Sözlə yazılmış səssizlik: “Özüdür ki var!”

Aydın Canın qələmi yenidən oxucu ilə görüşə gəlib

 Müasir Azərbaycan publisistikasının tanınmış imzalarından biri olan Aydın Canın növbəti – “Özüdür ki var” kitabı işıq üzü görüb. 

“Sözün sağlığına” kitabından sonra müəllifin ikinci nəşri olan “Özüdür ki var!” həm mövzu rəngarəngliyi, həm də janr müxtəlifliyi baxımından müstəsna əhəmiyyət daşıyır. 

Kitabda Aydın Canın ictimai-siyasi publisistika yazıları, esse və etüdləri, portret oçerkləri, qısa hekayələri və ədəbi tənqid nümunələri yer alır. Bu janr müxtəlifliyi Aydın Canın həm jurnalist, həm müşahidəçi, həm də ədəbiyyat adamı olaraq çoxşaxəli yaradıcılığını göstərir. Kitabda yer alan ictimai-siyasi məqalələrdə müəllifin cəmiyyətə bələdliyi, vətəndaş məsuliyyəti və sözdə duruşu açıq-aydın sezilir. Aydın Can müşahidə etməklə kifayətlənmir – o, həm də şərh edir, izah edir, yerli-yersiz emosiyadan uzaq, rasional və mənəvi dəyərlərə söykənərək yol göstərir. Yazılar bir mübarizə çağırışı deyil, daha çox daxili duruluqla gerçəyə baxma təklifidir. Esse və etüdlərdə isə Aydın Canın qələmi daha incə, daha poetik, daha fərdi olur. Oxucu ilə qurulan münasibət bəzən bir dostun pıçıltısına, bəzən müəllimin təmkinli izahına, bəzənsə bir şairin iç monoloquna çevrilir. Müəllif yazılarında daxili harmoniyanı, sükutun gücünü, sevginin dərinliyini, vicdanın susqunluğunu müxtəlif formalarda təqdim edir. Onun qəhrəmanları da səs-küylü deyil, həyatın kənarından baxan, amma içindən duyan insanlardır. “Özüdür ki var!” bu mənada yalnız mətn toplusu yox, həm də varoluş düşüncəsinin lokal səslənməsidir. Aydın Can bu kitabda bizi real coğrafiyadan mənəvi coğrafiyaya aparır. Yazılarında adını çəkdiyi “prospektlər” yalnız ünvan deyil – tarixin, kimliyimizin, ruhumuzun yaşadığı yollar kimi təqdim olunur. Bu prospektlər keçmişin izləri, bu günün anlamı və gələcəyin tövsiyəsidir. Kitabın özəlliklərindən biri də Aydın Can haqqında müxtəlif zamanlarda yazılmış fikirlərin də yer almasıdır. Tanınmış ictimai-siyasi xadimlərin, yazıçıların və jurnalistlərin onunla bağlı qeydləri təkcə şəxsi dəyərləndirmə deyil – bu, həm də Aydın Canın ədəbi-publisistik mövqeyinin, etik və estetik duruşunun güzgüsüdür. O, danışan yox, danışdıran müəllifdir. Yazılarında pafos yoxdur, ritorika yoxdur, nümayiş yoxdur. Sadəlik, lakin dərinlik; təmkin, lakin aydınlıq; şəxsi təcrübə, lakin ümumbəşəri hisslər – onun yazılarına məhz bu keyfiyyətlər xasdır. Bu kitab düşünmək, müqayisə etmək, hiss etmək üçün yazılıb. Oxucu bu yazılarda özünə yaxın bir fikir, tanış bir duyğu, unudulmuş bir xatirə tapacaq. Aydın Can yazarkən yalnız dili deyil, ruhu da işləyir. Onun qələmi sadəcə xəbər və ya fikir daşıyıcısı deyil, o, həm də zamana qarşı yazılmış şəxsi gündəlik, yaşanmışı yadda saxlamaq cəhdi, sözün məsuliyyətinə verilmiş cavabdır. Aydın Can bu əsərində oxucunu gündəlik həyatın səthindən bir qədər dərinə, insanın daxili dünyasına və varoluşun mənasına doğru yönləndirir. Kitab həm gənc, həm də yetkin yaşda olan oxucular üçün dəyərli bir düşüncə qaynağı ola bilər. 

Qeyd edək ki, Aydın Məmməd oğlu Canıyev (Aydın Can) 1 mart 1968-ci ildə Lənkəran rayonunun Kərgəlan kəndində anadan olub. 1985-ci ildə həmin kənddə orta məktəbi bitirib.  Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinə qəbul olub. Sovet ordusu sıralarında iki illik hərbi xidmətdən sonra təhsilinə davam edib. İkinci kursdan başlayaraq “Kommunist”, “Azadlıq”, “Həyat” qəzetlərində işləyib, respublikada və Moskvada çıxan qəzetlərlə əməkdaşlıq edib. “Azərbaycan 21-ci əsr” qəzetinin baş redaktoru olub. Qəzetlərlə və saytlarla qısamüddətli əməkdaşlıq istisna olmaqla təxminən 25 ildir ki, müstəqil jurnalist kimi fəaliyyət göstərir! AYB üzvüdür, 2020-ci ildə Prezident təqaüdçüsü olub.