TERPETROSYANIN ÇIXIŞININ ƏSAS YENİLİYİ (Qarabağ konfliktinin yaranmasında Rusiyanın əli yoxdur?) KONKRET

Ermənistanın ilk prezidenti Levon Ter-Petrosyanın yayılmış 1993-cü il tarixli çıxışının tezisləri bizim üçün məlumun elanıdır. Lakin dünya ictimaiyyəti üçün bu etiraf olduqca vacibdir, buna görə də onların üzərində bir daha dayanmağa dəyər. Yekunda isə bizdə dolaşan bir mifin yalan olduğu üzərində dayanacağam.

Deməli, 1993-cü ildə Ter-Petrosyan tərəfdarları qarşısında çıxış edərkən aşağıdakıları etiraf edib:

1. Qarabağ münaqişəsini ermənilər başlayıb.

2. Ermənilərin əsas məramı heç Qarabağ da olmayıb. Əsas istək Ermənistanı monoetnik dövlətə çevirmək olub. Yəni azərbaycanlıların oradan qovulması, etnik təmizləmə. Bir sözlə, ilk prezident faşistliyini etiraf edir.

3. Azərbaycanda yaşamış ermənilərin də qovulması onların məqsədi olub. Deməli, əsas etibarilə ermənilərin Azərbaycanı tərk etməsi elə Ermənistanın planı idi. Bizlik deyil!

Bu etiraflar ən azı Ter-Petrosyanın və ətrafının beynəlxalq məhkəmə qarşısına çıxması üçün kifayətdir. Və təbii, Ermənistanla müharibəmizin əsl səbəblərini dünya ictimaiyyətinə tam sübut etməyimiz üçün əsasdır.

Ter-Petrosyan bir etiraf da edir bu çıxışda. Deyir ki, SSRİ-ni “biz dağıtdıq” və digər müttəfiq respublikalar üçün örnək olduq. Bu da məntiqlidir. 80-ci illərin sonunda kim SSRİ-nin dağılmasını ağlına gətirə bilərdi? Amma ermənilər artıq müstəqil dövlətlərini qurmaq üçün hərəkətə keçmişdilər. Xatırladıram ki, azərbaycanlıların 80-ci illərin sonundakı kütləvi etirazları müstəqillik naminə deyildi, sırf ermənilərə cavab idi və Qarabağın statusu ilə bağlı idi.

SSRİ-nin dağılmasını kim istəyirdi? Əlbəttə ki, Qərb. Deməli, Qarabağ konfliktinin yaranmasında da ilk növbədə Qərb maraqlı idi. Qərbdə güclü erməni diasporu olduğu üçün SSRİ-ni də məhz ermənilərin əli ilə dağıtmağa başladılar.

Bu baxımdan illərlə münaqişədə Rusiyanın əli olması barədə bizdəki söhbətlər yalandır. Axı ruslar niyə SSRİ-ni dağıtmaq istəsin ki? Ümumiyyətlə hansı mərkəzi hökumət ərazisində etnik konfliktin olmasını istəyər ki? Başı xarab olmayıb ki!

Bəli, Rusiya bizi XIX əsrdə işğal edərək müstəmləkəsi etmişdi. XX əsrin əvvəlində də ilk respublikamızı təkrar işğal etdi. XX əsrin sonunda isə 20 yanvar faciəsini törətdi. Lakin Rusiyanın Qarabağ münaqişəsini yaratması heç vaxt ağlabatan mülahizə deyildi. Ter-Petrosyanın çıxışı da bunu təsdiq edir.

Bəli, Qorbaçov da, Yeltsin ermənipərəst idilər. Amma bununla belə, nə Qorbaçov Qarabağı ermənilərə verdi, nə də Yeltsin onun “müstəqilliyini” tanıdı. Düzdür, rus ordusu ermənilərə kömək edirdi. Amma bu artıq münaqişənin başlanğıcı yox, davamı oldu və burada iki səbəb var idi. Əvvəla, ermənilər ac rus ordusunu pulla ələ almışdı. Digər tərəfdən isə ermənilər xristian olduqları üçün rusların onlara rəğbəti daha çox olub və indi də bu belədir (hətta ukraynalılar da erməniləri bizdən daha çox istəyir). Lakin ötən 30 il ərzində apardığımız siyasət nəticəsində Rusiya bizim tərəfə keçməyə məcbur oldu. Kim bilir, bəlkə də həmçinin ona görə ki, Rusiya SSRİ-ni dağıdanlar sırasında ermənilər birinci olduqlarını dərk edir.

Bunu niyə yazıram? Əvvəla, ona görə ki, həmişə həqiqəti olduğu kimi deməliyik. Hətta düşmənimizə münasibətdə də adil olmalıyıq. Bu, həmçinin ona görə lazımdır ki, miflərlə və yalanlarla yaşamayaq. Çünki onlar normal münasibət qurmağa mane olur. Mifləri bilmək həm də gələcəkdə də yalnış mülahizələr qurmamağın əsasıdır. Belə isə əlbəttə ki, kimin kim olduğunu və bizdən nə istədiyini onsuz da bilirik…

Əkrəm Həsənov