“44”filmi: göz yaşı və QÜRUR

Ali Baş Komandan İlham Əliyev 2020-ci ilin 44 günlük İkinci Qarabağ müharibəsi dövründə torpaqlarımız düşməndən geri alınarkən xalqa müraciətlərindən birində yeni əsərlərin, kitabların yazılmasını, filmlərin çəkilməsini tövsiyə edirdi. Şanlı Zəfərdən sonra onun haqqında çox filmlər gözlədik...

30 il ermənilərin soydaşlarımızı hansı əzablarla üz-üzə qoyduğunu yalnız tarixin səhifələrinə çevirdiyimiz salnamələrlə, filmlərlə yaşada, gələcək nəsillərə çatdıra bilərik. Bu, çox vacibdir. Çünki bizim düşmənimiz o qədər qəddar, qaniçən, amansızdır ki, hər bir övladımız bunları bilməli, bu qonşu ilə necə davranacağını, məsafəni, sərhədi haraya qədər qoymalı olacağını məhz bizim bu gün onlara anlatdıqlarımızla, danışdıqlarımızla müəyyən edə biləcəklər.

İndiyədək çox sayda filmlərimiz olmalıydı, əslində. Həm birinci, həm də ikinci Qarabağ müharibəsi ilə bağlı filmlərimiz var, yoxdur, deyə bilmərik. Lakin bunların sayı daha artıq olmalıdır. Bir müharibə ki, 30 il davam edib, 30 il insanlar yurdundan-yuvasından uzaq düşüb, torpaq həsrəti ürəkləri yaralayıb, qaysaqlamağa qoymayıb, xalq minlərlə övladını itiribsə, minlərlə qadın ərsiz, uşaq atasız qalıbsa, namusumuzu, iffətimizi Zəfər özümüzə qaytarıb başımızı dik, alnımızı ağ edibsə, niyə də filmlər çəkilməsin, əsərlər yazılmasın?.. Axı bütün bunlar bir-birindən təsirli filmlər yaratmaq üçün çoxsaylı mövzulardır...

Oktyabrın 12-də Heydər Əliyev Mərkəzində Azərbaycan xalqının Vətən müharibəsində qəhrəmanlığına həsr olunan və gənc nəslin vətənpərvər ruhda yetişməsi, tarixi yaddaşın qorunub saxlanılması məqsədi daşıyan “44” bədii filmi ictimaiyyətə təqdim olunub. Və həmin gündən etibarən paytaxtın kinoteatrlarında nümayiş olunur.

“AZƏRTAC” film barədə belə bir fikri vurğulamışdı: Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi, Azərbaycan Respublikasının Kino Agentliyi və Bakı Media Mərkəzinin dəstəyi ilə ərsəyə gələn “44” bədii filmi istehsal miqyası, cəlb olunmuş mütəxəssislərin sayı, çəkiliş coğrafiyası, istifadə olunan texniki resursların həcmi və beynəlxalq əməkdaşlıq səviyyəsi baxımından Azərbaycanda son illərin ən böyük kinematoqrafik layihələrindəndir.

“44”-ə mən də baxdım. Həqiqətən təsirli filmdir. Çoxlarımızın anbaan yaşadığı, övladının cəbhədə, əsgəri xidmətdə olduğu vaxtda, sərhədboyu rayonlarda özü təhlükə ilə üz-üzə dayandığı bir dövrdə müharibənin hər gününü böyük səbrlə, təmkinlə qarşılayıb yola salan, övladından da, evindən də çox torpağını düşünən, ta ki Vətən torpaqları alınsın, işğal sona çatsın,- deyən minlərlə soydaşımız 44 günün hər anının həyəcanını yaşayır, şəhidinə göz yaşı axıdır, gözünü silib bir rayonun, bir şəhərin, bir kəndin alınmasına sevinir, qürur duyurdu.

“44” filmində böyük yaradıcı heyəti tamaşaçını həmin günlərə qaytarmaqla, hadisələri reallığı ilə əks etdirməklə, həm sənədli xronikalardan, həm də bədii çalarlardan istifadə etməklə baxımlı, dəyərli bir film ortaya qoyub. Müharibədən öncə görülən işlər, dövlətimizin əslində məsələni sülh yolu ilə həll etmək tərəfində olması, lakin ermənilərin ac gözlərinin doymaması səbəbi ilə əllərindəkindən əlavə yeni torpaqlar iddiasında olmaları və bunun məsələnin məcrasını dəyişməsi kimi fraqmentlər filmə tarixin yaşanmış real bir hissəsini təqdim etməklə onun keyfiyyətini artırır.

Lerik rayonun filmə daxil edilməsi, buradan Elxan kimi igidlərin gözünü qırpmadan Vətən uğrunda müdafiəyə qalxması Azərbaycanın multikultral dəyərlər formalaşdırdığının, ərazisində yaşayan millətlərə münasibətinin məhz müharibə dövründə ortaya çıxan bir nümunəsidir.

Filmin baş qəhrəmanı Rəşadın məhz İçərişəhərdən olması, qədimliklə müasirliyin harmoniyası olan bu gözəl ərazinin filmə də daxil edilməsi filmin qeyri-azərbaycanlı tamaşaçılarında, sözsüz, Azərbaycan haqqında ümumi bir rəy formalaşdırır.

Və filmdə bir sevgi dastanı yaşanır. Bu, təsadüfən filmə daxil edilməyib zənnimcə. Çünki ikinci Qarabağ müharibəsi gənclərimizin iştirak etdiyi müharibə idi. 44 gün gənclərin vətənpərvərliyi necə mənimsəməsinin, bu ölkədə necə mübariz ruhda böyümələrinin, hünər, ər, ərənlik xüsusiyyətlərinin ən yüksək həddə olduğunu sübut etdi. Eyni zamanda minlərlə gənc adamın Vətəni, torpağı sevdiyindən, nişanlısından, həyat yoldaşından (onlar arasında yüzlərlə hamilə olanı da vardı) üstün tutması onların Vətənin, torpağın namus, iffət olduğunu dərindən dərk etməsini, namus, iffət savaşına çıxdıqlarını göstərdi. Məhz bu yolda minlərlə qadın sevdiyini, nişanlısını, həyat yoldaşını itirdi. Filmdə belə bir süjet xəttinin ümumi hadisələrlə birgə inkişaf etdirilməsi ümumilikdə şəhadətə çatanların ardında buraxdığı bir qadının, bir övladın simasında müharibənin nələrə səbəb olduğunun diktəsidir.

Qələbəyə addım-addım, günbəgün çatan film eynilə 2020-ci ildə xalqın gündəlik həyatını o qədər canlı əks etdirir ki, özünü o günlərdə hiss edir, eyni hissləri yenidən yaşayırsan. Canlı səhnələr, rənglər, təbiət gözəllikləri, sıldırım qayalar, daşı daş üstündə qalmayan yurd yerlərindən mənzərələr, ucsuz-bucaqsız düzənliklər, silah-sursat, texniki təminat-hər şey yüksək səviyyədə olması ilə filmin baxımlı olmasını şərtləndirir.

Filmin bədii rəhbəri Anar Ələkbərov, quruluşçu rejissorları İsmayıl Səfərəli, Maksim Smetana, ssenari müəllifləri Anar Ələkbərov, İsmayıl İman, prodüseri Orman Əliyev, quruluşçu operator Oleksandr Pozdnyakov, montaj rejissoru Elşad Rəhimov, bəstəkarı Ruslan Ağababayev, səs rejissoru Teymur Kərimovdur.

Məlumata görə ekran əsəri ssenarinin işlənməsindən postprodakşn mərhələsinədək 5 il ərzində ərsəyə gəlib. Belə ki, bədii ssenari və rejissor ssenarisinin yazılması 2 il, çəkilişlərə hazırlıq işlərinə 1 il, çəkilişlər 14 ay, postprodakşn işləri isə 1 il davam edib. Filmin daimi yaradıcı, aktyor və inzibati heyəti 455 nəfərdən ibarət olub. Hərbçilər, kütləvi səhnələrin iştirakçıları, epizodik rolları canlandıran aktyorlar, cəlb olunan mütəxəssislər nəzərə alındıqda isə layihə iştirakçılarının sayı bir neçə min nəfərə çatıb. Layihəyə müxtəlif istiqamətlər üzrə 198 mütəxəssis dəvət olunub. Filmin çəkilişlərində 2500 hərbçi, Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin 42 döyüşçüsü, əsas rollarda 32 aktyor, epizodik rollarda 1143 aktyor, həmçinin kütləvi səhnələri canlandıran 2000-dək heyət iştirak edib. Aktyorlar sırasında, eyni zamanda Vətən müharibəsi iştirakçıları var.

Filmdə azərbaycanlı aktyorlarla yanaşı, Türkiyənin tanınmış aktrisası Özge Gürel də rol alıb. Çəkilişlərdən əvvəl aktyor heyəti Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin təlim-məşq bazasında hərbi-taktiki hazırlıq keçib. Filmdə Ordumuzun bütün qoşun və qüvvə növləri iştirak edib.

Ekran əsərinin çəkilişləri Bakı, Abşeron, Ağdam, Cəbrayıl, Füzuli, Goranboy, Gəncə, Xocalı, Xocavənd, Xızı, Lerik və Şuşada aparılıb. Ümumilikdə isə çəkilişlər 130-dan çox məkanı əhatə edib.

Bir sözlə, 44 gün davam edərək Zəfərlə bitən ikinci Qarabağ müharibəsindən bəhs edən və əvvəldən sonadək göz yaşı və qürurun birgə müşayəti ilə davam edən ilk filmə baxdıq. Bütün yaradıcı heyətə təşəkkürümüzü bildirir, əməklərin yüksək dəyərləndiririk. Lakin 44 bitməz, davamını gözləyirik!

Mətanət Məmmədova