Söz dünyasının yaxşısı...

Onun haqqında yaxşı insanlar yaxşı söz deməkdən çəkinməz. Çünki Pənah Rüstəm hər cür şöhrətdən, qeybətdən, pis niyyətdən uzaq, jurnalist adının saflığını qoruyan idi. Ürəyinin yükünü insaniyyətdən, səmimiyyətdən, xətir-hörmətdən tutmuşdu. Sakit təbiəti, üzünün nuru, sabitqədəmliyi ilə seçilirdi. Elə mənim də yaddaşımda təmizliyinə, duruluğuna, sözünün bütövlüyünə görə dərin iz buraxıb. 

Pənah bir jurnalist kimi AZTV-də, “Bakı–Baku”, “Vışka” qəzetlərində, “Media Press” İnformasiya Agentliyində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. Fəaliyyəti dövründə işinə məsuliyyətlə yanaşması, ünsiyyətdə olduğu jurnalist həmkarlarının qayğısına qalması heç vaxt yadımdan çıxmaz. 

...Pənahı gənclik illərindən – “Azərbaycan” nəşriyyatına gedib gəldiyim vaxtlardan tanıyırdım. Mən, o zaman ittifaq tabeliyində olan, respublikamızın sənaye nəhəngi sayılan “Şelflayihəistikinti” İB-nin orqanı (İndiki Bakı Dərin Özüllər Zavodu) “Xəzər” – “Kaspi” (Azərbaycan və rus diliərində nəşr olunurdu) çoxtirajlı qəzetinin redaktoru idim. Pənah isə respublika mətbuatında çalışırdı. O, “Bakı” – “Baku” və “Vışka” qəzetlərində işlədiyi dövrlərdə bizim qəzetdə dərc olunan məqalələrin aktuallığını nəzərə alıb adıçəkilən qəzetlərdə də işıq üzünə çıxarırdı. O zamanlar bu, qəbul olunmuş qayda idi. Çoxtirajlı qəzetlərdə gedən yazılardan respublika mətbuatında seçmələr verilirdi.

Vətənpərvər oğul idi. Birinci Qarabağ savaşı illərində qaynar nöqtələrdən yazdığımız reportajları yurd aydınlarımız, yəqin ki, yaxşı xatırlayırlar. Hadisələri obyektiv qiymətləndirmək bacarığı, özünün prinsipial mövqeyinin olması onu fərqləndirən cəhətlərdən idi. Pənah həm gözəl jurnalıst, həm də yaxşı tərcüməçi kimi tanınırdı. Hərdən də şeir havasına köklənib yazırdı. Həmkarımız Zemfira Məhərrəmlinin döyüşçü xanımlarımıza həsr olunan “КАРАБАХСКАЯ ВОЙНА:сражались и женшины” kitabını məharətlə rus dilinə çevirmiş və 2005-ci ildə Sankt-Peterburqda nəşr etdirmişdi. “Bədii düşüncədə Qarabağ” kitabının, yeni povest və hekayələrin tərcüməsini isə bir neçə ay öncə başa çatdırmışdı. Heyf ki, bu tərcümə kitablarını görmək ona qismət olmadı.

Çoxdan bir-birimizdən xəbərsiz idik. Uzun fasilədən sonra sosial şəbəkələrdən sorağımı alıb, köhnə dostunu yada salıb, ismarıc yazmışdı. Əlaqələrimiz yenidən bərpa olunmuşdu. Vaxt olduqca, bayramdan-bayrama yazışırdıq, danışırdıq. Hər dəfə deyirdi ki, şeirlərindən göndər, tərcümə edim. Mənsə şeirlərimi göndərəcəyimə söz versəm də, vaxtı uzadırdım. Bilirdim ki, səhhətində problemləri var, ona görə əziyyət vermək istəmirdim. 

...Son bir ildə telefon əlaqələrimiz də olmurdu. Bu günlərdə rəhmətə getdiyini eşidəndə çox kədərləndim. Dəfnində iştirak edə bilmədiyimə görə, məyus oldum. Pənah Rüstəm 69 yaşında dünyasını dəyişdi. O, dünyanın pak, yaxşı, fədakar insanlarından biri kimi özündən sonra xoş xatirələr qoyub getdi.

Üzləşdiyi məhrumiyyətlərə, maneələrə baxmayaraq, Pənah ömrünün sonunadək öz yolu ilə getdi. O, insanlar içində insan araya-araya köçdü bu dünyadan... Bilmirəm, ömrünün sonuna yaxın nələr yazıb, yazdıqlarından işıq üzünə çıxarmadığı nələr qalıb. Amma öz qeydlərində yazırdı: “...Dənizin möcüzəli “terapiyası” əzizdir. Qısa müddətdə toparlanıb, əvvəlki rejimə qayıtdım, sifarişləri vaxtında çatdırdım. Sanki yeni ruh – qüvvə gəldi, ən çətin yazılara “girişdim”, heç nədən çəkinmədim – geri durmadım. Əksinə, əvvəlkindən çox material yazdım, maraqlı layihələrə qol qoydum. Hətta, bir çox mahnılara mətn yazdım. Poetik tərcümələrə başladım, müasir şairlərin şerlərini ruscaya çevirdim. Bədxahların “proqnozlarını” pozdum. Bəli, xəstəliyə boyun əymədim. Və bu gün qalib kimi yoluma davam edirəm.”

Onun bir çox şeirlərinə bəstələnmiş və sevilən mahnılar var. Bəstəkar Eldar Mansurovun yazdığı, Xalq artistlərimiz Flora Kərimova və Faiq Ağayevin ifa etdiyi “Bir daha” adlı çox sevilən mahnının sözləri Pənah Rüstəmə aiddir. “Qayıt dünəninə, Bakı”,”İçəri şəhərim” və digər mahnılar da bu qəbildəndir.

O, təklənəndə dənizlə həmsöbət olurdu. Yaz günəşinin hərarəti ilə hələ tam isinməmiş dənizlə isti ürəklə danışırdı: “Birdən buludlar dağılır və günəş bizi salamlayır. Qışda nadir olan belə günləri xoşlayıram. Sanki yazın gəlişini “hazırlayan” məqamları deyirəm. Şaxtalı havada qaralmış göyün açılması, günəşin buludlar arasından “yol tapıb” çıxması və “göz vuraraq” parlaması təbiətin möcüzəsi deyilmi?”

Özünün dediyinə görə, ömrünün sonuna qədər ailə qurmadı, tək yaşadı. Evlənməməyinin səbəbini bilmirdim. Amma onu bilirdim ki, üzü gülsə də, içində təsəllisiz kədərlə yaşadığı hiss olunurdu. Bilmirəm, bəlkə də ürəyində heç kimin bilmədiyi nakam məhəbbəti varmış. Bəlkə, ona görə, sirrini dənizə danışardı: “Həmişə çətin anlarda sirrimi dənizlə bölüşür, təskinlik tapardım. Başımın üstünü qəfil alan xəstəlik planları alt-üst etdi. Amma sonda qalib özüm oldum. Böhrandan rəbbimin himayəsi, gücü və iradəm hesabına çıxdım”.

Taledən, Tanrıdan bircə diləyi vardı Pənahın. O da sağlam ömür sürmək. Belə diləkdə bulunur insanlar başdan-binadan.Tanrı onu yaxşı adam kimi öz pənahında saxlayırdı. Amma neyləyəsən ki, belədir dünyanın işi:

Sevinc də görmüşük, qəm də yemişik,
Axırı məzardı, əvvəli beşik...

Özünün də qeyd etdiyi kimi, gücü doğma dalğaların səsindən alırdı. Həm də bunu Xəzərə yazdığı sətirlərlə dilə gətirirdi:

Xəyal, fikir dünyamı
beşik kimi yırğalar,
yorğun – vurğun,
qəlbə uyğun dalğalar...

Nə bilmək olar, bəlkə də Pənah yazdığı mahnı mətnlərində öz taleyi ilə dərdləşirdi. Sözləri Pənah Rüstəmə, bəstəsi Eldar Mansurova məxsus olan “Tale” mahnısı kimi. Ruhu şad olsun...

Həzi HƏSƏNLİ,
şair-publisist