Son söz Türkiyənin olacaq?

"Suriya hakimiyyətini ələ keçirmiş "Heyət Tahrir əş-Şam" adlı silahlı qrup Türkiyə ilə geniş əlaqələrə malikdir və buna görə də Moskvanın Dəməşqlə Ankara arasında münasibətləri qurmasına ehtiyac yoxdur. 19 dekabrda Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Suriyaya səfəri də bu fikri dəstəkləyir."

Bu sözləri rusiyalı politoloq Vitali Arkov “Cümhuriyət”-ə açıqlamasında deyib. Politoloqun fikrincə,  Suriya artıq bir dövlət kimi mövcudluğunu itirir və yenidən böyük güclərin təsir zonasına bölünür. Tarixdə olduğu kimi, yenə də bu bölgədə hər şey dəyişir:

"Rəsmi Ankara bəyan edib ki, Prezident Ərdoğan Suriya şəhərlərini (məsələn, Hələb və Dəməşq) birləşdirməyi nəzərdə tutmur, amma bu şəhərlərdə yaşayan sünni və türkcə danışan əhalinin dəstəyini istədiyini vurğulayıb. Bu, protektorat anlayışıdır, yəni müdafiə məqsədilə dəstək verməkdir.Eyni zamanda, İsrail Suriyanın ərazilərini işğal edir və burada hərbi obyektləri məhv edir, bu isə Dəməşqin buna qarşı durmasına imkan vermir.

ABŞ isə kürdlər üçün muxtariyyət təklif edir ki, bu da Türkiyə üçün təhlükə yarada bilər.Latakiya məsələsi də hələ aydın deyil. Burada şiələr  çoxluq təşkil edir və başqa bölgələrdən olan şiə qaçqınlar bu əraziyə gəlirlər. Bu ərazinin rəsmi olaraq Dəməşqə tabe qalacağı, amma faktiki olaraq ayrılacağı gözlənilir”.

V. Arkov hesab edir ki, İranın Suriya ilə bağlı böyük marağı var və bu, həm də hərbi yardımla müşayiət olunur. O qeyd edib ki, İranın Suriya əhalisinə verdiyi dəstək həm hərbi əməliyyatlarda iştirakını əhatə edir və hələ də Suriyada İranın hərbi qüvvələri var:

"Böyük Britaniya və Fransa da Suriyada maraqlıdır, amma Fransa, xüsusilə Emmanuel Makron  bölgədəki digər ölkələrlə münasibətləri pisləşdirib. Buna görə də Parisin maraqlarının nəzərə alınması çətin görünür.

Suriya hakimiyyətinin dəyişməsi, Moskva, Ankara və Tehranın arxasında gizli razılaşmaların nəticəsidir. Əsədin ölkəni tərk etməsi isə Təl-Əvivin də bu məsələdə iştirakını göstərir, çünki o, Əsədin təyyarəsini vurmaq şansını qaçırmazdı.

Moskva Ankaranın mövqeyinə və Rusiyanın Qərblə olan qarşıdurmasında dəstəyinə cavab olaraq bu addımı ata bilərdi. Beləliklə deyə bilərik ki,  Suriya üçün faciəvi  hadisələr hələ indi başlayıb."

Türkiyənin hadisələrin indiki fonunda regiondakı mövqeyinə toxunan ekspert bildirib ki, rəsmi Ankara 2022-ci ilin yazında Moskva və Kiyev arasında danışıqlarda vasitəçi olub, amma sonradan danışıqlar Kiyevin səhvi nəticəsində pozulub.  O, Türkiyənin  Rusiyaya qarşı sanksiyalar tətbiq etmədiyini  və sanksiyaları aşmaqda Rusiyaya kömək etdiyini, buna görə də  özünə qarşı sanksiyalar riski yarananda yeni yollar aradığını vurğulayıb:

"Türkiyə və Rusiya arasında ticarət həcmi rekord həddə çatıb. Türkiyə Rusiya ilə münasibətlərindən gəlir əldə edir. Burada paralel idxal və Rusiya qazının Avropaya yenidən ixracı kimi məsələlər var. Burada Azərbaycanın böyük köməyi var. Lakin Türkiyə bununla bağlı bütün riskləri öz üzərinə götürür və Ukraynada böyük layihələrini faktiki olaraq dayandırır.

Məsələn, Ukraynada “Bayraktar” PUA istehsalı fabrikin tikintisi haqqında yüksək səslə elan edilmiş layihə ləngidilir və Türkiyə tərəfi artıq bildirir ki, bu fabriki yalnız müharibə bitdikdən sonra açacaq, çünki bu PUA-ların indi hara uçacağını açıq-aydın görmək olar.Başqa sözlə, Türkiyə, Azərbaycan, İran və Gürcüstan kimi qonşularının dəstəyi ilə Rusiya qərb sərhədlərindəki mühüm məsələlərə diqqət yetirə bilir”.

Səbinə Uğur
“Cebheinfo.az”

Bizi Telegramda izləyin

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin