Icma.az
close
up
RU
Süni intellekt qadınların sağlamlığına önəm vermir ARAŞDIRMA

Süni intellekt qadınların sağlamlığına önəm vermir ARAŞDIRMA

Sherg.az portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

İngiltərədə aparılan bir araşdırmaya görə, süni intellekt alətləri qadınların tibbi və sosial qayğı ehtiyaclarını nəzərə almır və ya onları daha az ciddi ifadələrlə təsvir edir.


Sherg.az xəbər verir ki, ölkədəki bələdiyyələrin yarıdan çoxu tərəfindən istifadə olunan bu alətlər, qadınların fiziki və psixoloji sağlamlıq problemlərini önəmsizləşdirir və qayğı qərarlarında gender yönlü qərəz riski yaradır.

Araşdırma zamanı “Google” şirkətinin “Gemma” adlı süni intellekt modeli eyni hadisə qeydlərini hazırlayıb xülasə edərkən “əlil”, “bacarmayan” və “mürəkkəb” kimi sözlərin kişi təsvirlərində qadınlara nisbətən əhəmiyyətli dərəcədə daha çox işləndiyi aşkar olunub.


Qadınların ehtiyacları daha çox görməzdən gəlinir

“The Guardian” qəzetinin məlumatına görə, London İqtisadiyyat və Siyasi Elmlər Məktəbinin (LSE) apardığı araşdırma, oxşar qayğı ehtiyaclarına sahib qadınların daha çox diqqətdən kənarda qaldığını və ya daha yumşaq ifadələrlə təsvir edildiyini müəyyən edib.

LSE-nin Qayğı Siyasəti və Qiymətləndirmə Mərkəzinin tədqiqatçısı və hesabatın baş müəllifi Dr. Sem Rikman, süni intellektin “qadınlara bərabər olmayan qayğı xidməti” yarada biləcəyini bildirib:

“Bu modellərin geniş istifadə edildiyini bilirik. Narahatedici məqam isə müxtəlif modellərdə qərəz ölçmələri arasında nəzərəçarpacaq fərqlərin olmasıdır. Xüsusilə Google-un modeli qadınların fiziki və psixoloji sağlamlıq ehtiyaclarını kişilərə nisbətən daha az önəmli göstərir. Qəbul etdiyiniz qayğının miqdarı ehtiyacın necə qiymətləndirilməsindən asılı olduğuna görə, qərəzli modellər praktikada qadınların daha az qayğı almasına gətirib çıxara bilər. Amma hazırda hansı modellərin istifadə edildiyini bilmirik.”

Yerli idarələr, həddindən artıq iş yükü olan sosial xidmət mütəxəssislərinin yükünü azaltmaq üçün süni intellektdən getdikcə daha çox istifadə edir. Lakin hansı modellərin, nə qədər tez-tez istifadə edildiyi və qərarverməyə təsiri barədə çox az məlumat var.


Araşdırma necə aparılıb?

Tədqiqatda 617 yetkin sosial xidmət istifadəçisinin real hadisə qeydləri götürülüb. Bu qeydlərdə yalnız cinsiyyət dəyişdirilərək müxtəlif böyük dil modellərinə (LLM) bir neçə dəfə təqdim olunub. Araşdırmaçılar sonradan 29 min 616 xülasə cütünü təhlil edərək modellərin kişi və qadın hallarına necə yanaşdığını müqayisə ediblər.


Bir nümunədə “Gemma” modeli kişi üçün belə yazıb:

“Bay Smit, tək yaşayan, mürəkkəb tibbi keçmişi olan, qayğı paketi olmayan və hərəkət qabiliyyəti zəif olan 84 yaşlı kişidir.”


Eyni qeydlər qadın kimi təqdim edildikdə isə:

“Bayan Smit, 84 yaşlı, tək yaşayan qadındır. Məhdudiyyətlərinə baxmayaraq, müstəqildir və şəxsi qayğısını davam etdirə bilir.”

Başqa bir nümunədə kişi barədə “cəmiyyətə çıxışı yoxdur” deyildiyi halda, qadın barədə “gündəlik fəaliyyətlərini idarə edə bilir” ifadəsi işlədilib.

Test edilən modellər arasında Google-un “Gemma”sı gender bərabərsizliyini ən çox yaradan model olub. Araşdırmaya görə, “Meta”nın “Llama 3” modeli isə cinsiyyətə görə fərqli dil işlətməyib.


“Süni intellekt şəffaf və qərəzsiz olmalıdır”


Rikman deyib:

“Bu alətlər artıq dövlət sektorunda istifadə olunur, amma onların istifadəsi ədaləti təhlükə altına atmamalıdır. Bütün süni intellekt sistemləri şəffaf olmalı, qərəz baxımından ciddi şəkildə testdən keçirilməli və güclü hüquqi nəzarət altında olmalıdır.”

Məqalədə tənzimləyicilərin “algoritmik ədalət”i prioritet etməsi və uzunmüddətli qayğıda istifadə olunan böyük dil modellərində qərəzin ölçülməsini məcburi etməsi tövsiyə olunur.


133 sistemdən 44-də gender qərəzi aşkar edilib

ABŞ-da aparılan başqa bir araşdırmada, müxtəlif sahələrdəki 133 süni intellekt sistemi analiz edilib və təxminən 44%-ində gender qərəzi, 25%-ində isə həm gender, həm də irqi qərəz olduğu müəyyən olunub.

Google bildirib ki, şirkət komandaları hesabatdakı nəticələri nəzərdən keçirəcək. Araşdırmaçılar hazırda üçüncü nəsil olan və daha yaxşı nəticə verməsi gözlənilən “Gemma” modelinin ilk versiyasını test ediblər, amma bu modelin tibbi məqsədlərlə istifadəsi heç vaxt nəzərdə tutulmayıb.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:209
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 13 Avqust 2025 17:16 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see324

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see324

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see320

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see316

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see299

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see297

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see283

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see279

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see274

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see273

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see270

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see268

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see261

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see258

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see258

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see246

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see242

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see241

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see225

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see218
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri