Icma.az
close
up
RU
Menu

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Şərqi Avropa ABŞ üçün “bufer”ə çevrilir

Şərqi Avropa ABŞ üçün “bufer”ə çevrilir

Xalq qazeti portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

“Qoca qitə”də yenidən “soyuq müharibə” havası duyulur

Qlobal təhlükəsizlik sistemində yeni və mürəkkəb mərhələ başlayır. Ekspertlər ABŞ Prezidenti Donald Tramp administrasiyasının Almaniyadakı hərbi kontingentin bir hissəsinin çıxarılması ilə bağlı qərarının NATO daxilində illərlə qorunan strateji balansı sarsıdacağı ehtimalını irəli sürürlər.

Çünki Vaşinqtonun addımı Avropanın təhlükəsizlik memarlığını dəyişdirə biləcək geosiyasi mesaj kimi qiymətləndirilir. Elə bu səbəbdən NATO-nun Şərqi Avropa cinahında yerləşən ölkələr – Polşa, Litva, Latviya, Estoniya və Rumıniya ABŞ qoşunlarını öz ərazilərinə cəlb etmək uğrunda diplomatik yarışa başlayıblar. Proses ilk baxışdan hərbi dislokasiya məsələsi kimi görünsə də, məsələnin arxasında daha dərin siyasi və geosiyasi hesablamalar dayanır. Şərqi Avropa ölkələri yaxşı anlayırlar ki, ABŞ hərbi bazalarının, yəni müasir hərbi kontingentin daimi mövcudluğu təhlükəsizlik zəmanətindən əlavə, həm də siyasi nüfuz, iqtisadi üstünlük və regional çəkidə artım deməkdir. Yəni ABŞ ordusu hansı ölkədə yerləşirsə, həmin dövlətin Vaşinqton üçün strateji əhəmiyyəti çoxalır.

Uzun illər Almaniya ABŞ-ın Avropadakı əsas hərbi dayağı olub. Soyuq müharibə dövründən başlayaraq bu ölkədəki ABŞ bazaları Vaşinqtonun Avropadakı strateji nəzarət mexanizminin əsas sütunlarından biri hesab edilirdi. Ramştayn bazası, ABŞ Avropa Komandanlığının infrastrukturu və logistika şəbəkəsi NATO-nun kollektiv müdafiə sistemində mühüm rol oynayırdı. Lakin son illər Vaşinqton və Berlin arasında münasibətlərdə yaranan gərginlik bu strateji modelin dəyişməsinə gətirib çıxarıb. Donald Tramp hələ əvvəlki prezidentlik dövründə Almaniyanı NATO qarşısındakı maliyyə öhdəliklərini tam yerinə yetirməməkdə ittiham etmişdi. O hesab edirdi ki, ABŞ Avropanın təhlükəsizliyi üçün həddindən artıq maliyyə yükü daşıyır, Avropa dövlətləri isə Vaşinqtonun hərbi çətiri altında rahat şəkildə iqtisadi inkişaflarını davam etdirirlər. Tramp administrasiyası Almaniyanın enerji siyasətini də kəskin tənqid atəşinə tuturdu. Xüsusilə Rusiyadan qaz asılılığını artıran layihələr Vaşinqtonda ciddi narazılıq doğurur, ABŞ hesab edirdi ki, Berlin bir tərəfdən NATO çərçivəsində Rusiyanı təhlükə adlandırır, digər tərəfdən isə Moskva ilə iqtisadi əlaqələri genişləndirir.

Ona görə də NATO-nun Şərqi Avropa cinahındakı ölkələr Vaşinqton üçün alternativ platforma rolunu oynamağa başlayıblar. Polşa və Baltikyanı dövlətlər uzun illərdir Rusiyanı əsas təhlükə sayır və ABŞ-ın hərbi mövcudluğunu milli təhlükəsizliklərinin təminatı hesab edirlər. Xüsusilə Polşa son illərdə ABŞ-la hərbi əməkdaşlığı rekord səviyyəyə çatdırıb. Varşava milyardlarla dollar dəyərində Amerika silahları alır, müdafiə büdcəsini artırır və ABŞ qoşunlarının yerləşdirilməsi üçün yeni hərbi infrastruktur qurur. Polşa rəhbərliyi hesab edir ki, ABŞ ordusunun ölkədə daimi mövcudluğu Rusiyaya qarşı ən güclü çəkindirici amildir. Litva, Latviya və Estoniya isə coğrafi baxımdan daha həssas mövqedə yerləşirlər. Onlar Rusiyanın mümkün təzyiqlərindən ciddi şəkildə narahatdırlar və bu səbəbdən NATO daxilində ən sərt anti-Rusiya mövqeyi nümayiş etdirən dövlətlərə çevriliblər.

Maraqlıdır ki, bu ölkələr ABŞ qoşunlarını cəlb etmək üçün yalnız Rusiya təhlükəsi arqumentindən istifadə etmirlər. Onlar Vaşinqtonun Yaxın Şərq siyasətinə dəstək verməklə ABŞ administrasiyasının diqqətini qazanmağa çalışırlar. Bu vəziyyət NATO daxilində yeni siyasi dinamikanın formalaşdığını göstərir. Əgər əvvəllər Avropa dövlətləri daha çox regional təhlükəsizlik çərçivəsində əməkdaşlıq edirdilərsə, indi ABŞ-la münasibətlərdə “strateji sadiqlik” əsas amilə çevrilir. Yəni hansı ölkə Vaşinqtonun qlobal siyasətinə daha çox dəstək verirsə, həmin dövlət ABŞ-ın hərbi və siyasi diqqətini qazanacaq. Bu isə NATO daxilində parçalanma riskini artırır. Çünki Avropanın bütün dövlətləri ABŞ-ın İran siyasətini dəstəkləmir. Fransa və Almaniya kimi ölkələr Vaşinqtonun sərt xəttini riskli hesab edir və diplomatik həll variantlarına üstünlük verirlər. Nəticədə, NATO daxilində “ABŞ-a maksimum yaxınlaşanlar” və “məsafə saxlamağa çalışanlar” arasında siyasi bölünmə yaranır.

Son vaxtlar cərəyan edən hadisələr beynəlxalq münasibətlər sistemində yeni qarşıdurma xəttinin yarandığını göstərir. ABŞ, NATO və Rusiya arasında münasibətlər getdikcə daha sərt xarakter alır. Şərqi Avropada hərbi qüvvələrin cəmləşməsi, raket sistemlərinin yerləşdirilməsi və təhlükəsizlik ritorikasının sərtləşməsi yeni “soyuq müharibə” atmosferini xatırladır. Fərq ondadır ki, əvvəlki dövrdən fərqli olaraq indi qarşıdurma enerji, texnologiya, iqtisadiyyat və informasiya müstəvisində aparılır. NATO daxilində yaranan fikir ayrılıqları isə bu mürəkkəb mənzərəni daha da qəlizləşdirir.

Baş verən proseslər Avropa İttifaqında uzun illərdir müzakirə olunan “strateji muxtariyyət” ideyasını da yenidən gündəmə gətirib. Fransa Prezidenti Emmanuel Makron bəyan edib ki, Avropa təhlükəsizlik məsələlərində ABŞ-dan tam asılı olmamalıdır. Onun fikrincə, Avropa öz müdafiə sistemini qurmalı və müstəqil hərbi potensial formalaşdırmalıdır. Lakin Şərqi Avropa ölkələri bu yanaşmaya ehtiyatla yanaşırlar. Çünki onlar hesab edirlər ki, Avropanın təhlükəsizlik sistemində ABŞ-ı əvəz edə biləcək real güc yoxdur. Həmin ölkələr üçün Vaşinqtonun hərbi çətiri həyati əhəmiyyət daşıyır. Məhz buna görə Polşa və Baltikyanı ölkələr Avropa ordusu ideyasına skeptik yanaşır, NATO-nun əsas dayağının ABŞ olaraq qalmasını istəyirlər.

Sonda deyə bilərik ki, artıq Avropa və NATO daxilində iki fərqli təhlükəsizlik baxışı formalaşır. Bir tərəf ABŞ-dan müstəqil təhlükəsizlik sistemi qurmağa, digər tərəf isə Amerikanın Avropadakı hərbi mövcudluğunu artırmağa çalışır.

N.BEYDİYEVA
XQ

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:204
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 14 May 2026 04:48 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see284

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see281

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see267

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see260

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see250

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see250

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see244

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see242

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see236

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see236

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see235

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see226

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see222

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see220

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see220

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see217

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see205

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see200

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see198

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see194
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri