Şəhərin gerçək səhəri... Sevil Azadqızı yazır

Heç yatmayıb elə bil ki bu şəhər

Üz-gözündən bir yorğunluq tökülür...

Yuxusuz tək açıldıqca bu səhər -

Dan yeri də incik-incik sökülür...

Nə quşların səsi gəlir , eh...nə də ...

Dad-tam qaldı damaqdakı köhnədə!

Son ümid də kiflənəndən təhnədə-

Əl utanır, diz titrəyib bükülür!..

Aman vermir nəfəs dərə, qəhər də ,

Yn yetməzdi "halal" südlü zəhər də!

Sevgi kimi, indi bar da- bəhər də -

Açıq-aşkar üzü göyə çəkilir!

Son gumandı ağlımdakı dağ, dərə

Xatırlayıb...batıb - çıxdım qan-tərə ...

Ümid ölən yerdi şəhər , min kərə -

Aitı, üstü necə gəldi tikilir...

Əbülfət Mədətoğlunun bu şeiri müasir şəhər həyatının doğurduğu mənəvi aşınmanı və insanın özünəgəlmə çətinliyini əks etdirən psixoloji-fəlsəfi nümunədir.

Müəllif şəhəri canlı varlıq kimi təsvir edir. Şəhərin "üz-gözündən yorğunluq tökülür", o, "yuxusuzdur". Bu, şəhərin artıq dincəlinən, hüzur tapılan yer deyil, gərginlik mənbəyi olduğunu göstərir. Hətta təbiət hadisəsi olan Dan yeri də bu mühitdən "incik-incik sökülür". Şair "Dad-tam qaldı damaqdakı köhnədə" deməklə keçmişə, saflığa duyulan həsrəti ifadə edir. Quş səsinin gəlməməsi təbiətdən qopmuş urbanizasiyanın rəmzidir. "Son ümidin təhnədə kiflənməsi" obrazı çarəsizliyin ən yüksək həddini – ruzi və ümidin belə köhnəlib sıradan çıxdığını simvolizə edir.

Müəllif "halal südlü zəhər" ifadəsi ilə təzad yaradaraq (bir-birinə zidd anlayışlar) dövrün paradokslarına toxunur. Sevgini və bəhrəni "üzü göyə çəkilən" (yəni yer üzündən yox olan) müqəddəs dəyərlər kimi qələmə verir.

Şeirin sonu sosial tənqidlə bitir. Şəhərin "altı, üstü necə gəldi tikilir" misrası həm real mənada plansız tikintilərə, həm də mənəvi mənada nizamsızlığa işarədir. Şəhər artıq yaşayış yeri deyil, "ümid ölən yer" kimi təqdim olunur.

Şeirdə metaforalar (ümidin kiflənməsi, şəhərin yorğunluğu) və epitetlər (incik dan yeri, köhnə dad) üstünlük təşkil edir. Dil sadə olsa da, hər misra ağır bir kədər və pessimist ruh halı ilə yüklənib.

Uğurlar olsun həmişə!