Icma.az
close
up
RU
Səhər bu vaxt siqaret çəkmək xərçəng riskini artırır

Səhər bu vaxt siqaret çəkmək xərçəng riskini artırır

Lent az saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Siqaret çəkməyin sağlamlıq üçün yaratdığı riskləri qiymətləndirərkən yalnız gün ərzində çəkilən siqaretlərin sayını və ümumi siqaret çəkmə müddətini nəzərə almaq kifayət deyil. Alimlər güclü nikotin asılılığından xəbər verə bilən daha bir səhər vərdişinə diqqət yetiriblər. Söhbət insanın oyandıqdan nə qədər müddət sonra ilk siqaretini çəkməsindən gedir.

Lent.az xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, bu göstərici ingilis dilində “Time to First Cigarette” (TTFC), yəni oyandıqdan sonra ilk siqaretə qədər keçən müddət adlanır. Ondan nikotin asılılığının səviyyəsini qiymətləndirmək üçün istifadə edilir. Araşdırmanın nəticələrinə əsasən, bu göstərici ağciyər xərçənginin yaranma riski ilə də əlaqəli ola bilər.

Səhər çəkilən siqaret ağciyər xərçəngi riski ilə necə əlaqəlidir?

ABŞ Milli Xərçəng İnstitutunun mütəxəssisləri və onların həmkarlarının apardığı araşdırmada həyatının müəyyən dövründə siqaret çəkən 3249 nəfər iştirak edib. Onlardan 1812 nəfəri ağciyər xərçəngi xəstəsi olub. Nəticələr göstərib ki, insanın oyandıqdan nə qədər tez siqaret çəkməsi ilə ağciyər xərçəngi riski arasında ciddi fərq mövcuddur.

Xüsusilə oyandıqdan sonra ilk beş dəqiqə ərzində siqaret çəkənlərdə ağciyər xərçənginə tutulma ehtimalı ilk siqaretini bir saatdan çox gecikdirənlərlə müqayisədə 3,5 dəfə yüksək olub. Maraqlıdır ki, bu əlaqə siqaret çəkmə ilə bağlı digər amillər nəzərə alındıqdan sonra da qorunub.

Tədqiqatçılar siqaret çəkmə müddətini, intensivliyini və ümumi siqaret sayını da hesablamalara daxil ediblər. Lakin bu nəticələr o demək deyil ki, oyandıqdan sonra bir saat gözləmək sağlamlıq üçün riskləri aradan qaldırır. Siqaret çəkməyin təhlükəsiz forması mövcud deyil.

Alimlər ilk siqaretə qədər keçən müddəti, ilk növbədə, nikotin asılılığının səviyyəsini və xəstəlik riskinin mümkün artımını göstərən əlavə amil kimi qiymətləndirirlər.

Siqaret və ağciyər xərçəngi haqqında digər faktlar

Tütün istifadəsi ilə onkoloji xəstəliklərin yaranması arasındakı əlaqə digər elmi göstəricilərlə də təsdiqlənir. Xüsusilə siqaret çəkmək ağciyər xərçənginin inkişafında ən mühüm risk amillərindən biri olaraq qalır. Siqaret çəkən insanların ağciyər xərçənginə tutulma və bu xəstəlikdən həyatını itirmə riski heç vaxt siqaret çəkməyənlərlə müqayisədə 15-30 dəfə yüksəkdir.

Gündəlik çəkilən siqaretlərin sayı və siqaret çəkmə müddəti də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Gün ərzində çəkilən siqaretlərin sayı və ümumi istifadə müddəti artdıqca xəstəliyin yaranma riski də yüksəlir. Bu riski qiymətləndirmək üçün “qutu-il” göstəricisindən istifadə olunur. Həmin göstərici siqaret çəkməyin intensivliyini və müddətini birlikdə nəzərə alır.

Tütün tüstüsünün təhlükəsi onun kimyəvi tərkibi ilə də bağlıdır. Siqaret tüstüsündə 7000-dən çox kimyəvi birləşmə mövcuddur. Onlardan ən azı 70-i kanserogen, yəni xərçəng yarada bilən maddələr hesab olunur. Bu maddələr hüceyrələrin DNT-sini zədələyə və şişlərin yaranmasına şərait yarada bilər.

Passiv siqaret çəkməyin təhlükəsini də unutmaq olmaz. Özləri siqaret çəkməsələr də, mütəmadi olaraq tütün tüstüsünə məruz qalan insanlar əlavə sağlamlıq riskləri ilə üzləşirlər. Təqdim edilən məlumatlara əsasən, passiv siqaret çəkmək ağciyər xərçənginin yaranma riskini təxminən 20-30 faiz artırır.

Orqanizmin qocalmasını sürətləndirən vərdişlər

Orqanizmin qocalması yalnız irsiyyət və yaşdan deyil, gündəlik vərdişlərdən də asılıdır. Xroniki yuxusuzluq, fiziki aktivliyin azlığı, balanslaşdırılmamış qidalanma və daimi stress dərinin vəziyyətinə, əzələ kütləsinə, ürəyin fəaliyyətinə və zehni funksiyalara mənfi təsir göstərə bilər.

Belə vərdişlərin mənfi nəticələri adətən tədricən toplanaraq müxtəlif xəstəliklərin yaranma riskini artırır. Buna görə də sağlam həyat tərzinə riayət etmək və zərərli vərdişlərdən uzaq durmaq mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:53
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 19 Noyabr 2026 15:16 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see361

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see332

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see326

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see270

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see257

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see248

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see236

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see232

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see229

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see225

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see222

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see220

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see216

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see203

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see194

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see186

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see185

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see177

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see177

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri