Sosial mediada dərman tövsiyəsi: Sağlamlıq üçün riskli trend

Son vaxtlar sosial şəbəkələrdə, xüsusilə Instagram və TikTok platformalarında bəzi əczaçıların dərmanlar barədə geniş tövsiyələr paylaşdığı müşahidə olunur.

Onlar müəyyən ağrılara, yuxusuzluğa, depressiyaya və ya allergiyaya qarşı “nə fayda edir?” sualını cavablandırır, bəzən hətta konkret dərman adları çəkərək izləyicilərə “məsləhət” verir. Əvvəlcə xeyirxahlıq və maarifləndirmə kimi görünən bu cəhdlər əslində ciddi tibbi risklər doğurur. Çünki sosial şəbəkədə edilən tövsiyələr reseptsiz özünü müalicə etməyə sövq edir. Bu isə bəzən ölümcül nəticələrə gətirib çıxara bilər.

Əczaçı dərmanların hazırlanması, saxlanması və istifadəsi barədə bilik sahibi olan mütəxəssisdir. Onların əsas vəzifəsi resept əsasında dərmanı təqdim etmək, təlimatla bağlı sualları cavablandırmaqdır. Lakin xəstəliyi diaqnoz qoymaq və müalicə təyin etmək yalnız həkimin səlahiyyətidir. Sosial şəbəkələrdə bəzi əczaçıların davranışı bu səlahiyyətləri aşır və tibb qanunvericiliyinə ziddir.

Sosial şəbəkədəki tövsiyə əsasında alınan dərman allergik reaksiya, orqan zədələnməsi və ya dərman qarşılıqlı təsiri ilə fəsad yarada bilər. Unutmayaq ki, simptomları dərmanla “söndürmək” xəstəliyin əsl səbəbini aşkar etməyə mane olur. Nəticədə vaxtında müdaxilə gecikir. Hətta yuxusuzluq və stress üçün tövsiyə olunan bəzi sakitləşdirici vasitələrə uzunmüddətli istifadə hallarında psixoloji və fizioloji asılılıq formalaşa bilər.

Bəzi hallarda əczaçılar dərman şirkətləri ilə əməkdaşlıq edərək izləyicilərinə marketinq məqsədilə konkret məhsulları təbliğ edir. Bu da etik prinsiplərə ziddir.

Azərbaycan Respublikasının "Əhalinin sağlamlığının qorunması haqqında" Qanununa görə, reseptsiz satılmayan dərmanlar yalnız həkim təyinatı ilə verilməlidir. Əczaçıların həkim kimi davranması hüquqi məsuliyyət daşıyır.

Əlbəttə, əczaçılar maarifləndirmə aparmalı, əhalini dərman istifadəsində diqqətli olmağa çağırmalıdır. Ancaq bu fəaliyyət konkret dərman adı çəkərək, "sizə bu dərman fayda verər", "filan hallarda bunu qəbul edin" demək formasına keçirsə, artıq bu, qeyri-rəsmi həkimlik sayılır.

Sağlamlıq sosial media trendlərinə qurban veriləcək mövzu deyil. Hər bir yanlış tövsiyə bir insanın həyatı ola bilər. Əgər həkim deyilsinizsə, tövsiyə yerinə istiqamət verin: "Bu probleminiz varsa, mütləq həkimə müraciət edin". Çünki dərman ticarət deyil, sağlamlıq əmanətdir.

Leyla Mirzə