Şakdam doğrudan da casusdur? İranda yeni qalmaqal

İranda 2022-ci ildə susdurulmuş kimi görünən casus qalmaqalı yenidən alovlanır. Fransız-yəhudi jurnalist Ketrin Peres-Şakdam uzun illər İsrail kəşfiyyatına işləməkdə ittiham olunur. O, ustalıqla və şirnikləndirici hədiyyə ilə yüzdən çox yüksək rütbəli İran məmurunun etimadını qazanmağı bacarıb və nəticədə onları İsrailin hücumuna məruz qoyub.
Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə “Regnum” yazıb.
Rusiya nəşrinin təhlilində qeyd olunur:
Casus gizli məlumatlar əldə edib və qadağan edilmiş obyektlərə baş çəkib, demək olar ki, hərbçilər və din xadimləri ilə "qola-qola" olub - bir əsr əvvəl əfsanəvi Mata Harinin etdiyi kimi.
Lakin bu gün Peres-Şakdamın fəal şəkildə müqayisə edildiyi cəsus rəqqasədən fərqli olaraq, sonuncu nəinki vaxtında İran əks-kəşfiyyatından qaça bilib, həm də Tehranın hələ də mübarizə apardığı bir çox açılmamış sirlərlə.
Qonağın yüksəlişi
Jurnalistin zirvəyə gedən yolu sürətli idi. Evləndikdən sonra İslamı və könüllü olaraq şiəliyi qəbul edən Peres-Şakdam mütəmadi olaraq İrana səfər etməyə başlayıb və 2017-ci ilə qədər orada kifayət qədər tanınmış sima olub.
Digər şeylər arasında o, iddialı jurnalistin potensialını ilk tanıyanlardan biri olan və onu bir neçə böyük farsdilli KİV-in redaktorları ilə tanış edən İbrahim Rəisi ilə (o vaxt İranın istefada olan baş prokuroru) auditoriya toplaya bilib.
Növbəti ildə Peres-Şakdam ölkədə az-çox nüfuzlu bütün nəşrlərlə əlaqə yaradıb və onların daimi müəllifinə çevrilib. O, təhlükəsizlik qüvvələri və diplomatik korpusla əlaqələr qurub və İran siyasətinin “ağır çəkisi”nin dəstəyini qazanıb.
Peres-Şakdam Qərbdə "İslam inqilabının səsi" və İranın ali dini lideri Xamnəinin diqqəti ilə üstünlük qazanıb. O cümlədən, mənşəyinə görə - Peres-Şakdamın yəhudi kökləri İran ideoloqlarına hətta Avropadakı dindaşlarının da İsrailin hazırkı kursundan məyus olduqlarını söyləmək imkanı verib.
Hətta bəzi məqamlarda o, jurnalistə onun bəzi əsərlərini öz rəsmi saytında yerləşdirməyə icazə verib və Xamnəinin “yaxın çevrəsindən” olan ilahiyyatçıların heç də hamısı belə bir şərəfə layiq görülməyib, adi jurnalistləri demirəm.
Özünü ifşa etmək
Peres-Şakdam "sevimli" statusunu 2022-ci ilin fevralında, İranın ultra-mühafizəkarı və keçmiş prezidenti Mahmud Əhmədinejada yaxın olan bloqqerlər onun İsrail kəşfiyyatı üçün fəaliyyəti ilə bağlı mətbuatda xəbəri təbliğ etməyə başlayanda itirib.
Anonim mənbələrin məlumatına görə, jurnalist İran rəsmiləri və din xadimlərinin etibarını qazanaraq, onlardan istifadə edərək, məxfi obyektlərə daxil olub və məxfi məlumatları birinci əldən öyrənib. Sonra o, aldığı məlumatları Tel-Əvivə çatdırıb.
Maraqlıdır ki, bundan bir neçə ay əvvəl Peres-Şakdam özü də mühafizəkar qanaddan şübhə doğurmuşdu: İsrail mənbələrindən birində dərc olunan məqaləsində o, heç vaxt İslam inqilabının ideyalarını bölüşmədiyini və “müsəlman örtüyü”ndən yalnız İrana və digər ölkələrə nüfuz edərək vəziyyətə “daxilidən” baxmaq üçün istifadə etdiyini bildirib.
Jurnalisti casusluqda ittiham etmək üçün təkcə bu kifayət edərdi. Bununla belə, onun bədxahları tələsik hərəkət etməyi deyil, onun mümkün qeyri-müəyyən əlaqələri haqqında daha çox məlumat toplamağa üstünlük verdilər.
Qalmaqalın təsiri ən vəhşi gözləntiləri belə üstələdi. Şayiələrə görə, Peres-Şakdam İsrailin “gizli əməliyyatları”nda, o cümlədən, məsələn, 2020-ci ildə “Sepah” xüsusi qüvvələrinin komandiri Qasim Süleymaninin öldürülməsində iştirak edib.
Süleymaninin maşınına ölümcül zərbəni amerikalılar həyata keçirsə də, Pentaqona iranlı zabitin marşrutu barədə İraqda işləyən israilli əməliyyatçılar məlumat verib.
Peres-Şakdamın faciədən bir müddət əvvəl Süleymani ilə təkbətək danışdığını nəzərə alsaq, o, Təl-Əvivin əlaqələndiricisi sayılırdı.
Qurtuluş möcüzəsi
Fevral qalmaqalı geri dönüş nöqtəsinə çevrildi. Peres-Şakdam dərhal “xaric edildi” və onun məqalələri bu yaxınlarda birinci səhifələri bəzədiyi əksər İran mediasının saytlarından yoxa çıxdı. Lakin ona qarşı repressiyalar bununla yekunlaşıb və o, ölkəni maneəsiz tərk edib.
Peres-Şakdamın o vaxta qədər bir sıra işgüzar əlaqələrdə rol oynadı. Versiyalardan birinə görə, 2022-ci ilin martında casus qalmaqalı pik həddinə çatanda İranın gələcək prezidenti Məsud Pezeşkian (o vaxt müxalifət qanadının liderlərindən biri idi) biabırçı jurnalisti öz qanadı altına alıb.
Digər mənbələrə görə, keçmiş prezident Həsən Ruhani və “nüvə sazişinin memarı”, istefada olan xarici işlər naziri Məhəmməd Cavad Zərif Peres-Şakdama zəmanət verib. Hətta camaatın islahatçılara inamının azaldığını nəzərə alsaq, guya bu siyasətçilərin nüfuzu Peres-Şakdamı bir müddət rahat buraxmağa yetərdi.
Lakin daha çox ehtimal olunur ki, jurnalistin təqib olunmaması barədə göstərişi Xamnəi şəxsən verib.
Ali Rəhbər açıq-aydın rəqiblərinə özünə (və uğursuz “informasiya silahına”) gülməyə əsas vermək istəmədi və buna görə də qalmaqal tez söndürüldü.
Lakin bu hadisədən sonra Peres-Şakdam Böyük Britaniyaya köçdü və bir daha İrana qayıtmadı. 2022-ci ilin avqustundan (Əhmədinejadla insidentdən təxminən altı ay sonra) İsrailin ən böyük qəzeti “The Jerusalem Post” müntəzəm olaraq dünənki “İslam inqilabının müğənnisi”nin Tehranın siyasətini pislədiyi və İsrailin Qəzza zolağı, Livan və Suriyadakı uğurlarını təriflədiyi köşə yazıları dərc edir.
Qadın cazibəsi
“Peres-Şakdam işi” yalnız bu yaxınlarda, 12 günlük İran-İsrail münaqişəsindən sonra yada düşdü. Tehran hesab edir ki, Təl-Əviv İranın mühüm infrastruktur obyektlərini (o cümlədən ictimaiyyətə məlum olmayan obyektləri) müəyyən etmək və “nokauta salmaqda” həddən artıq bacarıqlıdır, həmçinin İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun əsas idarələrinin tanınmış alimlərini və zabitlərini ləğv edib.
Bu, biabırçı jurnalistin fəaliyyətinə yeni rakursdan baxmağa əsas verdi. Xüsusilə o, əvvəllər yüksək səviyyəli himayədarları ilə hədəflənən bəzi obyektlərə baş çəkdiyi üçün.
"Super casus"un işi ilə bağlı yeni təfərrüatlar dərhal ortaya çıxdı. Məsələn, İran parlamentinin keçmiş üzvü Mustafa Kəvakebian iddia edir ki, Peres-Şakdam lazımi məlumatları əldə etmək üçün qadın cazibəsindən fəal şəkildə istifadə edib və İrana səfərləri zamanı yüzdən çox elita üzvü ilə intim münasibətlərə girib.
Bundan əlavə, jurnalist ictimai qəbullarda və “salon”larda yüksək vəzifəli məmurların və alimlərin həyat yoldaşları ilə fəal ünsiyyət qurub. Darıxmış qadınlar öz ağrılı məqamlarını sevinclə savadlı həmsöhbətlə bölüşüblər.
Təbii ki, Kəvakebianın qeyd etdiyi faktlar hələ də sübuta yetirilməyib. Üstəlik, 2024-cü ilin növbədənkənar seçkilərində onun namizədliyini kəsən dövlət sisteminə qarşı şəxsi narazılıqlar da burada öz sözünü deyə bilər. Bundan əlavə, jurnalistin İranı tərk etməsindən üç ilə yaxın vaxt keçib və Təl-Əviv ilk zərbələri endirərkən köhnəlmiş məlumatlara demək olar ki, etibar etməzdi.
Digər tərəfdən, Kəvakebian öz mühakimələrində tək deyil: Peres-Şakdam dosyesini yenidən araşdırmaq çağırışları təkcə islahatçılardan deyil, həm də mühafizəkarlardan eşidilir. Ölkə rəhbərliyi isə gec-tez onlara qulaq asmalı olacaq.
Maraqlıdır ki, Peres-Şakdam özü də məqalələrinə oxucuda maraq oyatmaq üçün mütəmadi olaraq “həyatının İran dövrü” ilə bağlı qeyri-müəyyən eyhamlar versə də, özünü casus hesab etmir və Tel-Əvivə işləməsini inkar edir.
Çox güman ki, onun həqiqətən də casus keçmişi yoxdur və bununla da Tehran müdafiənin təşkilindəki uğursuzluqlara görə məsuliyyəti hər yerdə olan İsrail agentlərinin üzərinə atmağa çalışır.
Bu yanaşma ictimai gərginliyi aradan qaldırsa da, başqa problemlə də doludur: uydurma casusların arxasınca qaçaraq, real olanları asanlıqla əldən verə bilərsiniz. İsrailin "Aslan Qüvvəsi" əməliyyatının nəticələrinə əsasən, İrana kifayət qədər casus göndərilib.
Y. QACAR