Sirr açıldı: Xərçəng daha yayılmayacaq?

Alimlər xromosomların uclarını hüceyrənin səhv “təmirindən” qoruyan yeni mexanizm kəşf ediblər. DNT “təmiri” həyati əhəmiyyət kəsb etsə də, xromosomların - telomerlərin uclarını "təmir etmək" cəhdləri fəlakətli nəticələrə səbəb ola bilər.

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, İsveçin Linköpinq Universitetində Böyük Britaniyanın Xərçəng Araşdırmaları İnstitutu ilə birgə aparılan araşdırma xərçəng və bəzi nadir xəstəliklərin inkişafı ilə bağlı önəmli material olacaq.

Araşdırmanın nəticələri “Nature” jurnalında dərc olunub.

Hüceyrələr daim öz DNT-lərinin vəziyyətini izləyirlər. Adətən, bir qırılma dərhal “təmir” tələb edən ciddi zədə kimi qəbul edilir. Lakin xromosomların DNT fraqmentlərinə bənzəyən təbii ucları var. Hüceyrə bu cür ucları birləşdirməyə çalışsa, xromosom birləşmələri baş verər ki, bu da hüceyrəni xərçəng hüceyrəsinə çevirə bilər. Buna görə də telomerlər “təmir” zülallarının səhv işindən qorunmalıdır.

Araşdırmalar göstərir ki, əsas protein DNT-PK telomerlərin emalına kömək edir və onları məhv olmaqdan qoruyur. Yeni iş isə göstərib ki, RAP1 və TRF2 zülalları mühüm rol oynayır. TRF2 tərəfindən telomerlərə çatdırılan RAP1 birbaşa DNT-PK-ya bağlanır və onun “təmir” fəaliyyətini bloklayır.

Telomer disfunksiyası ciddi xəstəliklər, o cümlədən vaxtından əvvəl qocalma, aplastik anemiya və ağciyər fibrozu ilə əlaqələndirilir. Belə halların yarısında səbəb telomer sabitliyinə təsir edən mutasiya ilə izah oluna bilər, lakin bir çox hallarda səbəb naməlum olaraq qalır. Yeni nəticələr belə halların izahına ümid verir.

Bu, xüsusilə onkologiya üçün vacibdir. Bir tərəfdən, telomerlərin səhv "təmiri" xərçəng dəyişikliklərinə səbəb ola bilər. Digər tərəfdən, şiş hüceyrələrinin özləri DNT-ni bərpa etməkdə daha pis nəticə göstərir. Bu, terapiyada istifadə olunur. Telomerlərin və iştirak edən zülalların işini bilmək profilaktika və müalicənin daha dəqiq üsullarını yaratmağa yol açır.

Xəzər

“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin