Sülhün və həmrəyliyin möhkəmləndirilməsində multikultural dəyərlər

Sülh və həmrəylik hər bir cəmiyyətin dayanıqlı gələcəyi üçün əsas dəyərlərdəndir. Müasir dünyada müxtəlif xalqların, dinlərin, dillərin və mədəniyyətlərin eyni coğrafiyada yaşaması multikultural dəyərlərin əhəmiyyətini daha da artırır. Bu müxtəliflik düzgün münasibət qurulduqda qarşıdurma mənbəyinə yox, cəmiyyətin mənəvi zənginliyinə çevrilir.

Multikulturalizmin əsasında qarşılıqlı hörmət, anlayış, dözümlülük, bərabərlik və dialoq dayanır. İnsan başqa mədəniyyətin və fərqli dünyagörüşünün daşıyıcısına hörmət etdikdə cəmiyyətdə etimad güclənir. Etimadın olduğu mühitdə isə həmrəylik daha möhkəm əsaslar üzərində qurulur.

Sülh ilk növbədə insan münasibətlərindən başlayır. Siyasi razılaşmalar və diplomatik sənədlər sülh üçün hüquqi zəmin yaradır. Onun davamlılığı isə insanların düşüncəsində və gündəlik münasibətlərində formalaşır. Başqasının fərqliliyinə hörmət edən insan qarşıdurma əvəzinə anlaşmaya üstünlük verir. Bu baxımdan multikultural dəyərlər sülh mədəniyyətinin əsas dayaqlarından biridir.

Azərbaycan bu sahədə zəngin tarixi təcrübəyə malikdir. Əsrlər boyunca müxtəlif xalqların və dini icmaların birgə yaşadığı ölkəmizdə məscid, kilsə və sinaqoqların qorunması tolerantlıq ənənəsinin mühüm göstəricisidir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə multikulturalizm və tolerantlıq dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən birinə çevrilib. Azərbaycan müxtəlif mədəniyyətlərin və sivilizasiyaların dialoqu üçün beynəlxalq platforma kimi çıxış edir.

Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə ölkəmiz müxtəlif dinlərin və mədəniyyətlərin nümayəndələri arasında qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsinə yönələn beynəlxalq təşəbbüslərə xüsusi diqqət ayırır. Bu siyasətin mahiyyətində fərqliliklər arasında körpü yaratmaq, dialoq mühitini genişləndirmək və sülh ideyasını daha geniş coğrafiyaya çatdırmaq dayanır.

Multikultural dəyərlər ailədən, məktəbdən və gündəlik münasibətlərdən başlayır. Uşaqlara fərqliliklərə hörmətin öyrədilməsi, ayrı-seçkiliyə qarşı sağlam münasibətin formalaşdırılması gələcək cəmiyyətin mənəvi əsaslarını möhkəmləndirir. Media da bu prosesdə böyük məsuliyyət daşıyır. İnsanları qarşı-qarşıya qoyan nifrət dili əvəzinə dialoqu və qarşılıqlı anlayışı təşviq edən informasiya mühiti həmrəyliyə xidmət edir.

Multikulturalizm münaqişədən sonrakı cəmiyyətlər üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müharibənin fiziki nəticələrini aradan qaldırmaq mümkün olsa da insanların yaddaşında qalan ağrıların sağalması daha uzun zaman tələb edir. Belə mərhələdə humanizm, dialoq və qarşılıqlı hörmət gələcəyə inamın möhkəmlənməsinə kömək edir.

Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığı qələbə və 2023-cü ilin sentyabrında keçirilən antiterror tədbirləri ölkəmizin ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam təmin etdi. Prezident İlham Əliyevin siyasi iradəsi və qətiyyətli liderliyi ilə əldə olunan bu tarixi nəticə regionda yeni reallıq formalaşdırdı. Qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri bu reallığı davamlı sülh və regional həmrəylik üçün möhkəm zəminə çevirməkdir. Nəticədə multikulturalizm sülhün yalnız ideya kimi ifadəsi yox, cəmiyyətdə yaşamasını təmin edən mənəvi mexanizmdir. Qarşılıqlı hörmət insanları yaxınlaşdırır, dialoq anlaşmanı gücləndirir, bərabərlik etimad yaradır, etimad isə həmrəyliyi möhkəmləndirir.

Sülhün gələcəyi fərqliliklərin qarşılıqlı hörmət şəraitində yaşadılmasındadır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmizin multikulturalizm siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri də müxtəlifliklər içində birliyi gücləndirmək və Azərbaycanın sülhə, həmrəyliyə verdiyi dəyəri beynəlxalq miqyasda nümayiş etdirməkdir. 

Multikultural dəyərlər fərqlilikləri qarşıdurma səbəbindən həmrəylik mənbəyinə çevirərək sülhün mənəvi dayaqlarını möhkəmləndirir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın bu istiqamətdə həyata keçirdiyi siyasət müxtəlif mədəniyyətlərin qarşılıqlı hörmət və anlaşma şəraitində birgəyaşayışını təşviq edən mühüm nümunədir. 

Dövlət başçısının Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman Dini Rəhbərləri Şurasının üzvlərindən və müşahidəçilərindən, Yəhya Bakuvi Beynəlxalq Konfransının həmtəşkilatçılarından və Qafqaz Xalqları Ali Dini Şurasının üzvlərindən ibarət nümayəndə heyətini qəbulu zamanı səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycanın dini həmrəyliyə, multikultural dəyərlərə, qarşılıqlı hörmət, sülh və birgəyaşayış prinsiplərinə əsaslanan siyasətinin mahiyyətini aydın göstərdi. Müxtəlif ölkələrdən dini liderlərin, Türk dünyasının və Qafqaz xalqlarının nümayəndələrinin Bakıda bir araya gəlməsi Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi siyasətdə dini və mədəni müxtəlifliyə verilən önəmin mühüm göstəricisidir. Sirr deyil ki, Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın tarixən formalaşmış tolerantlıq ənənələrini müasir dövlət siyasəti səviyyəsində davam etdirərək ölkəmizin müxtəlif dinlərin və mədəniyyətlərin qarşılıqlı hörmət şəraitində yaşadığı məkan kimi tanınmasına böyük diqqət yetirir. Onun təşəbbüsü və siyasi iradəsi ilə keçirilən beynəlxalq dini və mədəni tədbirlər Azərbaycanın sülh, dialoq və həmrəylik platforması kimi mövqeyini möhkəmləndirir. Bu siyasət ölkəmizin Türk dünyası ilə İslam aləmi, Qafqaz xalqları ilə müxtəlif dini icmalar arasında qarşılıqlı anlaşmanın təşviq edildiyi mühüm mərkəzlərdən birinə gətirib çıxarır. Azərbaycanın İslam dünyası ilə əlaqələrin inkişafına, dini liderlər arasında dialoqun genişlənməsinə, multikultural dəyərlərin beynəlxalq səviyyədə təbliğinə verdiyi önəm bu siyasətin ardıcıl xarakterini göstərir. Bakıda müxtəlif dini və mədəni ənənələrin nümayəndələrinin bir araya gəlməsi də məhz bu yanaşmanın nəticəsidir. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi dini liderlərin sülhə, əmin-amanlığa və əməkdaşlığa çağırışları cəmiyyətlərə və xalqlara mühüm təsir göstərir. Prezident İlham Əliyevin bu istiqamətdə apardığı siyasətin əsas qayəsi dini və mədəni müxtəlifliyi qarşıdurma mənbəyi yox, xalqları yaxınlaşdıran mənəvi körpü kimi qorumaq və inkişaf etdirməkdir. Bu yanaşma Azərbaycanın multikultural dəyərlərə sadiqliyini, dini həmrəyliyə verdiyi yüksək qiyməti və dünya miqyasında sülhə töhfə vermək iradəsini nümayiş etdirir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan bu dəyərləri yaşadaraq sülhə, qarşılıqlı anlaşmaya və həmrəyliyə əsaslanan gələcəyin qurulmasına öz töhfəsini verir. 

Xumar Məmmədova,
Naxçıvan MR Ali Məclisinin deputatı, Naxçıvan Dövlət Universitetinin dosenti