Telefon qadağası pilot layihə kimi tətbiq olunur və gələcəkdə bütün məktəbləri əhatə etməsi planlaşdırılır

"Mobil telefon həyatımızın ayrılmaz bir hissəsidir" desək yanılmarıq. Uşaqdan böyüyə hər kəs mobil telefondan istifadə edir. Xüsusilə, məktəbdə, sinifdə, dərsdə...Bəs məktəblilər telefondan necə istifadə etməlidir? Ümumiyyətlə, şagirdin məktəbdə telefondan istifadəsinə icazə verilməlidirmi? Bəzi xarici ölkələrdə telefon məktəblərdə qadağan edilib. Ölkəmizdə bu qadağa tətbiq edilməlidir? Və bu qadağaya kimlər nəzarət etməlidir? Məktəb vəzifəliləri, yoxsa valideyn?

Məsələ ilə bağlı Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında Təhsil İşçilərinin Həmrəyliyi Alyansının (TİHA) sədri, təhsil eksperti Əmrah Həsənli bildirib ki, məktəb bu vərdişin sərhədlərinin müəyyənləşdirildiyi yerdir: “Mobil telefonun uşaqdan böyüyə hər kəsin gündəlik həyatında onun rolu danılmazdır. Amma məktəb bu vərdişin sərhədlərinin müəyyənləşdirildiyi yerdir. Burada məsələ təkcə qadağa deyil, uşağın diqqətinin, tərbiyəsinin və sosial davranışının necə formalaşmasıdır.

Hazırda Azərbaycanda bu istiqamətdə mühüm addımlar atılır. Məktəbəqədər və Ümumi Təhsil üzrə Dövlət Agentliyinin məlumatına görə, artıq 300-dən çox məktəbdə “Şagird davranış qaydaları”na əsasən dərs zamanı mobil telefon, planşet və digər cihazların istifadəsi qadağan edilib. Bu, pilot layihə kimi tətbiq olunur və gələcəkdə bütün məktəbləri əhatə etməsi planlaşdırılır. Elm və Təhsil naziri Emin Əmrullayev də bu prosesin 329 məktəbdə uğurla sınaqdan keçirildiyini bildirib. Məqsəd sadədir: şagirdin diqqətini yalnız tədrisə yönəltmək və sosial öyrənmə mühitini bərpa etmək”.

Əmrah Həsənli

Əmrah Həsənli qeyd edib ki, dövlət bu prosesin institusional səviyyədə aparılmasına dəstək verməlidir: “Bu qadağanın icra prosesinə “kim nəzarət etməlidir — məktəb, yoxsa valideyn?” sualına gəlincə, məncə, bu məsuliyyəti bölmək lazımdır, lakin sərhədləri aydın çəkməklə. Məktəb qaydanı müəyyən edir və tətbiqinə cavabdeh olur. Dərs vaxtı da, tənəffüs zamanı da mobil telefondan istifadə qəti şəkildə yolverilməzdir. Çünki tənəffüsdə belə, telefon uşağın sosial ünsiyyətini, sinifdaxili münasibətini və emosional inkişafını məhdudlaşdırır. Məktəb rəhbərliyi, müəllimlər və pedaqoji şura bu intizamı qorumaq üçün həm nəzarət, həm də maarifləndirmə mexanizmləri tətbiq etməlidirlər. Dövlət isə bu prosesin institusional səviyyədə aparılmasına dəstək verməli, məktəbləri texniki və hüquqi baxımdan təmin etməlidir.

Valideynin rolu isə uşağın davranışını evdə formalaşdırmaqla başlayır. Texnologiyanın düzgün istifadəsi, dərs və sosial həyat arasında balansın qurulması valideynin nəzarətindən keçməlidir. Uşağa “məktəb-öyrənmə, ev-istirahət” prinsipi aşılanmalıdır. Əgər evdə bu fərq öyrədilməzsə, məktəbin qoyduğu qadağa da nəticə verməyəcək.

Mənim fikrimcə, məktəbdə mobil telefonun istifadəsi ümumiyyətlə yolverilməməlidir. Nə dərs zamanı, nə də tənəffüsdə. Məktəb mühiti insan münasibətlərinin, ünsiyyətin, birgə düşünməyin və öyrənməyin məkanıdır. Telefon bu münasibətləri süni şəkildə kəsir, uşağı həm müəllimdən, həm də dostlarından uzaqlaşdırır.

Cəmiyyət olaraq biz texnologiyaya qarşı deyilik, amma onu həyatımızın mərkəzinə çevirməyə də borclu deyilik. Məktəb elə bir məkandır ki, orada əsas dəyər informasiya deyil, insan münasibətidir. Buna görə də telefon məktəbdə yox, həyatın digər sahələrində öz yerini tapmalıdır”.

Günel Həsənova, Bizimyol.info