Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

SOS: Xəzərdə Urmu fəaləkəti gözlənilir

SOS: Xəzərdə Urmu fəaləkəti gözlənilir

Icma.az xəbər verir, Cebheinfo saytına əsaslanaraq.

Son illər Xəzər dənizində suyun azalması müşahidə olunur və bu, region üçün ciddi ekoloji təhlükə yaradır. 

Suyun geri çəkilməsi nəticəsində Lənkəran rayonunda yeni quru sahələr meydana çıxıb. Dəniz səviyyəsinin enməsi ilə sahilboyu ərazilərdə əvvəllər qayalıq kimi görünən çıxıntıların əslində nəhəng ağac kökləri olduğu müəyyən edilib. 

Ekspertlər bildirirlər ki, suyun geri çəkilməsi torpağın duzlaşmasına, eləcə də duz və toz fırtınalarının artmasına səbəb ola bilər. Əgər vəziyyət davam edərsə, Xəzərətrafı regionlar Urmu gölündəki kimi ciddi ekoloji fəlakətlə üzləşə və yaşayış üçün əlverişsiz hala gələ bilər. 

Mövzu ilə bağlı “Cebheinfo.az”-a açıqlamasında Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi yanında İctimai Şuranın üzvü, ətraf mühit məsələləri üzrə ekspert Rövşən Abbasov bildirib ki, Xəzər dənizi daxili göldür və onun əsas su mənbəyi ona axan çaylardır. 

Onun sözlərinə görə, çaylardan aşırı su istifadəsi ilkin mərhələdə görünməsə də, müəyyən müddətdən sonra ciddi ekoloji fəlakətə gətirib çıxarır: 

“Son 30 ildə dünyada olan daxili göllərin təxminən yarıdan çoxu əhəmiyyətli dərəcədə öz suyunu itirib. Bunların bir hissəsi isə tamamilə quruyub. Məsələn, biz Aral gölü, Urmiya gölü, Çab gölü haqqında “tamamilə quruyub” deyə bilərik. Çünki bu göllər əvvəllər çox müxtəlif və rəngarəng ekosistem xidmətləri təmin edən göllər idi. 

Burada həm balıqlar, həm də rütubət ərazilərdə yaşayan quşlar yaşayırdılar.

Adını sadaladığım göllər tamamilə bu funksiyalardan məhrum olublar və quruma prosesi gözlənilmədən baş verib. Çünki göllərdə suyun azalması ilkin etaplarda gözlə görünməyəcək qədər olur. Məsələn, biz göllərə tökülən çayların suyundan aşırı istifadə ediriksə, bu, göllərin səviyyəsində özünü dərhal göstərmir. 

Məhz müəyyən bir dövrdən sonra göstərməyə başlayır. Sonradan isə biz artıq ekoloji faciənin şahidi oluruq. Bu Aralda da, Urmiyada da belə olub və indi Xəzərdə baş verir”. 

Ekspert qeyd edib ki, Xəzər dənizində son illərdə müşahidə olunan səviyyə azalması həm təbii, həm də insan amilləri ilə bağlıdır: 

“Əlbəttə, Xəzərdə tarixi azalmalar olub. Xəzər dənizində tarixi azalmaların olması məhz onun daxili göl olması ilə bağlıdır. Çünki daxili göllərdə səviyyənin artıb-azalması müşahidə oluna bilər və Xəzər kimi böyük bir göldə bu artma-azalma daha iri miqyasda baş verə bilər. Amma hazırkı azalma həm də iqlim dəyişmələrinin təsiri ilə çayların suyundan aşırı istifadə nəticəsində baş verib. 

Məhz Nazarbayevdən əvvəl Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev də Xəzər haqqında danışarkən belə bir fikir irəli sürmüşdü ki, biz hər bir məsələdə iqlim dəyişmələrini günahlandıra bilmərik. Biz Xəzərə tökülən çayların suyundan aşırı istifadə edirik. Məsələn, belə bir faktı götürək ki, Volqa çayı üzərində olan su anbarlarının ümumi sahəsi 30 min kvadrat kilometrdən çoxdur. Bu da əlavə itkilər deməkdir. Həm buxarlanma, həm də infiltrasiya nəticəsində suyun əlavə azalması müşahidə olunur”. 

Rövşən Abbasov əlavə edib ki, əgər adaptasiya planları həyata keçirilməsə, proses dönməz ola bilər: 

“Həştərxan vilayətində son illər əkin sahələrinin ümimi miqdarı kəskin şəkildə artmışdır. Digər çay hövzələrində də oxşar xüsusiyyətləri biz müşahidə edirik. Məsələn, Kür hövzəsində su götürmələri xeyli artıb. Türkiyə, Gürcüstan və Azərbaycanın özündə Kürdən olan su götürmələri əvvəlki illərə nisbətən artıb. Əlbəttə ki, bu, özünü Xəzərin səviyyəsində gec-tez göstərməli idi və göstərir də. Bu proses dönməz ola bilər. 

Əgər biz bu gün adaptasiya planlaşdırmaları həyata keçirməsək, bu proses dönməz olacaq. Onu deyim ki, Azərbaycan bu prosesə artıq başlayıb. Məsələn, hazırda Şirvan kanalının bərpasını və böyüdülməsini görürük. Bu, təkcə ona görə deyil ki, əkin sahələri artırılacaq, bu, həm də Şirvan kanalında olan su itkilərini azaldacaq. Məhz bu milli adaptasiya proqramının əsas tərkib hissələrindən biridir ki, biz su itkilərini azaldaraq Azərbaycanın su təhlükəsizliyinə töhfə verək”. 

O bildirib ki, eyni proqramlar digər Xəzəryanı ölkələrdə də həyata keçirilməlidir: 

“Ümid edirəm ki, 5 Xəzər dövləti bir araya gələrək müəyyən öhdəliklər götürəcək və hər ölkənin ərazisindən Xəzərə axan çaylardan nə qədər suyun çatdırılacağı müəyyən olunacaq. 

Burada vacib məqam odur ki, biz bu prosesə Türkiyə, Gürcüstan və Ermənistandan da iştirak etməsini təmin etməliyik, çünki Xəzərə axan suların götürülməsində məhz onlar da iştirak edir. İran da bu məsələdə həm Xəzəryanı ölkə kimi həm də dolayı yolla Xəzərə axan suların azalmasında iştirak edir. Ölkələr bu məsələlərdə bir qədər məsuliyyətli olmalıdırlar. 

Məsuliyyət olmasa, nəticədə bizi geridönməz bir proses gözləyə bilər. Xəzər tam qurumasa da, su səviyyəsi əhəmiyyətli dərəcədə azala bilər. Bu da Xəzəryanı ölkələr üçün ekoloji fəlakətə səbəb ola bilər”. 

Əfsanə Rəcəb 
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:323
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 12 Dekabr 2025 16:46 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see359

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see309

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see279

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see253

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see248

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see243

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see229

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see224

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see224

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see221

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see206

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see202

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see202

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see199

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see193

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see193

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see193

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see187

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see183

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see182
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri