Sızan bağırsaq sindromu barədə nə bilinir? Simptomlar və yanaşmalar

Sızan bağırsaq sindromu (ingiliscə “leaky gut syndrome”) son illərdə həm tibbi, həm də alternativ tibb sahələrində geniş müzakirə olunan anlayışlardan biridir. Beynəlxalq mənbələrdə bu vəziyyət bağırsaq divarının keçiriciliyinin artması kimi izah edilir. Normal şəraitdə bağırsaq selikli qişası həzm olunmuş qida maddələrinin qana keçməsinə nəzarət edir, lakin bu baryerin zəifləməsi zamanı bakteriyalar, toksinlər və tam parçalanmamış qida hissəcikləri qan dövranına keçə bilər. Bu proses orqanizmdə immun sistemin aktivləşməsinə və müxtəlif iltihabi reaksiyalara səbəb ola bilər.

Bakıvaxtı.az-ın xəbərinə görə, xarici tibbi mənbələrdə qeyd olunur ki, sızan bağırsaq sindromu rəsmi diaqnoz kimi hər bir həkim tərəfindən qəbul edilmir, lakin “bağırsaq keçiriciliyinin artması” (increased intestinal permeability) anlayışı elmi olaraq tanınır və bəzi xəstəliklərdə, xüsusilə çölyak xəstəliyi, iltihabi bağırsaq xəstəlikləri və bəzi autoimmun pozğunluqlarda müşahidə edilir.

Bu vəziyyətin simptomları konkret və spesifik deyil, buna görə də tez-tez digər xəstəliklərlə qarışdırılır. Ən çox rast gəlinən şikayətlərə qarında şişkinlik, qaz, ishal və ya qəbizlik kimi həzm problemləri, xroniki yorğunluq, dəri problemləri (məsələn, sızanaq və ekzema), qida həssaslıqları, oynaq ağrıları və diqqət pozğunluğu kimi hallar daxildir. Bəzi hallarda “beyin dumanı” adlandırılan konsentrasiya zəifliyi də qeyd olunur.

Mütəxəssislər bu vəziyyətin yaranmasında bir neçə risk faktorunu göstərirlər. Bunlara bağırsaq mikrobiotasının balansının pozulması, uzunmüddətli antibiotik istifadəsi, qeyri-sağlam qidalanma, yüksək şəkər və emal olunmuş qida qəbulu, xroniki stress, yuxu pozğunluqları və bəzi dərmanların uzunmüddətli istifadəsi daxildir. Bu faktorlar bağırsaq selikli qişasının zədələnməsinə və iltihabi proseslərin güclənməsinə səbəb ola bilər.

Müalicə ilə bağlı isə vahid və rəsmi tibbi protokol yoxdur. Xarici mənbələrdə əsas yanaşma səbəbin aradan qaldırılmasına və bağırsaq sağlamlığının bərpasına yönəlir. Qidalanmanın dəyişdirilməsi, iltihab yaradan qidaların azaldılması, liflə zəngin və balanslı pəhriz, probiotik və prebiyotiklərin istifadəsi, eləcə də stressin idarə olunması əsas tövsiyələr arasında göstərilir. Həkimlər həmçinin simptomlara uyğun müalicə aparır və oxşar əlamətlər verən digər xəstəliklərin istisna edilməsini vacib sayırlar.

Əli Hüseynov