Icma.az
close
up
RU
Sənaye tullantıları onilliklər ərzində qayaya çevrilir ARAŞDIRMA

Sənaye tullantıları onilliklər ərzində qayaya çevrilir ARAŞDIRMA

Icma.az, Azertag saytına istinadən bildirir.

Bakı, 30 aprel, AZƏRTAC

Qlazqo Universitetinin tədqiqatçıları polad sənayesinin tullantılarının qısa müddət ərzində təbii qaya formalarına çevrildiyini göstərən diqqətçəkici araşdırma aparıblar.

AZƏRTAC xəbər verir ki, “Geology” jurnalında dərc olunan tədqiqat sənaye məhsulu olan şlakın cəmi 35 il ərzində bərk süxura çevrildiyini və bunun insan fəaliyyətinin Yer sisteminə təsirinin yeni və sürətli formasını nümayiş etdirdiyini ortaya qoyub.

Ənənəvi geoloji proseslər süxurların milyonlarla il ərzində əmələ gəldiyini göstərsə də, bu araşdırma sənaye tullantılarının onilliklər ərzində qayaya çevrilə biləcəyini sübut edir. Tədqiqatçılar bu prosesi “sürətli antropoklastik süxur dövrü” adlandırıblar və hesab edirlər ki, bu fenomen sənayeləşmiş sahil zonalarında qlobal miqyasda yayılmış ola bilər.

Britaniya sahilindəki Dervent-Hou ərazisində 2 kilometrlik şlak yatağında aparılan müşahidə və təhlil nəticəsində şlak materialında kalsium, dəmir, maqnezium və manqan kimi yüksək reaktiv elementlərin olduğu aşkarlanıb. Dəniz suyunun və havanın təsiri ilə bu elementlər sürətlə kimyəvi reaksiyaya girərək kalsit və brusit kimi təbii sement materiallarını əmələ gətirib və süxurun sürətli bərkiməsinə səbəb olub. Laboratoriya analizləri zamanı içərisində 1934-cü ilə aid Kral V Georq sikkəsi və 1989-cu ildən əvvəl istehsal olunmuş alüminium içki qabı tapılıb. Bu tapıntılar sübut edir ki, süxur formalaşması 35 ildən daha az müddətdə baş verib.

Tədqiqatın müvafiq müəllifi Amanda Oven bildirib: “Ənənəvi olaraq qaya əmələgəlmə dövrünü min və ya milyonlarla illik proses kimi başa düşürük. Ancaq burada görürük ki, sənaye tullantıları onilliklər ərzində geoloji rekordlara daxil ola bilir və bu, gələcəyimiz üçün geri dönməz təsirlər yarada bilər”.

Professor Con Makdonald əlavə edib: “Bu prosesi dəqiq tarixləndirmək mümkün oldu. Tapılan materiallar göstərir ki, bərk süxura çevrilmə insan ömrü müddətində də baş verə bilər.”

Doktor Devid Broun bu prosesin yalnız Kumbriyaya xas olmadığını, şlak yataqları olan sahil bölgələrində də müşahidə oluna biləcəyini vurğulayıb.

Tədqiqatçılar xəbərdarlıq edirlər ki, tullantı materiallarının sürətli daşlaşması ekosistemlərə və biomüxtəlifliyə mənfi təsir edə, sahil zonasının idarə edilməsini və iqlim dəyişikliyinə uyğunlaşmanı çətinləşdirə bilər. Sürətlə yaranan qaya platformaları sahil eroziyasını və dəniz səviyyəsinin yüksəlməsinin təsirlərini dəyişdirə bilər.

Hazırda komanda Avropanın digər sahil bölgələrində oxşar şlak yataqları üzərində tədqiqatları davam etdirmək və “sürətli antropoklastik süxur dövrü” barədə anlayışı dərinləşdirmək üçün əlavə maliyyə mənbələri axtarır.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:279
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 30 Aprel 2025 05:24 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see327

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see325

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see318

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see308

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see304

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see300

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see299

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see271

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see270

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see264

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see260

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see258

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see256

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see250

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see247

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see245

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see244

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see208

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see207

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri