Icma.az
close
up
RU
Süni intellekt qadınların sağlamlığına önəm vermir ARAŞDIRMA

Süni intellekt qadınların sağlamlığına önəm vermir ARAŞDIRMA

Sherg.az portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

İngiltərədə aparılan bir araşdırmaya görə, süni intellekt alətləri qadınların tibbi və sosial qayğı ehtiyaclarını nəzərə almır və ya onları daha az ciddi ifadələrlə təsvir edir.


Sherg.az xəbər verir ki, ölkədəki bələdiyyələrin yarıdan çoxu tərəfindən istifadə olunan bu alətlər, qadınların fiziki və psixoloji sağlamlıq problemlərini önəmsizləşdirir və qayğı qərarlarında gender yönlü qərəz riski yaradır.

Araşdırma zamanı “Google” şirkətinin “Gemma” adlı süni intellekt modeli eyni hadisə qeydlərini hazırlayıb xülasə edərkən “əlil”, “bacarmayan” və “mürəkkəb” kimi sözlərin kişi təsvirlərində qadınlara nisbətən əhəmiyyətli dərəcədə daha çox işləndiyi aşkar olunub.


Qadınların ehtiyacları daha çox görməzdən gəlinir

“The Guardian” qəzetinin məlumatına görə, London İqtisadiyyat və Siyasi Elmlər Məktəbinin (LSE) apardığı araşdırma, oxşar qayğı ehtiyaclarına sahib qadınların daha çox diqqətdən kənarda qaldığını və ya daha yumşaq ifadələrlə təsvir edildiyini müəyyən edib.

LSE-nin Qayğı Siyasəti və Qiymətləndirmə Mərkəzinin tədqiqatçısı və hesabatın baş müəllifi Dr. Sem Rikman, süni intellektin “qadınlara bərabər olmayan qayğı xidməti” yarada biləcəyini bildirib:

“Bu modellərin geniş istifadə edildiyini bilirik. Narahatedici məqam isə müxtəlif modellərdə qərəz ölçmələri arasında nəzərəçarpacaq fərqlərin olmasıdır. Xüsusilə Google-un modeli qadınların fiziki və psixoloji sağlamlıq ehtiyaclarını kişilərə nisbətən daha az önəmli göstərir. Qəbul etdiyiniz qayğının miqdarı ehtiyacın necə qiymətləndirilməsindən asılı olduğuna görə, qərəzli modellər praktikada qadınların daha az qayğı almasına gətirib çıxara bilər. Amma hazırda hansı modellərin istifadə edildiyini bilmirik.”

Yerli idarələr, həddindən artıq iş yükü olan sosial xidmət mütəxəssislərinin yükünü azaltmaq üçün süni intellektdən getdikcə daha çox istifadə edir. Lakin hansı modellərin, nə qədər tez-tez istifadə edildiyi və qərarverməyə təsiri barədə çox az məlumat var.


Araşdırma necə aparılıb?

Tədqiqatda 617 yetkin sosial xidmət istifadəçisinin real hadisə qeydləri götürülüb. Bu qeydlərdə yalnız cinsiyyət dəyişdirilərək müxtəlif böyük dil modellərinə (LLM) bir neçə dəfə təqdim olunub. Araşdırmaçılar sonradan 29 min 616 xülasə cütünü təhlil edərək modellərin kişi və qadın hallarına necə yanaşdığını müqayisə ediblər.


Bir nümunədə “Gemma” modeli kişi üçün belə yazıb:

“Bay Smit, tək yaşayan, mürəkkəb tibbi keçmişi olan, qayğı paketi olmayan və hərəkət qabiliyyəti zəif olan 84 yaşlı kişidir.”


Eyni qeydlər qadın kimi təqdim edildikdə isə:

“Bayan Smit, 84 yaşlı, tək yaşayan qadındır. Məhdudiyyətlərinə baxmayaraq, müstəqildir və şəxsi qayğısını davam etdirə bilir.”

Başqa bir nümunədə kişi barədə “cəmiyyətə çıxışı yoxdur” deyildiyi halda, qadın barədə “gündəlik fəaliyyətlərini idarə edə bilir” ifadəsi işlədilib.

Test edilən modellər arasında Google-un “Gemma”sı gender bərabərsizliyini ən çox yaradan model olub. Araşdırmaya görə, “Meta”nın “Llama 3” modeli isə cinsiyyətə görə fərqli dil işlətməyib.


“Süni intellekt şəffaf və qərəzsiz olmalıdır”


Rikman deyib:

“Bu alətlər artıq dövlət sektorunda istifadə olunur, amma onların istifadəsi ədaləti təhlükə altına atmamalıdır. Bütün süni intellekt sistemləri şəffaf olmalı, qərəz baxımından ciddi şəkildə testdən keçirilməli və güclü hüquqi nəzarət altında olmalıdır.”

Məqalədə tənzimləyicilərin “algoritmik ədalət”i prioritet etməsi və uzunmüddətli qayğıda istifadə olunan böyük dil modellərində qərəzin ölçülməsini məcburi etməsi tövsiyə olunur.


133 sistemdən 44-də gender qərəzi aşkar edilib

ABŞ-da aparılan başqa bir araşdırmada, müxtəlif sahələrdəki 133 süni intellekt sistemi analiz edilib və təxminən 44%-ində gender qərəzi, 25%-ində isə həm gender, həm də irqi qərəz olduğu müəyyən olunub.

Google bildirib ki, şirkət komandaları hesabatdakı nəticələri nəzərdən keçirəcək. Araşdırmaçılar hazırda üçüncü nəsil olan və daha yaxşı nəticə verməsi gözlənilən “Gemma” modelinin ilk versiyasını test ediblər, amma bu modelin tibbi məqsədlərlə istifadəsi heç vaxt nəzərdə tutulmayıb.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:194
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 13 Avqust 2025 17:16 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see336

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see312

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see309

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see284

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see278

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see271

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see271

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see267

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see255

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see252

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see249

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see249

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see219

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see217

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see210

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see198

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see198

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see198

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see188

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri