SEPAH ın ultimatumu: müharibə dağılma mərhələsinə keçib

İran və ABŞ arasındakı münaqişədə nəhayət ki, hədəflənmiş əməliyyatın bütün xətləri itib

İranı əhatə edən böhran kritik bir nöqtəyə çatdı və nəhayət, yerli dəniz qarşıdurması xəttini keçərək həyati əhəmiyyətli infrastrukturu məhv etməyə yönəlmiş birbaşa müharibəyə çevrildi. Tehrandakı yüksək səviyyəli rəhbərliyin açıqlamaları göstərir ki, İranın hərbi-siyasi elitası qeyd-şərtsiz simmetrik cavab strategiyası qəbul edib. Bu strategiyaya əsasən, İranın mülki və ya enerji obyektlərinə dəyən hər hansı bir zərər dərhal Yaxın Şərqdəki enerji sistemlərinə və logistikasına asimmetrik zərbələrlə cavablandırılacaq.

Bu yeni eskalasiya mərhələsinin katalizatoru Vaşinqtondan sərt ultimatumlar oldu. ABŞ lideri Donald Tramp Hörmüz boğazında hücuma məruz qalan hər bir ticarət gəmisi üçün bir İran körpüsünü və ya elektrik stansiyasını məhv etməklə hədələdi. Tehranın cavabı dərhal oldu: İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Hava Qüvvələri komandanı Seyid Məcid Musəvi və Xatəm əl-Ənbiya Mərkəzi Qərargah Komandanlığı da daxil olmaqla İran hərbi komandanlığı müdafiə doktrinasında "tit-for tat" prinsipinin tətbiqini rəsmi olaraq elan etdi.

Praktikada bu doktrina o deməkdir ki, İran artıq hədəflərini yalnız ABŞ hərbi obyektləri ilə məhdudlaşdırmır. Parlament sədri Məhəmməd Bağır Qalibaf və xarici işlər naziri Abbas Əraqçi açıq şəkildə bildiriblər ki, ABŞ-ın zərbələri İran daxilində elektrik kəsintilərinə və ya körpülərin dağılmasına səbəb olarsa, Fars körfəzindəki ABŞ müttəfiqlərinin infrastrukturu “qaranlığa qərq olacaq”. Tehran açıq şəkildə bildirir ki, Azərbaycan və beynəlxalq ictimaiyyət rabitə təhlükəsizliyini izlədiyi bir vaxtda, ABŞ-a öz məkanını və ya bazalarını verən heç bir regional ölkə təsirsiz qalmayacaq.

Hörmüz boğazı ətrafındakı vəziyyət artıq lokal gəmiçilik mübahisəsindən qlobal iqtisadi çöküş amili halına gəlib. Əraqçinin Amerika əməliyyatına hər hansı bir logistika və ya hərbi yardım göstərən ölkələrin rəsmi olaraq İran tərəfindən qanuni hərbi hədəf hesab edilməsi barədə açıqlamaları Körfəz dövlətlərinə böyük təzyiq yaradıb. SEPAH Hərbi Dəniz Qüvvələri artıq sularda mövcudluğunu və nəzarətini gücləndirib, eyni zamanda, Qırmızı dənizdə alternativ yolları bağlamaq üçün Yəmən husilərinə tapşırıq verilib, dünya neftinin beşdə birinin tranzitini təhdid edib.

İran rəhbərliyi tərəfindən səsləndirilən "İran neft sata bilmirsə, heç kim satmayacaq" prinsipi SEPAH-ın yerdəki konkret hərəkətləri ilə dəstəklənir. Enerji obyektlərinə və duzsuzlaşdırma zavodlarına qarşı zərbələr artıq İranın cənub əyalətlərinin və ətraf ərazilərin infrastrukturuna ciddi ziyan vurur və münaqişəni humanitar nəticələrin milyonlarla insanın dolanışığını təhdid etməyə başladığı səviyyəyə qaldırır.

Tehran qəsdən riskləri artırır və xarici təzyiq altında geri çəkilmək və ya limanlarının blokadasına razılaşmaq niyyətində olmadığını nümayiş etdirir. Bütün daxili resurslar səfərbər edilib və təhlükəsizlik qüvvələri daim həyəcan vəziyyətinə gətirilib. Yeraltı nüvə və enerji kompleksləri də daxil olmaqla həssas obyektlərə hücum cəhdlərinin döyüş zonasının Yaxın Şərqdən çox kənarda nəzarətsiz genişlənməsinə səbəb olacağı barədə xəbərdarlıq edilib.

Körfəz Ərəb monarxiyaları və bölgədəki digər qonşular üçün bu, maksimum həssaslıq anıdır. Amerika hərbi bazalarının onların ərazisində olması avtomatik olaraq onların elektrik şəbəkələrini, limanlarını və su duzsuzlaşdırma mərkəzlərini İran ballistik raketləri və PUA-ları üçün prioritet hədəflərə çevirir. Bu da neytrallığı qorumağı faktiki olaraq qeyri-mümkün edir.

Hazırkı eskalasiya dövrünü ümumiləşdirərək belə bir nəticəyə gəlmək olar: İran və ABŞ arasındakı münaqişədə nəhayət ki, hədəflənmiş əməliyyatın bütün xətləri itib və dağılma mərhələsinə keçib. Hər iki tərəfin əsas infrastrukturunu məhv etmək addımı qlobal iqtisadiyyatı böyük bir enerji şoku ilə üz-üzə qoyur. Diplomatik həllər saatbasaat qeyri-müəyyənləşir.