Suriyada Əsədi devirən əlCulani kimdir? ARAŞDIRMA

 Bəşər Əsədin devrilməsindən sonra Suriyaya Əbu Məhəmməd əl-Culaninin komandanlıq etdiyi İslamçı Heyət Təhrir əl-Şam (HTS) qruplaşmasının rəhbərlik etdiyi müxalifət nəzarət edir.

 Sherg.az ölkənin yeni liderlərindən biri olacağı proqnozlaşdırılan lider haqqında bəzi məlumatları təqdim edir.

Əbu Məhəmməd əl-Cülaninin əsl adı Əhməd əş-Şaradır. O, 1982-ci ildə Səudiyyə Ərəbistanının Ər-Riyad şəhərində neft mühəndisi və coğrafiya müəllimi ailəsində anadan olub. Uşağın valideynləri əslən Qolan təpələrindəndirlər, lakin 1967-ci ildə İsrail Qolanı işğal edəndə oradan köçmək məcburiyyətində qalıblar.

Əhməd əş-Şaraanın keçdiyi “əl-Culani” təxəllüsü ərəbcədən “Colan təpələrinin doğması” kimi tərcümə olunur.

Uşağın yeddi yaşı olanda ailəsi Suriyaya, Dəməşqin cənub-qərbinə köçüb. Əhməd əl-Şaraa çalışqan şagird kimi  məktəbi bitirib, sonra medianın cəmiyyətə təsirini öyrənmək üçün universitetə ​​daxil olub.

"RTVI" yazır ki, onun siyasi baxışları tələbəlik illərində formalaşıb.

Əl-Culani 2007-ci ildə öldürülən Hələb imamı Mahmud Gül Ağassinin xütbələrinin daimi dinləyicisi olub. Natiq ABŞ-a qarşı cihada çağırıb. 2000-ci ildə Fələstin intifazası və 2001-ci il sentyabrın 11-də ABŞ-da baş vermiş terror aktı da əl-Culaniyə ciddi təsir göstərib.

2003-cü ildə Əl-Culani İraqda sələfilərin Əl-Qaidə qrupuna qoşulub və Amerika ordusuna qarşı hərbi əməliyyatlarda iştirak edib. Nəticədə o, həbs edilib və üç il müddətinə həbsdə yatıb. O, 2011-ci ildə Suriyada vətəndaş müharibəsi inkişaf edən zaman həbsdən azad edilib.

Əl-Culani İraqdakı İslam Dövləti liderinin müavini* Əbu Bəkr əl-Bağdadi Əbu Müslim ət-Türkmani ilə əməkdaşlıq qurub. Onların həbsxanada cəza çəkərkən başlayan çoxdankı dostluğu olub. Döyüş yoldaşları Suriyada cihad aparmaq üçün birgə hərəkətə başlayıblar.

Əl-Culani “Əl-Qaidə”nin göstərişi ilə Suriyada özünün “Cəbhət ən-Nusra” qolu yaradıb. Əl-Bağdadinin tərəfdarları onu silah və maliyyə ilə təmin ediblər.

2013-cü ildə əl-Bağdadi “Cəbhət ən-Nusra”nı yenidən təşkil edilmiş İraq və Şam İslam Dövlətinə (İŞİD) inteqrasiya etmək niyyətində idi. Belə bir transformasiya qrup üçün muxtariyyətin itirilməsi ilə təhdid edirdi, ona görə də əl-Culani əl-Bağdadiyə beyət etməkdən imtina edir. O, Əl-Qaidə lideri Ayman əz-Zəvahiriyə qoşulmağı seçib.

İŞİD Əl-Nusranı qanadı altına qaytarmağa çalışdı və nəticədə qrupların nümayəndələri arasında silahlı toqquşmalara səbəb oldu.

2016-cı ildə əl-Culani Nusra-nın adını Cəbhət Fəth əş-Şam adlandırdı. O, birliyi müstəqil elan edib. 2016-cı ildə Əl-Culani öz ardıcıllarından bir neçə kiçik qrup yaratdı və onların köməyi ilə İdlibi İŞİD və Əl-Qaidədən təmizlədi. Bölgə tamamilə terrorçunun təsiri altına düşüb.

Birləşmiş Ştatlar əl-Culanini aktiv şəkildə axtarırdı. O, “xüsusilə təhlükəli terrorçular” siyahısına daxil edilib. 2017-ci ildə Ağ Ev onu saxlamağa kömək edəcək kəsə 10 milyon dollar ödəməyə hazır idi.

ABŞ-nin  Suriyadakı səfirliyi bir sıra adların dəyişdirilməsinə baxmayaraq, HTS döyüşçülərinin əsas dayağının Əl-Nusranın keçmiş üzvləri olduğunu iddia etdi ki, bu da əl-Culaninin yeni qruplaşmasını terrorçu hesab etməyə əsas verir.

Xatırladaq ki, dekabrın 8-də silahlı müxalifət Dəməşqi işğal edərək hakimiyyəti ələ keçirdiklərini bəyan etmişdi. Bəşər Əsəd rejiminin devrilməsində əsas rolu əl-Culaninin rəhbərlik etdiyi Heyət Təhrir əş-Şam (HTS; Rusiyada qadağan edilmiş) qruplaşması oynayıb.