Şifrə super gücdür: uşaqlara internetdə özünü kiber təhlükələrdən qorumağı necə öyrətməliyik?

1 iyun – Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü ərəfəsində Kaspersky xatırladır: bu gün uşağın təhlükəsizliyi onun təkcə küçədə deyil, həm də internetdə qorunması deməkdir. Rəqəmsal gigiyena sahəsində ilk və ən vacib şərtlərdən biri güclü və yadda qalan şifrələrin yaradılmasıdır.

Bizimyol.info Kaspersky şirkətinə istinadən xəbər verir ki, araşdırmalara əsasən, intellektual alqoritmlər şifrələrin 59%-ni bir saatdan az müddətdə sındıra bilir. Uşaqlar daha çox sadə və asan tapılan şifrələrdən istifadə edirlər və bu da onların kibertəhdidlərdən müdafiəsini zəiflədir. Uşaqları mürəkkəb şifrələr yaratmağa öyrətmək onlara şəxsi məlumatlarını qorumağa və internetdə təhlükəsizliklərini təmin etməyə kömək edir.

“Şifrə uşağın şəxsi rəqəmsal gündəliyinin kilidi kimidir. Kilid nə qədər möhkəmdirsə, onlayn həyat da bir o qədər sakit və təhlükəsiz olacaq. Uşaq bunu nə qədər tez anlasa, internetdə özünü bir o qədər təhlükəsiz hiss edəcək”, — deyə Kaspersky-nin Azərbaycandakı rəsmi nümayəndəsi Müşviq Məmmədov bildirir.

Etibarlı şifrə yaratmaq üçün 5 sadə tövsiyə:

Sevimli ifadələrdən istifadə edin: Uşağın sevdiyi bir mahnıdan və ya cizgi filmindən bir cümlə seçib bəzi hərfləri rəqəmlər və ya simvollarla əvəz etməsinə kömək edin.

Nümunə: TigTigXanim@Dondurma

Əlaqəsiz sözləri birləşdirin: Qəribə birləşmələr daha asan yadda qalır.

Nümunə: Qelem_Kosmos _9

Şifrə əvəzinə şifrə frazalar seçin: Qısa və mənasız sözlərdənsə, uzun və məntiqli ifadələri seçmək daha təhlükəsizdir.

Nümunə: Futbol_Oynamaq _Menim_Hobbimdir!

Şifrələri mütəmadi dəyişin: Şifrə dəyişdirməyi oyuncaqların saxlandığı şkafın açarını dəyişmək kimi izah edin. Yeni açar, daha güclü qorunma deməkdir.Hər hesab üçün fərqli şifrə: Uşaq bir neçə onlayn xidmət istifadə etsə də heç bir şifrə təkrarlanmamalıdır.

Valideynlər uşağın rəqəmsal dünyadakı ilk bələdçiləridir. Uşağın internetdə özünü nə dərəcədə təhlükəsiz hiss etməsi məhz valideynlərdən asılıdır. Bu baxımdan aşağıdakılar vacibdir:

Uşaqlarla şifrələr, fişinq (aldadıcı linklər) və məxfilik mövzusunda söhbət aparın;Tətbiq və oyunlarda məxfilik quraşdırmalarını yoxlayın;“Kaspersky Safe Kids” kimi ailə nəzarət alətlərindən istifadə edin – bu vasitələr uşağın onlayn fəaliyyətini izləməyə, vaxt məhdudiyyəti qoymağa və rəqəmsal təhlükəsizlik üzrə tövsiyələr almağa imkan verir.

Güclü şifrə yaratmaq sadəcə texniki bacarıq deyil, həm də rəqəmsal məsuliyyətin əsasını təşkil edir. Uşaqlar bunu nə qədər tez öyrənsələr, internetdə bir o qədər təhlükəsiz və qorunmuş olacaqlar.