Icma.az
close
up
RU
Təbii doğuşlardan sonra posttravmatik stress pozuntusu. Simptomlar və müalicə

Təbii doğuşlardan sonra posttravmatik stress pozuntusu. Simptomlar və müalicə

Saglamolun saytından əldə olunan məlumata görə, Icma.az məlumat yayır.

Doğuş istənilən gənc qadının həyatında çətin və ağrılı proseslərdən biri olmaqla yanaşı, əksəriyyət hallarda psixoemosional sferanın çoxsaylı travmatik təsirləri ilə müşahidə olunur.

Bunların ümumiləşmiş forması kliniki diaqnostikada  posttravmatik stress pozuntusu (PTSP) olaraq adlandırılmışdır.

Posttravmatik stress pozuntusu (PTSP) hədsiz stress, qorxu və kədərdən dərhal sonra yaranan psixoloji haldır. Bu diaqnoz ilk dəfə Birinci dünya müharibəsi illərində onunla əlaqədar daha çox kişilərə şamil edilsə də, zaman məvhumundan asılı olmayaraq, dünyada milyonlarla qadında doğuşdan sonra PTSP simptomları müşahidə olunmaqdadır.

Doğuş travmasını ağır keçirən qadınlarda həmin andakı qorxu və çarəsizlik hissləri doğuşdan sonrakı dövrdə kabusa və yaddaşda canlanan acı xatirələrə çevrilərək sonradan xatırlandığında güclü panika, narahatlıq və kədər yarada bilir; o travmanı xatırladan hər şeydən, o cümlədən, o mövzu haqqında danışmaqdan qaçmaq arzusu yaradır.

Bu cür ağır simptomların qeyd olunmasına baxmayaraq, PTSP xəstəlik növü kimi ancaq 1990-cı illərdə dövlətimiz tərəfindən rəsmən qəbul edilmişdir.

Beynəlxalq Səhiyyə Təşkilatının açıqladığı statistikaya görə, hamiləlik və doğuş problemləriylə bağlı hər gün dünyada 803 qadın həyatını itirməkdədir. Lakin doğuş sonrası PTSP simptomları müşahidə edilən qadınların sayı haqda dəqiq rəsmi məlumat hələ də yoxdur. Bəzi təxminlərə və deyilənlərə görə, hər 100 qadından 4-ü bu simptomlardan əziyyət çəkir.

Bəs PTSP riski qadınlarda nə zaman artır?

Doğuşdan sonra PTSP simptomları müxtəlif qadınlarda fərqli şəkillərdə üzə çıxa bilir. Məsələn, tez-tez doğuş anını xatırlamaq, eyni acı və qorxunu təkrar-təkrar yaşamaq, özünü təhlükədə hiss etmək, hədsiz narahat olmaq kimi.

Bu sahədə olan əksər ekspertlərin fikrinə görə, doğuş zalında fizioloji doğuş keçirən qadınlar bu prosesin kifayət qədər həkim nəzarəti altında olmadığını düşünərsə, ya da o an professional xidmət və dəstəkdən məhrum olarsa onlarda PTSP riski daha yüksək olacaqdır. Həmçinin, doğuşdan çox-çox əvvəl digər psixoemosional travma və ya depressiya keçirmiş qadınlarda PTSP riski norma ilə müqayisədə beş dəfə çox izləniləcəkdir.

Proses harda cərəyan edir?

Normal halda xatirələr insan beyninin hipokampus hissəsində toplanır. Lakin travma keçirmiş şəxsin zehni təkamül prosesində formalaşan və ətrafdakı bir sıra “təhlükələr”dən qorunmağa xidmət edən "vur və ya qaç" reaksiyası nümayiş etdirməkdədir və bu fonda beynin qorxuyla əlaqəli olan badamvari cismi fəaliyyətə düşür. Travma anını xatırladan hər hansı bir hadisə, məsələn, televizorda doğuş səhnəsi izləmək və s. yeni doğmuş zahının o andakı təhlükəni xəyali olaraq ”canlı” şəkildə hiss etməsinə və təşvişə düşməsinə səbəb ola bilir.

Müayinələr zamanı məlum olub ki, PTSP simptomları müşahidə edilən gənc analarda beynin sağ badamvari cisminin həcmi digərləri ilə müqayisədə 6 dəfə böyümüşdür və fizioloji olaraq bu hissə təmamilə qorxu hissinə nəzarət etməkdədir.

Diaqnoza təsir edən amillər sirasında əsas yeri hamiləlik və doğuş dövründə psixi sağlamlıq problemləri olan qadınların təxminən 50%-nin psixoterapevtik müalicə almaması tutur. Bundan əlavə, mütəxəssislər doğmalarından və cəmiyyətdən mənfi reaksiya görməkdən qorxan gənc zahı qadınların öz problemlərini də gizli saxladıqlarını, sosial qınaq hədəfinə çevrilməkdən qorxduqlarını vurğulayırlar. 

PTSP ailə münasibətlərinə də təsir edir.  Belə ki, qadınların öz problemlərini cəmiyyərdən gizlətməsi onların ailə münasibətlərinə də mənfi təsirsiz ötüşmür.

PTSP ananın həm yeni doğulan körpəsi, həm də digər övladları arasındakı bağlarına, o cümlədən həyat yoldaşı ilə cinsi münasibətlərinə də ciddi şəkildə təsir edə bilir. Bu təsirlərin bəziləri zamanla azalsa da, bir qismi qalıcı xarakter alır.

PTSP necə müalicə olunur?

Doğuş sonrası PTSP konservativ və koqnitiv davranış terapiyası ilə müalicə olunaraq pozitiv nəticələr verə bilir. Bu müalicələrin mahiyyəti xəstənin düşüncə və davranış tərzinin müxtəlif psixoloji söhbətlər vasitəsilə dəyişilməsi və özünə əminlik hissinin artırılması deməkdir.

Həkimin göz hərəkətləri ilə laqeydləşdirmə və təkrar işləmə müalicəsi (meditasiya) əllə masaya yüngülvari vurularaq (və ya musiqi vasitəsilə) qadının keçmişdəki bədbin təcrübəni unudub indiki zamanda olduğunu xatırlamasına yardım məqsədi daşıyır.

Bu sahədə olan mütəxəssislərin qeyd etdikləri kimi, lazımi səviyyədə kompleks müalicə ilə PTSP-nin öhdəsindən gəlmək mümkündür. Lakin differensial diaqnostika düzgün aparılmalı, müvafiq simptomların dinamik izlənmədə doğuş sonrası depressiya halına şamil edilməsi inkar olunmalıdır.

Doğuş sonrası gənc analarımızda yaranmış olan bu problem tək bir ixtisaslı həkimin: mama-ginekoloqun və ya psixoterapevtin işi olmamalı, birgə konsultativ-effektiv müalicə planı işlənib hazırlanmalıdır. Habelə, mamaçaların və doğuş mütəxəssislərinin də bu mövzuda daha yaxşı məlumatlandırılması problemin həllinə kömək edən faktorlar hesab edilə bilər.

Doğuş prosesində iştirak edən tibb işçilərinin jarqondan təmizlənmiş və daha şəfqətli leksikondan istifadəsi, doğan qadına nəvaziş və incə yanaşılma kimi bəsit üsullar bu diaqnozdan əziyyət çəkən qadınların fiziki və psixi problemlərini minimuma endirə bilər.

Saglamolun.Az


Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:230
embedMənbə:https://saglamolun.az
archiveBu xəbər 14 Noyabr 2024 14:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see383

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see360

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see348

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see304

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see288

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see270

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see259

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see258

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see255

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see250

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see236

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see235

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see235

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see228

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see223

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see221

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see203

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see203

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see200

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see197
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri