəxr edirlər, hətta kral babalarından, imperator dədələrindən danışa-danışa digər xalqları cana-boğaza yığıblar.

Məsələn, ermənilərin bir Tiqranı var, adına həm "Böyük Tiqran", həm də II Tiqran (yəni ki, hələ birinci Tiqran da olub) deyirlər və iddia edirlər ki, o, eramızdan əvvəl 140–55 ildə yaşayıb. Barəsində səhih bilgi yoxdur, amma haylar yapışıblar ki, çar babaları böyük bir dövləti idarə edib. Tarixşünaslıq elmi mat qalıb, nə hayların xətrinə dəyir, nə də Tiqranın dövlətini “tanıyır”.

Gürcülər də I Demetri ilə qürur duyurlar. Onların çar babası Davit oğlu Demetri 1139-cu ildə Gəncədə baş verən dəhşətli zəlzələdən sonra “fürsət bu fürsətdir” deyə Gəncəyə hücum edib, şəhərin darvazasının bir tayını çıxararaq, hərbi qənimət kimi Gürcüstana aparıb. Vəssalam. Onun fatehliyi də bir darvaza tayı ilə əlamətdardır.

Yeri gəlmişkən, həmkarım Elman Cəfərli ilə bu işin peşindəyik. Üçüncü bir həmfikiri özümüzə qoşan kimi “Gəncə darvazasının salamat qalmış tayının tarixi vətəninə qaytarılması uğrunda mübarizə” ictimai təşkilatı yaradacaq və tələb qoyacağıq ki, darvaza tayını qaytarsınlar. Yaxşı olar ki, futbol komandalarımız Gürcüstan klubları ilə oynayanda stadionda belə bir pankart açaq: “Bu qapıya hücum edə bilərsiniz. Böyük qapını qaytarın!!!”

Dediyim odur ki, əzəmətli tarixdən, şanlı keçmişdən, şah, sultan babalardan uzun-uzun danışmaqla müasir rəiyyəti xoşbəxt etmək mümkün deyil. Bunun yolları, nümunələri var. Yaponlara, cənubi koreyalılarla baxmaq lazımdır. Düzdür, yaponların da şanlı imperator babaları olub, indi də var, amma ölkəni tez-tez dəyişən baş nazirlər idarə edir.

**

Dünya köhnə dünyadır, şahsevənləri təzədir.

Samir SARI

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:112
embedMənbə:https://hurriyyet.az
archiveBu xəbər 09 Avqust 2026 13:18 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see367

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see325

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see287

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see263

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see260

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see251

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see240

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see234

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see232

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see219

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see215

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see213

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see211

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see208

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see207

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see202

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see202

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see195

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see195

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri