Süni ət istehsalı dünyadakı aclıq problemini həll edə bilər? MÜTƏXƏSSİS AÇIQLAMASI FOTO

Son illərdə qida istehsalı sahəsində texnoloji inkişaflar sürətlə irəliləyib. Bu innovasiyalardan biri də laboratoriyada hazırlanan süni ətdir. Bir çox mütəxəssis süni ətin gələcəkdə qida sektorunda mühüm yer tutacağına inanır. Lakin bu texnologiyanın geniş istifadəyə verilməsi və əhalinin gündəlik qidalanma tərzinə daxil edilməsi bir çox suallar doğurur.

Laboratoriyada hazırlanmış süni ət həqiqətən də gələcəyin qidası hesab oluna bilərmi?

Mövzu ilə bağlı Qida təhlükəsizliyi Hərəkatının rəhbəri, sağlam qidalanma mütəxəssisi Məhsəti Hüseynova Avtosfer.az-a açıqlamasında bildirib ki, son dövrlərdə dünya əhalisinin sürətlə artması səbəbilə aclıq probleminin qarşısını almaq üçün yeni qida növlərinin istehsalı gündəmə gəlib:

“Bu kontekstdə, məhsuldarlığı yüksək olan genetik modifikasiya olunmuş bitkilərlə yanaşı, süni ət istehsalı da aktual mövzulardan birinə çevrilib.
Süni ət — laboratoriya şəraitində, əsasən bitki mənşəli zülallardan, təbii rəngləndiricilərdən və digər orqanik maddələrdən hazırlanan bir qida məhsuludur. Bu baxımdan onu funksional və zülal baxımından zəngin bir alternativ hesab etmək olar. Lakin süni ət ənənəvi ətin yerini tam şəkildə tuta bilməz. Ən azı hələlik.
Bu gün süni ət istehsalı olduqca bahalıdır və geniş miqyasda həyata keçiriləcək səviyyədə deyil. Laboratoriya şəraitində istehsal olunan bu məhsul, hələ ki, dünya miqyasında kütləvi istehlak üçün kifayət qədər mövcud deyil. Üstəlik, bu sahədə tam hüquqi və gigiyenik prosedurlar da tam şəkildə oturuşmayıb. Bu səbəbdən, süni ətin bazarda satış qiyməti də yüksəkdir.

Bununla belə, süni ətin gələcəkdə qaçılmaz bir alternativ olacağı düşünülür. Çünki bu texnologiya iqlim dəyişikliyinin təsirlərini azaltmaq üçün əhəmiyyətli bir vasitə hesab olunur. Məlumdur ki, müasir heyvandarlıq, xüsusilə qapalı şəraitdə aparılan iri təsərrüfatlar, istixana qazlarının emissiyasına və ətraf mühitin çirklənməsinə ciddi təsir edir. Süni ət istehsalı isə bu mənfi təsirləri minimuma endirə bilər. Eyni zamanda, meşələrin qırılmasının qarşısını almaq, su və torpaq resurslarından daha səmərəli istifadə etmək baxımından da süni ət üstünlük təşkil edə bilər.

Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, insanların genetik adaptasiyaları, yəni bədənlərinin ət tərkibindəki bəzi vitamin və minerallara ehtiyacı, süni ətə keçidi çətinləşdirə bilər. Digər tərəfdən, vegan həyat tərzini seçən insanların sayı getdikcə artır və bu da süni ətə olan marağı stimullaşdırır”.

Mütəxəssis əlavə olaraq qeyd edib ki, süni ət istehsalında istifadə olunan texnologiya heyvan mənşəli xəstəliklərin, məsələn, salmonella və “E.coli” kimi bakteriyaların yayılma riskini də aradan qaldıra bilər:

“Bu məhsullarda antibiotik və digər kimyəvi dərmanlar istifadə olunmur, bu da onun sağlamlıq baxımından daha təhlükəsiz olduğunu göstərir. Nəticə etibarilə, süni ət hələ ki ənənəvi ətin yerini tam tuta bilməsə də gələcəkdə əhali artımı və qlobal resurs çatışmazlığı fonunda mühüm alternativə çevrilə bilər.
Göstərilən proqnozlara əsasən, dünya əhalisinin qısa zamanda 10 milyarda çatacağı gözlənilir. Bu, təbii ki, qida tələbatını artıracaq. Əgər bu artan tələbatın qarşılanmasında çətinliklər yaranarsa, süni ət alternativ bir həll olaraq ön plana çıxa bilər. Lakin, hər halda, qida məhsulları - istər bitki mənşəli, istərsə də heyvan mənşəli, dünya üzərində 200 mindən çox növdə mövcuddur. Bu qidaların doğru şəkildə istehsal edilməsi, istifadə olunması və paylanması ilə dünya əhalisinin hər birinin qida ehtiyacı qarşılanacaq”.

Məhsəti Hüseynova sonda bildirib ki, bu məqsədlə, ərzaq istehsalı və paylanmasında israfın qarşısı alınmalı, tarladan süfrəyə qədər bütün prinsiplərə əməl olunmalıdır:
“Kənd təsərrüfatı və qida istehsalı sahəsində düzgün idarəetmə və paylanma sistemi tətbiq edilsə, əhalinin hər bir fərdi üçün qida təchizatı təmin oluna bilər. Ən vacib məsələ isə bu qidaların düzgün şəkildə istifadə olunması və israfın minimuma endirilməsidir”.

Eltac Zülfüqaroğlu