Son 20 ildə qlobal istehsalın mərkəzi necə dəyişib?

Müəllif: Gülnar Əhmədli, Banco.az

Çinin dünyanın ən böyük istehsal iqtisadiyyatı kimi yüksəlməsi ilə qlobal istehsalın mərkəzi son iki onillikdə əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib.

Banco.az İqtisadi Təhlil Bürosu və Dünya Bankının ən son məlumatları əsasında aparılan araşdırmaya istinadən xəbər verir ki, 2005-ci ildə Avropa İttifaqı qlobal istehsal əlavə dəyərinin 24%-ni təşkil edib.

ABŞ həmin dövrdə 22%-lik payla dünyanın ən böyük tək ölkəli istehsalçısı olaraq qalırdı. Yaponiya isə qlobal istehsalın 13%-ni təşkil edirdi. Çin 9%, Cənubi Koreya 3%, Hindistan, Meksika və Rusiya isə hər biri 2% paya malik idi.

İlk 5-liyin payı illər ərzində belə dəyişib:

2005

Aİ – 24%

ABŞ – 22%

Yaponiya – 13%

Çin – 9%

Cənubi Koreya – 3%

2010

Çin – 18%

Aİ – 20%

ABŞ – 17%

Yaponiya – 11%

Cənubi Koreya – 3%

2015

Çin – 26%

ABŞ – 17%

Aİ – 17%

Yaponiya – 7%

Cənubi Koreya – 3%

2020

Çin – 28%

ABŞ – 16%

Aİ – 16%

Yaponiya – 8%

Cənubi Koreya – 3%

2025

Çin – 27%

ABŞ – 17%

Aİ – 17%

Yaponiya – 5%

Cənubi Koreya – 3%

20 il ərzində Çinin qlobal istehsaldakı payı üç dəfə artaraq 2025-ci ildə 27%-ə çatıb. Beləliklə, Çin ABŞ və Avropa İttifaqını 10 faiz bəndi qabaqlayaraq dünyanın ən böyük istehsal iqtisadiyyatına çevrilib.

Çinin iqtisadi liberallaşması və 2001-ci ildə Ümumdünya Ticarət Təşkilatına (ÜTT) üzv olması bu yüksəlişdə mühüm rol oynayıb. Böyük və nisbətən ucuz işçi qüvvəsi, eləcə də müxtəlif regional vergi güzəştləri çoxmillətli şirkətləri və böyük həcmli istehsal investisiyalarını ölkəyə cəlb edib.

Çinin payı artdıqca ABŞ, Aİ və Yaponiyanın qlobal istehsaldakı ümumi payı əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. 2005-ci ildə dünya istehsalının 59%-i bu üç iqtisadiyyatın payına düşürdüsə, 2025-ci ildə bu göstərici 39%-ə enib.

Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin!!