Sensasion iddia: Tramp Bakı və İrəvana öz planını göndərib

“Cənubi Qafqazda həll olunmamış əsas problem nəzəri olaraq Asiyanı Avropa ilə birləşdirməli olan nəqliyyat kommunikasiyalarının taleyidir. Gürcüstandan başqa, bu marşrutların bəziləri Ermənistandan da keçə bilər, Türkiyəni Azərbaycanla, daha sonra isə Ankaranın xüsusi marağı olan Mərkəzi Asiya ilə birləşdirə bilər”. 

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, bu barədə “Carnegie Endowment” yazır.

"Ermənistan üçün bu layihədə iştirak son dərəcə vacibdir. Onun Türkiyə və Azərbaycanla sərhədləri 1990-cı illərdə birinci Qarabağ müharibəsi başlayandan bəri bağlı qalıb. Bu, faktiki olaraq ölkəni regiondakı bütün böyük nəqliyyat və enerji layihələrinin kənarında qoyub.

İrəvan ilk növbədə sərhədlərini açmaqla təcrid vəziyyətindən qismən də olsa çıxmağa çalışır. Artıq bir neçə ildir ki, o, “Sülhün kəsişməsi” təşəbbüsünü irəli sürür, tarixən Ermənistan ərazisindən keçmiş bütün nəqliyyat marşrutlarının bərpasını və istifadəsini təklif edir.

Rəsmi Bakı təkid edir ki, proses Azərbaycanı onun Ermənistanın cənubunda yerləşən anklavı olan Naxçıvanla birləşdirəcək cənub yolunun açılmasından başlamalıdır. Bu layihə rəsmi Bakının təşəbbüsü ilə ikinci Qarabağ müharibəsinin başa çatması ilə bağlı üçtərəfli bəyanata daxil edilib. 

Moskvanın vasitəçiliyi ilə imzalanmış sənəd marşrutun gələcək idarə olunmasında Rusiyanın iştirakını nəzərdə tuturdu. Amma bu gün İrəvan bu sxemə etiraz edir və təkid edir ki, gömrük rüsumlarından, pasport nəzarətindən tutmuş təhlükəsizlik məsələlərinə qədər bütün aspektlərə özü nəzarət edəcək.

Bakı cavab verir ki, taleyi sual altında ola biləcək nəqliyyat layihəsinə sərmayə qoymağa hazır deyil, məsələn, Ermənistanda hakimiyyət dəyişsə bu problem ortaya çıxa bilər. Ona görə də Azərbaycan tələb edir ki, marşrutun dayanıqlı fəaliyyətinə cavabdeh olmaq üçün kənar zamin cəlb edilsin. Görünür, bu mövqe Türkiyə ilə də eynidir, amma İrəvan hələ də Ankaranı Ermənistanın marşruta tam nəzarət etmək hüququnu tanımağa inandırmağa ümid edir”.

Məqalədə bildirilir ki, bir neçə il əvvəl Avropa İttifaqı Rusiya və Gürcüstanın 2008-ci il müharibəsindən sonra qoyduğu presedent əsasında variant təklif etmişdi: nəqliyyat marşrutlarının idarə edilməsini müstəqil xarici şirkətə vermək. 

O zaman müzakirə Abxaziya və Cənubi Osetiya vasitəsilə yük daşınması ilə bağlı idi, burada nəzarəti İsveçrə operatoru həyata keçirməli idi və o, məlumatları müntəzəm olaraq bütün maraqlı tərəflərlə bölüşməyə borcluydu:

“Vəziyyətdəki əhəmiyyətli fərqlərə baxmayaraq, bu mexanizm Ermənistan və Azərbaycana da təklif edilib. Lakin müzakirələrdə heç bir irəliləyiş əldə olunmayıb. 

Bu gün ABŞ danışıqları canlandıra bilər. İki xarici diplomat bildirib ki, dünyada münaqişələrin həlli kursu götürən Donald Tramp administrasiyası artıq Ermənistan və Azərbaycana öz planını göndərib. 

Ümumiyyətlə, o, Aİ-nin təkliflərini təkrarlayır, lakin daha çox Amerika məntiqinə əsaslanır. Bu, Amerika biznesinin birbaşa iştirakı ilə sazişin davamlılığına zəmanət vermək məntiqi ola bilər. Artıq belə bir nümunə var - Ukraynada nadir metallar üzrə sövdələşmə”.

Bununla belə, Vaşinqton prosesin başlaması üçün çox səy göstərməli olacaq. Nəşr yazır ki, iki mümkün variant var. Birincisi, sülh sazişi imzalamaq üçün Azərbaycanı Ermənistan konstitusiyasında irəli sürdüyü tələblərdən imtina etməyə inandırmaqdır. Amma bu variant real deyil.

İkinci, daha real variant isə marşrutun Ermənistan hissəsinə tam nəzarət tələbindən imtina edərək, İrəvana Amerika modeli ilə razılaşmaq üçün təzyiq göstərməkdir. 

Çox güman ki, bu, həm də o demək olacaq ki, Ermənistan sülh sazişinin tez bir zamanda imzalanmasına, deməli, bütün sərhədlərin açılmasına və uzun illər mövcud olan təcrid vəziyyətinə son qoyulmasına ümidlərini itirəcək:

“Müzakirələr hələ ilkin mərhələdə olsa da, təfərrüatlar dəyişə bilər. ABŞ rəsmilərindən biri uğur qazanacağına əmin olduğunu bildirib. “Ola bilsin ki, Prezident Tramp hətta buna görə Nobel mükafatı da alar”,-deyə o bildirib”.

Xəzər
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: Tramp yeni plansülh müqaviləsi