Səssiz zorakılığa da cəza var?

Bildiyimiz kimi, fiziki şiddətin zorakılıq kimi qanuni cəzası var. 

Amma bir çox insanın qarşılaşdığı, lakin çox vaxt görünməyən başqa bir zorakılıq növü də mövcuddur. Burada nə yumruq, nə də təhqir var. Bu zaman insan nə baş verdiyini izah etməkdə çətinlik çəkir, çünki bu, mənəvi təzyiq, susqun münasibət və ruhu sarsıdan davranışlar üzərindən həyata keçirilir. 

Mövzu ilə bağlı “Cebheinfo.az”-a danışan “Qadın Təşəbbüsü və Sosial Problemlərin Həllinə Yardım” İctimai Birliyinin psixoloqu Samirə İsmayılova bildirib ki, zorakılıq deyəndə çoxlarının gözündə şiddət, qışqırıq, təhqir və ya vurulan yara canlanır. Onun sözlərinə görə, zorakılıq təkcə fiziki güc tətbiqi ilə məhdudlaşmır: 

“Bəzən zorakılıq səssiz olur, heç bir iz qoymur, amma insanın ruhunu yavaş-yavaş dağıdır. Buna “sakit zorakılıq” deyilir. Bu, fiziki güclə deyil, sözlə, susqunluqla, laqeydliklə, manipulyasiya ilə edilən bir zorakılıqdır. Sakit zorakılıq insanın duyğularını, fikirlərini, şəxsiyyətini dəyərsizləşdirməkdir. Qışqırmadan, vurmadan, amma soyuq baxışlarla, susmaqla, söz verməyib tutmamaqla, manipulyasiya ilə insanı içindən sındırmaqdır. Bir növ görünməz zəncirlərdir, yəni insan azaddır, amma içində əsirdir”. 

Psixoloq qeyd edib ki, bu zorakılıq açıq təhqir və fiziki güc tətbiq olunmadan, daha çox davranış və münasibət formaları ilə özünü göstərir: 

“Sakit zorakılıq müxtəlif formalarda özünü göstərə bilər. Məsələn, laqeydlik, bu, qarşı tərəfin duyğularını görməmək, ehtiyaclarını nəzərə almamaqdır. Gaslighting isə gerçəkləri inkar edərək insanı özündən şübhələndirməkdir. 

Həmçinin, susqunluqla cəzalandırma halları müşahidə olunur. Bu zaman heç nə demədən, sadəcə danışmamaqla qarşı tərəf sıxışdırılır. Digər forma isə istifadə etmək münasibətdə yalnız şəxsi maraqları önə çəkməkdir. Təhdid etmədən qorxutmaq isə baxış, ton və imalı sözlərlə qarşı tərəfi daima gərgin saxlamaqla özünü göstərir”.Samirə İsmayılovanın sözlərinə görə, sakit zorakılıq uzun müddət davam etdikdə insanın içində dərin yaralar açır: 

“İnsan özünə inamını itirir, daim “bəlkə də mən günahkaram” hissi ilə yaşayır. Xroniki stress, depresiya, özünü dəyərsiz görmə, hətta panik atak kimi nəticələr ortaya çıxır. Bəzən isə insan zorakılığa o qədər öyrəşir ki, bunun zorakılıq olduğunun fərqinə belə varmır”. 

Psixoloq vurğulayıb ki, “sakit zorakılıq” təhlükəli hesab olunur, çünki bu zorakılıq gizli şəkildə baş verir: 

“Sakit zorakılıq gizlidir. Nə qonşu görür, nə dost anlayır, nə də ailə fərqinə varır. Həmin insan isə içində günbəgün əriyir. Ən qorxulusu bu zorakılıqdan qurtulmaq çətindir, çünki açıq-aşkar “səbəb” yoxdur”. 

Samirə İsmayılova bildirib ki, hər şeydən əvvəl bu davranışın zorakılıq olduğunu anlamaq lazımdır: 

“Əvvəlcə başa düşmək lazımdır ki, sakit zorakılıq da zorakılıqdır. Susqunluq, laqeydlik, manipulyasiya normal münasibət nümunəsi deyil. Bu anlayışa gəlmək ilk addımdır. Sonrakı mərhələdə dəstək çox vacibdir, məsələn, dostlardan, ailədən, psixoloqdan. Çünki insan tək başına bu görünməz zəncirləri qıra bilmir. 

Ən əsası isə öz dəyərini yenidən tanımaqdır. Özünü dəyərli hiss edən insan heç vaxt kiminsə səssiz zorakılığına boyun əymir. Zorakılıq bəzən qışqırmır, vurmur, iz qoymur. Sadəcə susur. Amma məhz o susqunluq insanın içində fırtına qoparır. Sakit zorakılıq görünməzdir, amma təsiri ən ağır izləri qoyur. Ona görə də bu mövzuya biganə qalmaq olmaz. Çünki ruhun yaraları bəzən bədənin yaralarından daha dərindir”. 

Əfsanə Rəcəb 
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin