“Sionizm məhv olmalıdır ki, İsrail qalsın...“ Məşhur Yəhudi tarixçi “Haaretz“

Braun Universitetinin aparıcı İsrail-Amerika tarixçisi və Holokost alimi,72 yaşlı Omer Bartov yeni kitabı olan "İsrail: Nə səhv getdi?"("Israel: What Went Wrong?) və 2025-2026-cı illərdək bir sıra nəşrlərində sionizmə qarşı həqiqətən sərt bir tənqid irəli sürür və iddia edir ki, bu ideologiya Qəzzada soyqırıma səbəb olan bir şeyə çevrilib.

Moderator.az bu haqda İsrailin "Haaretz" nəşrinə istinadla yazır. 

Qeyd edək ki, Böyük Britaniyanın məşhur "The Guardian" qəzeti bu mövzuda material yayımlayıb.

 Bartovun yeni əsərinə və müsahibələrinə əsaslanan əsas arqumentləri bunlardır:

Sionizmin transformasiyası: 

Bartov iddia edir ki, əvvəlcə yəhudi milli azadlıq hərəkatı kimi təsəvvür edilən sionizm indi artıq "ekstremizm, etnomillilik və zorakı hökmranlıq ideologiyasına" çevrilib.

Qəzzada soyqırım: 

2023-cü ilin oktyabrında müharibə başladıqdan bir müddət sonra (əvvəlcə insanlığa qarşı cinayətlərdən danışan Bartov) 2025-ci ilin ortalarında İsrailin Qəzzada hərəkətlərinin soyqırımın hüquqi tərifinə uyğun gəldiyi qənaətinə gəldi. O, "fələstinliləri məhv etmək üçün açıq niyyət"ə və kütləvi qırğına işarə edir.

Sionizmin yox olmasına çağırış: 

Tarixçi hesab edir ki, sionizm hazırkı formasında yox olmalıdır, çünki o, İsrailin təhlükəsiz və demokratik bir dövlət kimi mövcudluğuna maneəyə çevrilib. O hesab edir ki, İsrail yaşamaq üçün özünü bu ideologiyadan azad etməlidir.

Holokostdan istifadəni tənqid edən Bartov İsrail liderlərini "HƏMAS" hücumunu Holokostla müqayisə etməyə çalışdıqlarına görə kəskin tənqid edir, bunu "təbliğat" və Qəzzada baş verən kütləvi qırğını qanuniləşdirmək cəhdi adlandırır. 

Gələcək: 

Bartov yeddi milyon yəhudi və yeddi milyon fələstinlinin bərabər hüquqlara malik olacağı bir konfederasiya və ya digər birgə yaşayış formasının yaradılmasını müdafiə edir və mövcud kursun İsraili "izqoy", yəni aşağılanmış dövlət statusuna apardığını iddia edir.

S.Laçın