Tərəzi sizi aldada bilər: Beyni vaxtından əvvəl qocaldan gizli təhlükə

Həddindən artıq qarın piyləri illər sonra yaddaş pozğunluğu və beynin qocalmasının sürətlənməsi ilə əlaqəli ola bilər. İsrailli alimlərin rəhbərlik etdiyi beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu müəyyən edib ki, sağlamlıq üçün əsas təhlükə ümumi artıq çəkidən çox, daxili orqanların ətrafında toplanan visseral yağ ola bilər.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə “Channel 9” nəşri məlumat yayıb. Ben-Qurion Universitetinin mütəxəssislərinin də iştirak etdiyi araşdırmanın nəticələri “Nature Communications” elmi jurnalında dərc olunub.

Tədqiqatçılar bədəndəki yağın uzun müddət ərzində beyin sağlamlığına və idrak qabiliyyətlərinə təsirini araşdırıblar. Bunun üçün dörd genişmiqyaslı qidalanma və həyat tərzi tədqiqatının məlumatlarından istifadə edilib. İlkin müşahidələrdən 5-16 il sonra orta yaşı təxminən 61 olan 533 iştirakçı yenidən müayinə olunub.

Mütəxəssislər maqnit rezonans tomoqrafiyası (MRT) vasitəsilə iştirakçıların beyin quruluşunu və qarın boşluğunda toplanan yağın miqdarını qiymətləndiriblər. Bundan başqa, onların yaddaş, diqqət və digər idrak qabiliyyətləri müxtəlif testlərlə yoxlanılıb.

Nəticələr göstərib ki, uzun müddət ərzində visseral yağın çox olması yaddaş və düşünmə qabiliyyətini qiymətləndirən testlərdə daha aşağı göstəricilərlə əlaqəlidir. Bununla belə, dərialtı yağın miqdarı ilə idrak göstəriciləri arasında eyni dərəcədə ardıcıl əlaqə müəyyən edilməyib.

Alimlər xüsusilə qidalanma və həyat tərzində dəyişikliklər etməklə daxili yağ yığımlarını azaltmağı bacaran iştirakçıların vəziyyətinə diqqət yetiriblər. Məlum olub ki, 18 ay ərzində visseral yağın azalması illər sonra beynin ümumi həcminin və boz maddənin daha yaxşı qorunması ilə əlaqəli olub.

Maraqlıdır ki, bu əlaqə ümumi çəki itkisi nəzərə alındıqdan sonra da müşahidə edilib. Bu isə beyin sağlamlığı baxımından yalnız neçə kiloqram arıqlamağın deyil, bədəndəki yağın harada toplanmasının da əhəmiyyətli ola biləcəyini göstərir.

Əlavə müşahidələr zamanı visseral yağın miqdarı daha az olan iştirakçılarda beyin atrofiyasının, yəni beyin toxumasının həcminin azalmasının zamanla daha yavaş inkişaf etdiyi müəyyən edilib.

Tədqiqatçılar bu əlaqənin mümkün səbəblərini də araşdırıblar. Ən diqqətçəkən nəticələrdən biri beyin sağlamlığı ilə qlükoza metabolizması arasında əlaqənin aşkar edilməsi olub. Qan şəkərinə nəzarətin yaxşılaşması beyin toxumasında müsbət dəyişikliklərlə iltihab göstəriciləri və qandakı yağların səviyyəsindən daha sıx əlaqə nümayiş etdirib.

Alimlər hesab edirlər ki, qlükoza metabolizmasının yaxşılaşması visseral yağın azalması ilə beynin daha yavaş qocalması arasındakı əlaqəni izah edən mümkün mexanizmlərdən biri ola bilər.

Yəni daxili qarın yağlarının azaldılmasının mütləq şəkildə yaddaş pozğunluğunun və ya yaşla əlaqəli beyin atrofiyasının qarşısını aldığını söyləmək hələ mümkün deyil.

Araşdırmanın digər məhdudiyyəti iştirakçıların əksəriyyətinin kişilərdən ibarət olmasıdır. Buna görə də nəticələrin qadınlara və digər əhali qruplarına nə dərəcədə şamil edilə biləcəyini müəyyənləşdirmək üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac var.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, adi tərəzi bədəndəki yağın hansı nahiyədə toplandığını göstərmir. Hətta bel çevrəsinin ölçülməsi də visseral yağın miqdarını dəqiq müəyyən etməyə imkan vermir. Bu yağın daha dəqiq qiymətləndirilməsi üçün MRT kimi xüsusi görüntüləmə üsullarından istifadə olunur.