Icma.az
close
up
RU
Sanki məktəb uşağın əsas deyil, əlavə təhsil yerinə çevrilib Əməkdar müəllim

Sanki məktəb uşağın əsas deyil, əlavə təhsil yerinə çevrilib Əməkdar müəllim

Redaktor.az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

"Son illər valideynlərin böyük əksəriyyəti uşaqlarını ibtidai sinifdən repetitor yanına aparmağa başlayıb. “Hamı gedir”, “dərsliklər çətindir”, “müəllim zəif izah edir” kimi arqumentlər cəmiyyətdə elə kök salıb ki, sanki məktəb uşağın əsas deyil, əlavə təhsil yerinə çevrilib".

Bu barədə Redaktor.az-a danışan keçmiş deputat, Əməkdar müəllim Sona Əliyeva uşaqların ibtidai sinifdən repetitor yanına aparılmasına münasibət bildirərkən dedi. Onun sözlərinə görə, bu proses artıq Azərbaycanda  kölgə təhsilinin başlanğıcıdır:

"Kölgə təhsili o zaman yaranır ki, məktəbin funksiyası ailənin gözündə zəifləyir, repetitor sistemi isə alternativ məktəbə çevrilir. Valideyn övladını məktəbə göndərir, amma övladının təhsilini repetitora etibar edir. Məktəbdəki müəllim də dərs keçir, amma şagirdin uğurunu başqa birisi “hazırlayır”. Beləcə, uşaq məktəbin verdiyi təhsili yox, “təhsildən kənar təhsili” daha vacib sayır. Əslində, bu yaşda uşaqların repetitorluğa cəlb edilməsi pedaqoji baxımdan nə səmərəli, nə də sağlamdır. Beynəlxalq araşdırmalar açıq şəkildə göstərir ki, repetitorluğun effekti çox hallarda zəif və şərtlidir. Kütləvi yanaşma real nəticə vermir. Bundan başqa, axşam dərsləri, əlavə tapşırıqlar və uzun tədris yükü kiçikyaşlı uşaqlarda stres, yuxusuzluq və emosional gərginlik yaradır".

Müsahibimiz əlavə etdi ki, 6-9 yaş dövründə uşağın beyni ən çox oyun, hərəkət və maraqlandığı mövzularla inkişaf edir:

"Biz isə bu dövrdə oyunu dərs, marağı isə testlə əvəzləyirik. OECD-nin məlumatına görə, bu, uşağın öyrənmə motivasiyasını ciddi şəkildə azaldır. Ən təhlükəlisi isə sosial bərabərsizliyin yaranmasıdır. Dünya Bankının hesabatlarında da göstərilir ki, kölgə təhsili azgəlirli ailələri sistemdən kənarda qoyur, imkanlı ailələrin övladlarına isə əlavə üstünlük qazandırır. Beləliklə, repetitorluq sadəcə təhsil dəstəyi yox, cəmiyyətdə sosial ədalətsizliyin aparıcı qüvvəsinə çevrilir. Bu hal həm də məktəblərin nüfuzuna zərbə vurur. Uşaqlar artıq müəllimin dediyini yox, “hazırlıq müəlliminin” izahını əsas sayır. Məktəbdə verilən tədris kölgədə qalır və məktəb müəlliminin biliyini, bacarığını şübhə altına salır, müəllimə qarşı hörməti və inamı zəiflədir. Yəni repetitor artıq bir “əlavə yardımçı” deyil, əsas müəllimə alternativ olur. Azərbaycanda bu sistemin kökləri 2000-ci illərin əvvəlinə gedib çıxır. O vaxt repetitorluq orta və yuxarı siniflərdə daha çox idi, indi isə proses ibtidai siniflərə enib. Bu, artıq sadəcə tendensiya deyil, təhsil sistemimizin yönünü dəyişən təhlükəli vərdişdir. 
Valideynlər düşünür ki, erkən başlasa, uşaq daha hazır olacaq. Amma nəticə tam tərsinə olur, uşaqlar öyrənməkdən bezir, motivasiya itirir, məktəb onlara “boş vaxt itkisi” kimi görünür".

Əməkdar müəllimin fikrincə, repetitorluq yalnız o halda faydalıdır ki, dəqiq, qısa müddət və ölçülə bilən hədəf müəyyən edilsin.

"Məsələn, oxumaqda gerilik varsa və ya hesablamada konkret problem müşahidə olunursa, 6-8 həftəlik strukturlaşdırılmış dəstək effektli olacaq. Amma bu, sistemli hazırlıq deyil, müvəqqəti və məqsədli köməkdir. Əslində, “ibtidai sinifdə repititor” anlayışı bir pedaqoji yardımdan çox, "təhsil bazarı"nın ilk pilləsidir. Bu pillədən sonra valideyn də artıq məktəbi yox, repetitoru “əsas müəllim” saymağa başlayır. Və beləcə, dövlət məktəbi cəmiyyətin gözündə dəyərini itirir, təhsil tədricən özəl "bazar"ın əlinə keçir. Əgər biz bu gedişi ibtidai sinifdən dayandırmasaq, bir neçə ildən sonra “məktəb” anlayışı formal, repetitor sistemi isə real təhsil mühiti olacaq.
Valideyinlər bilməlidir ki, ibtidai sinif uşağın öyrənməyə sevgisinin formalaşdığı mərhələdir. Əgər biz o sevgini “təzyiq”, “imtahan”, “yarış” və “hazırlıq”la əvəz ediriksə, uşaq oxumağı sevmir, o sadəcə qorxur, elə başa düşür ki, dərs oxumaq zövq yox, yükdür və ya yerinə yetirməli olduğu vəzifədir. Bu isə artıq təkcə təhsil problemi deyil, cəmiyyətin gələcək keyfiyyətinə təsir edən mədəni böhrandır", - deyə Sona Əliyeva yekunlaşdırdı.

Xədicə BAXIŞLI

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:167
embedMənbə:https://redaktor.az
archiveBu xəbər 30 Oktyabr 2025 19:18 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see346

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see290

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see282

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see279

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see265

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see262

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see256

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see255

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see235

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see227

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see218

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see210

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see206

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see206

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see205

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see202

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see202

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see194

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see189

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri