Icma.az
close
up
RU
Süni intellekt çatbotları əqli gerilik yarada bilərmi? 5 potensial təhlükə

Süni intellekt çatbotları əqli gerilik yarada bilərmi? 5 potensial təhlükə

Icma.az, Yeniavaz saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.


Generativ süni intellektin sürətlə yayılması “ChatGPT”, “Google Gemini”, “Microsoft Copilot” və “Meta AI” kimi çatbotları milyonlarla insanın gündəlik həyatının bir hissəsinə çevirib. 24/7 mövcudluğu, anonimliyi və mühakimə qabiliyyətinin olmaması sayəsində bir çoxları onlardan şəxsi təcrübələrini, münasibətlərini və emosional problemləri müzakirə etmək üçün istifadə edirlər.
Yeniavaz.com
xəbər verir ki, “Psixopatologiya və Klinik Elmlər Jurnalı”nda dərc olunmuş yeni məqaləyə görə, hərtərəfli süni intellekt çatbotlarının psixoloji dəstək mənbəyi kimi müstəqil istifadəsi mövcud problemləri həll etməklə yanaşı, onların qorunmasına və ya gücləndirilməsinə də töhfə verə bilər.
Süni intellekt və zehni sağlamlıq
Araşdırmalara görə, istifadəçilərin çatbotlarla qarşılıqlı əlaqələrinin təxminən 70%-i işlə bağlı deyil, gündəlik problemlərlə, o cümlədən emosiyalar, münasibətlər və zehni sağlamlıqla bağlıdır.
Bundan əlavə, diaqnoz qoyulmuş ruhi pozğunluqları olan yetkinlərin demək olar ki, yarısı ən azı bir dəfə, çox vaxt həkimlərinə demədən, dəstək üçün süni intellekt çatbotlarına müraciət ediblər. Çoxları seçimlərini çatbotların günün istənilən vaxtında mövcud olması, tam anonimlik təmin etməsi və danlamaması ilə izah edirlər.
Eyni zamanda, xüsusi olaraq psixoloji yardım üçün hazırlanmış və effektivliyi artıq klinik tədqiqatlarla təsdiqlənmiş ixtisaslaşmış süni intellekt sistemləri mövcuddur. Bununla belə, hərtərəfli çatbotlar, xüsusən də “ChatGPT” və ya “Gemini” psixiatrik yardım göstərmək üçün nəzərdə tutulmayıb və böhran vəziyyətlərinə cavab vermək üçün lazımi mexanizmlərə və ya klinik təhlükəsizlik protokollarına malik deyil.
Beş mümkün təhlükə
Mövcud tədqiqatları təhlil edən müəllif çatbotların istifadəsinin təsadüfən ruhi pozğunluqları daha da ağırlaşdıra biləcəyi beş əsas ssenarini müəyyən edib.
1. Peşəkar yardım axtarmaqda gecikmə
İstifadəçilər çatbotu peşəkara ucuz və rahat alternativ kimi qəbul edə bilərlər. Süni intellekt emosional stressi müvəqqəti olaraq aradan qaldıra bilsə də, tam yardım almaq kimi yanlış bir hiss yarada və tibbi yardım almağı gecikdirə bilər.
2. Sakitləşdirici reaksiyalar üçün kompulsiv axtarışın gücləndirilməsi
Çatbotlar adətən istifadəçini dəstəkləməyə və onunla razılaşmağa çalışdıqları üçün narahatlıq pozğunluğu və ya obsesif-kompulsiv pozğunluq (OKB) olan insanlara davamlı olaraq təsəlliverici cavablar verə bilirlər. Bu, narahatlığı azaltmaq əvəzinə, daim təsdiq və arxayınlıq axtarmaq vərdişini gücləndirə bilər.
3. Sosial təcridin dərinləşməsi
Tənhalıq və ya sosial narahatlıq yaşayan insanlar üçün süni intellektlə ünsiyyət başqaları ilə ünsiyyət qurmaqdan daha rahat görünə bilər, çünki çatbotlar həmsöhbəti tənqid etmir, rədd etmir və ya qınamır. Zamanla bu, real ünsiyyətin virtual ünsiyyətlə əvəz olunmasına səbəb ola bilər.
4. Təhrif olunmuş inancların gücləndirilməsi
Müəlliflər həmçinin xəbərdarlıq edirlər ki, çatbotların istifadəçilərlə razılaşmaq üçün həddindən artıq meyli insanların onları tənqidi şəkildə nəzərdən keçirməsinə kömək etmək əvəzinə, səhv və ya hətta xəyali inancları bilərəkdən gücləndirə bilər. Məqalədə bu daxili fenomen “süni intellekt psixozu” kimi təsvir olunur, lakin tədqiqatçılar bu sahənin daha çox öyrənilməyə ehtiyac duyduğunu vurğulayırlar.
5. Süni intellekt məsləhətlərindən asılılığın formalaşması
Əgər bir insan demək olar ki, hər qərarı üçün süni intellektə müraciət etməyə başlayırsa, zaman keçdikcə bu, öz mühakiməsinə inamı zəiflədə və çatbot tövsiyələrinə həddindən artıq etibar etməyə səbəb ola bilər.
Əlavə tədqiqatlara ehtiyac var
Müəllif qeyd edir ki, mövcud dəlillər hələ də məhduddur. Tapıntıların əksəriyyəti böyük nəzarətli sınaqlardan daha çox müşahidə tədqiqatlarına, klinik hallara və istifadəçi təcrübəsi hesabatlarına əsaslanır.
Süni intellektin, xüsusən də həssas əhali qrupları arasında əqli sağlamlığa təsirini obyektiv şəkildə qiymətləndirmək üçün əlavə elmi işlərə ehtiyac var. Bundan əlavə, tədqiqatçılar süni intellekt inkişaf etdiricilərini və əqli sağlamlıq mütəxəssislərini bu cür texnologiyaların potensial faydalarını qoruyarkən potensial riskləri minimuma endirmək üçün daha güclü təhlükəsizlik və klinik nəzarət mexanizmlərini tətbiq etməyə çağırırlar.
Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:176
embedMənbə:https://yeniavaz.com
archiveBu xəbər 25 İyul 2026 15:35 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see286

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see275

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see272

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see266

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see266

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see255

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see250

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see249

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see245

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see243

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see230

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see225

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see224

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see224

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see221

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see217

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see213

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see212

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see206

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see205
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri