Siyasi risklər böyükdür: Paşinyan Konstitusiya dəyişikliklərinə tələsmir

Ermənistan cəmiyyətində Azərbaycan və Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşması əleyhinə olan rəy üstünlük təşkil edir

 Amerikalı alim, Atlantik Şurasının geosiyasi analitiki Riç Outzen Azərbaycanın Ermənistan Konstitusiyasının dəyişdirilməsi tələbindən danışıb. Outzenin fikrincə, Ermənistan Konstitusiyasının dəyişdirilməsi barədə Azərbaycanın tələbi Nikol Paşinyan üçün ciddi siyasi risk yaradır. Amerikalı alim hesab edir ki, məsələnin daha ağıllı və daha real həll yolu ABŞ-nin Ermənistanı Konstitusiyaya uyğun şəkildə və onunla ziddiyyət təşkil etməyən, açıq şəkildə ərazi iddialarının olmadığını və irredentizmin tamamilə rədd edildiyini göstərən ayrıca bir saziş hazırlamağa təşviq etməsi ola bilər. Qeyd edək ki, "İrredentizm" başqa dövlətin ərazisini tarixən, etnik və mədəni cəhətdən öz ərazisi hesab edərək onu geri qaytarmağa yönəlik siyasətdir. Ekspertlərə görə, bu variant ilk baxışda cəlbedici görünə bilər. Lakin mövcud problemi həll etmir və məqbul sayıla bilməz. Çünki ayrıca bir sazişin imzalanması ərazi iddiaları ilə bağlı müddəaların qüvvədə qalması deməkdir. Həm də nəzərə alınmalıdır ki, Ermənistan Konstitusiyasında təkcə Azərbaycana qarşı deyil, qardaş Türkiyəyə qarşı da ərazi iddialarına əsas verən müddəalar var.

Politoloq Qulamhüseyn Əlibəyli Sherg.az-a deyib ki, Ermənistan Konstitusiyasının hazırkı mətninin və göstərilən sənədlərin qüvvədə qalması Ermənistanın açıq şəkildə Azərbaycana və Türkiyəyə qarşı ərazi iddialarının olduğunu hüquqi cəhətdən təsbit edir. Ekspertin sözlərinə görə, Konstitusiyadakı ərazi iddiaları ilə bağlı müddəalar revanşistlərin öz maraqlarına uyğun irredentizm siyasəti üçün hüquqi əsas yaradır:

"Təklif olunan kimi Ermənistanın ərazi iddialarının olmadığını göstərən ayrıca bir saziş imzalanması bu vəziyyəti hər hansı formada aradan qaldırmağa kömək etmir. Çünki istənilən saziş Konstitusiyaya bərabər tutula və ya Konstitusiyadan üstün hüquqi qüvvəyə malik ola bilməz. Ermənistan hökuməti və revanşistlər həmin sazişi Konstitusiyaya zidd hesab edərək Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları yenidən irəli sürüb təcavüzkar siyasətlərini davam etdirə bilərlər. Digər tərəfdən, Ermənistan cəmiyyətində Azərbaycan və Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşması əleyhinə olan rəy üstünlük təşkil edir. Outzenin dediyi kimi, Konstitusiya dəyişikliyinə getmək, xüsusən parlament seçkiləri ərəfəsində Paşinyan üçün siyasi risk yarada bilər. Paşinyan da bunu çox gözəl başa düşdüyü üçün Konstitusiya dəyişikliklərinə tələsmir".

Analitik hesab edir ki, məsələnin həllində ilkin addım kimi keçmiş "Dağlıq Qarabağ" ərazisinin Ermənistana birləşdirilməsi haqqında Ermənistan Ali Sovetinin qərarının ləğv edilməsi və Ermənistanın Müstəqillik Bəyannaməsindən həmin qərara istinadı aradan qaldırmaq mümkündür:

"Hər iki sənəd Ermənistanın ovaxtkı Ali Soveti tərəfindən qəbul edilib. Paşinyanın üstünlüyü olan hazırkı parlament müvafiq qərarı ləğv edə, həmin qərara istinadı Müstəqillik bəyannaməsindən çıxara bilər. Yaxud, Ermənistanın Konstitusiya Məhkəməsi qərarı və Müstəqillik Bəyannaməsində ona istinadı etibarsız sayar. Tramp administrasiyasının buna çalışması daha məqsədəuyğun olar".