Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Tarixə çevrilmiş Sabunçu elektrik stansiyası 123 illik tikilidən REPORTAJ

Tarixə çevrilmiş Sabunçu elektrik stansiyası 123 illik tikilidən REPORTAJ

Icma.az, Azertag portalına istinadən məlumat verir.

Bakı, 15 sentyabr, Aytac Haqverdiyeva, AZƏRTAC

Paytaxt Bakının işıqlandırılma ilə bağlı maraqlı tarixçəsi var. İndi işıqlandırılma ilə əlaqədar yeni layihələrin həyata keçirildiyi, işıqlandırılan məkanların, o cümlədən küçə və prospektlərin sayının günü-gündən artdığı paytaxtda vaxtilə işıqdan məhdud sayda insanlar istifadə edə biliblər. Bu dövr Bakıda ilk elektrik stansiyalarının inşa olunduğu vaxta təsadüf edir. Həmin dövrdən onilliklər keçsə də, o vaxtlar inşa olunan tikililər hələ də qalmaqdadır. Belə yerlərdən biri də Sabunçu elektrik stansiyasıdır.

AZƏRTAC-ın əməkdaşları ölkəmizdə ilk elektrik stansiyalarının inşa edildiyi dövrə nəzər salıb, hazırda işləməyən Sabunçu elektrik stansiyasında olublar.

Sabunçu elektrik stansiyasının inşası

Ölkəmizdə ilk elektrik stansiyaları XIX əsrin sonlarında qurulub. Azərbaycanda elektroenergetika sisteminin tarixi 1883-cü ildə Bakıda Nobel qardaşları tərəfindən 220 Volt gərginlikli generatorların quraşdırılması ilə başlayıb. O dövrdə yaradılan kiçik özəl stansiyalar, eləcə də “Svet” ortaqlığının elektrik stansiyası yalnız imkanlı şəxslərin fərdi evlərini elektrik enerjisi ilə təmin edib. Sonrakı illərdə yeni stansiyaların sayının və tutumunun artması ilə fərdi evlər, dövlət qurumlarının inzibati binaları, şəhər küçələrinin bir hissəsi mərhələli şəkildə işıqlandırılıb.

1903-cü ildə elektrik stansiyalarının sayı 70-ə çatıb. Bunlardan biri də 1902-ci ildə Sabunçu rayonu ərazisində tikilən elektrik stansiyasıdır. Paytaxtın ən qədim elektrik stansiyalarından biri olan Sabunçu elektrik stansiyası artıq işləmir. İndi həmin ərazidə yalnız stansiyanın qalıqları: köhnə tikili, yararsız qurğular, toz basmış sənədlər və s. qalıb.

Dövrünün modernləşmə simvolu və tarixə çevrilmiş mənzərə

Binanın tarixi ilə bağlı məlumatları bizimlə bölüşən tarixçi Zaur Əliyev bildirib ki, Sabunçuda elektrik stansiyasının inşası təkcə texniki yenilik deyildi, həm də modernləşmənin simvolu olub. Stansiya insanların həyatına işıqla yanaşı, tərəqqi, təhlükəsizlik və yeni imkanlar gətirib:”Bu, Sabunçudakı ilk elektrik stansiyasıdır. Stansiyanın yaradılması ideyası isə qatar xəttinin işə düşməsi ilə bağlı olub. Azərbaycanın ilk dəmir yolu xətti olan 20 kilometr uzunluğundakı Bakı–Sabunçu–Suraxanı dəmir yolunun inşası 1878-ci ilin sonunda başlayıb. Bakıda vağzal binası inşa edilib. 1880-ci il yanvarın 20-də isə bu yolun təntənəli açılışı olub. Həmin gün Azərbaycanda dəmir yolunun yaranma tarixi hesab edilir. Əvvəlcə Bakı–Sabunçu–Suraxanı dəmir yolundan yalnız neftin nəqli üçün istifadə olunub. Bu xətlə dünyada ilk dəfə neftin vaqon-sisternlərlə daşınmasına başlanılıb. 1902-ci ildə tikilən elektrik stansiya isə enerji təminatı baxımından əsas mərkəzlərdən biri hesab edildiyi üçün binada o dövrün tələbələrinə uyğun işlər də görülüb”.

İndi isə stansiyanın daxilində tamamilə başqa mənzərə canlanır. Burada qaranlıq otaqların divarları çatlayıb, pəncərələrin şüşələri sınıb. Binanın damından otaqlara zəif işıq düşür. Otaqlardan birində köhnə sənədlərə rast gəlirik. Qeyd dəftərlərinin saralmış vərəqlərində vaxtilə istehsal olunan elektrikin gücü, təmir cədvəlləri, hətta işçilərin adları yazılıb.

Köhnə qurğular və yadda qalan xatirələr

Stansiyanın binasında rastlaşdığımız ən təsirli mənzərə isə zirzəmidə oldu. Orada nəhəng elektrik qurğuları, transformatorlar, köhnə kabellər işləmir, sanki simvola çevrilib. Addımlarımızın səsi isə daş divarlara dəyib, əks-səda verirdi. Həmin anda yüz il əvvəl bu divarların qurğuların uğultusu ilə necə titrədiyini təsəvvür edirsən...

Zirzəmidəki otaqların birinin küncündə taxta stol və stul görünürdü. Stolun çəkməcələrində isə bəzi saralmış sənədlər, elektrik qurğularının istiafəsi ilə bağlı köhnə kitablar var idi. Otaqlardakı nəhəng qurğular isə Zaur Əliyevin stansiya ilə bağlı qeyd etdiyi fikirlərlə tam uyğundur. Onun sözlərinə görə, stansiya əvvəlcə neft mədənlərini, xəstəxananı və kilsəni elektrik enerjisi ilə təmin edib. 1910-cu ildən isə artıq bütün Sabunçu kəndi bu stansiyadan işıq alıb. Beləliklə, Sabunçu Azərbaycanın erkən elektrikləşmə tarixində ən qabaqcıl mərkəzlərdən birinə çevrilib. Ancaq tarixçi hesab edir ki, bu kimi sənaye abidələri yalnız daş və dəmir yığını deyil, həm də Azərbaycanın sənaye-mədəni irsinin yaddaşıdır. Onların gələcək nəsillərə tanıdılması isə vacibdir.

Sabunçunun yaşlı sakinləri deyirlər ki, 1960–1970-ci illərə qədər bu stansiyanın binası uşaqlar üçün maraqlı “macəra yeri” olub. Onlar bir yerə toplaşıb, stansiyanın qapısına baxar, “bura vaxtilə bütün kəndə işıq verib” deyə böyüklərin hekayələrini dinləyərdilər. İndi isə həmin insanlar üçün bu stansiya həm qürur, həm də nostalji mənbəyinə çevrilib.

Sabunçuda yerləşən, 1902-ci ildə istifadəyə verilmiş elektrik stansiyası bu gün işləmir. Amma onun divarları, paslanmış qurğuları, zirzəmisindəki sükut bir mesaj ötürür: Bu tarix Azərbaycanın modernləşmə yolunda atdığı ən mühüm addımlardan biridir.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:193
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 15 Sentyabr 2025 17:47 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see294

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see283

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see274

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see271

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see248

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see245

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see236

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see232

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see227

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see224

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see224

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see215

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see206

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see201

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see200

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see182

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see180

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see179

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see177

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see177
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri